Maciej Rudke, dziennikarz Business Insider Polska: Systemy bankowości elektronicznej są bezpieczne, ale nieustannie słyszy się informacje, że klienci zostali oszukani przez złodziei, najczęściej za pomocą metod socjotechnicznych, wyłudzane są również kredyty na skradzioną tożsamość. BIK próbuje zapobiegać takim sytuacjom. W jaki sposób?
Mariusz Cholewa, prezes Biura Informacji Kredytowej: BIK od wielu lat łączy swoje kompetencje w obszarze wymiany informacji z zaawansowaną cyfrową technologią, a oferowane dla sektora finansowego usługi i systemy antyfraudowe przynoszą klientom wymierne oszczędności. Do już działających z sukcesami rozwiązań BIK, np. wykrywających fałszywe dane we wnioskach kredytowych, czy systemu ochrony wszystkich transakcji online z poziomu weryfikacji urządzeń, trzy lata temu dołączyliśmy weryfikację behawioralną, pozwalającą na identyfikację oszusta w czasie rzeczywistym, niezależnie od aplikacji, czy urządzenia z jakiego korzysta.
BIK mocno ewoluował od czasu swojego powstania 28 lat temu. Z instytucji chroniącej przed ryzykiem przekredytowania rozwinęliśmy skutecznie drugą gałąź naszej działalności, czyli ochronę przed cyberzagrożeniami.
Trzy linie obrony przed fraudem: od platformy antyfraudowej po weryfikację behawioralną
Jakie są najważniejsze narzędzia BIK, zapobiegające oszustwom?
Wiodącym rozwiązaniem z tej dziedziny jest Platforma Antyfraudowa BIK, z której obecnie korzystają wszystkie największe banki w Polsce. To rozwiązanie sektorowe, unikalne na skalę światową, które wykrywa i oznacza fałszywe dane we wnioskach kredytowych w czasie rzeczywistym. Co więcej, banki uczestniczące w systemie mogą się wzajemnie ostrzegać, co tworzy niejako parasol ochronny nad sektorem finansowym w Polsce. Mamy na tym polu wymierne sukcesy, w wyniku zatrzymania wykrytych fałszywych wniosków banki uczestniczące w systemie zaoszczędziły już ponad 1,2 mld zł.
Zwiększamy tempo wdrażania innowacji, inwestując w rozwój usługi z obszaru transakcji zlecanych w kanałach online. Można powiedzieć, że to druga warstwa zabezpieczeń po wspomnianej Platformie Antyfraudowej. Platforma Cyber Fraud Detection analizuje informacje dotyczące urządzeń klientów korzystających z kanałów online. W czasie rzeczywistym analizuje informacje, czy np. telefon był kiedyś powiązany z transakcją oszukańczą i blokuje bieżącą transakcję realizowaną na nim na wczesnym etapie, minimalizując straty. Wskazanie podwyższonego ryzyka oszukańczej transakcji to istota rozwiązań prewencyjnych.
A co z waszą spółką Digital Fingerprints, którą kupiliście od funduszu mAccelerator?
To trzeci poziom ochrony i kolejny innowacyjny mechanizm. Od 2022 r., po dołączeniu do Grupy BIK spółki Digital Fingerprints, dynamicznie rozwijamy rozwiązanie, które wykorzystuje mechanizm Machine Learning znany z rozwiązań AI do analizy indywidualnych wzorców zachowań użytkowników w bankowości internetowej i mobilnej. Chodzi o Platformę Weryfikacji Behawioralnej, która analizuje w czasie rzeczywistym sposób interakcji użytkownika z urządzeniem i wykrywającą niezgodność z profilem właściciela podczas logowania i w trakcie trwania transakcji w bankowości elektronicznej czy mobilnej.
Platforma obejmuje dodatkową ochroną już siedem banków, zabezpieczając prawie 6 mln klientów, dziennie analizuje 2 mln sesji bankowych i aktualizuje 500 tys. modeli behawioralnych. System ten jest szczególnie skuteczny przy próbach wyłudzeń z użyciem zdalnego pulpitu, np. jeżeli złodziej dzięki socjotechnikom przejmie kontrolę nad naszym komputerem lub telefonem. Czynnikiem sukcesu jest bardzo wysoką skuteczność rozwiązania, która wynosi ponad 90 proc., a tzw. fałszywe alarmy, to tylko pojedyncze punkty procentowe. To co najważniejsze, to wzajemna współpraca sektora finansowego i współdzielenie tych samych modeli zachowań klientów pomiędzy wszystkimi uczestnikami tej platformy.
Skalowanie i eksport. Zgody klientów, powszechność w bankach i model white-label
Na ile to rozwiązanie może stać się powszechne?
To technologia działająca na dużą skalę. Celem jest — i pracujemy w tym kierunku — aby poszerzać rozwiązanie sektorowe. W tej chwili korzystają z niego prawie wszystkie największe banki w Polsce. Niedawno przystąpił do systemu Bank Pekao. Co to oznacza z naszej perspektywy? Że rozwiązania BIK już znacząco podnoszą bezpieczeństwo klientów banków, umacniając pozycję Polski jako innowatora w obszarze bezpieczeństwa cyfrowego w Europie.
Oczywiście niektóre banki mają własne, odrębne rozwiązania, ale BIK widzi swoją rolę w budowaniu rozwiązań sektorowych pod kątem minimalizacji ryzyka nadużyć. Ideą wszystkich platform BIK jest współdzielenie, a celem nadrzędnym jest bezpieczeństwo zarówno instytucji jak i klientów końcowych, w całym sektorze bankowym w Polsce.
Co hamuje upowszechnienie tej platformy?
Wyzwaniem pozostaje przekonanie klientów, aby wyrazili zgodę na przetwarzanie danych dotyczących analizy behawioralnej. Im więcej klientów wyrazi zgodę, szczególnie jeśli udzielą jej na analizowanie danych we wszystkich bankach, w których mają konta, tym większa będzie skuteczność systemu. Dzięki temu rozwiązaniu np. system automatycznie wyłapie, jeśli na dane klienta w jednym banku, zalogował się ktoś inny.
Jeśli np. analiza behawioralna wskaże na potencjalne zagrożenie, a wszystkie inne okoliczności sugerują, że transakcja jest typowa, to bank najczęściej jej nie zablokuje, ewentualnie doda kolejny poziom weryfikacji operacji, np. zadzwoni do nas konsultant z banku. I odwrotnie: przy nietypowej transakcji, o której alarmują inne elementy systemu, brak takiego alertu może być potwierdzeniem, że jest to operacja prowadzona świadomie przez klienta.
Możliwe jest “wyeksportowanie” tego rozwiązania?
Tak, pracujemy nad tym, aby sprzedawać tę usługę bezpośrednio lub na zasadzie “white label”. Jesteśmy w trakcie rozmów z kilkunastoma podmiotami w kilku krajach na kilku kontynentach. Potencjał biznesowy jest duży, również ze względu, że nie byłaby to jednorazowa transakcja, a objęcie danej instytucji lub rynku ciągłą ochroną. Modele mogą być różne, przykładowo rozmawiamy bezpośrednio z globalnym bankiem, który mógłby nasze rozwiązanie wdrożyć w swoich systemach na rynkach, gdzie jest obecny. Ścieżką szybszą i prostszą jest wprowadzenie tego typu platformy sektorowej przez biuro kredytowe, które już świadczy sektorowe usługi na danym rynku.
Obserwujemy duże zainteresowanie i otwartość na rozmowy, głównie ze względu na niewielką liczbę rozwiązań alternatywnych na świecie. To lekki system bazujący na machine learning i czynnikach behawioralnych, a nie treści, w związku z tym nie ma bariery językowej. Aplikacja analizuje nie to, co ktoś pisze, ale w jaki sposób, jak trzyma urządzenie mobilne, jak dotyka ekranu itd. Uczestniczymy już w paru przetargach, liczymy że niebawem będziemy w stanie się czymś pochwalić w tym zakresie.
Czy istnieje rozwiązanie, które pozwala wyłapywać złodziei próbujących założyć rachunek bankowy na wykradzione dane, aby później wyłudzić w ten sposób kredyt, albo za kradnący pieniądze za pomocą zabiegów socjotechnicznych?
Docelowo, gdy będziemy mieli odpowiednio dużą liczbę klientów w polskim sektorze bankowym chronionym przez wspomnianą Platformę Weryfikacji Behawioralnej, system byłby w stanie wskazać, że osoba, która próbuje założyć rachunek, nie jest tą, za którą się podaje. Na to jeszcze musimy chwilę poczekać, aż nasz rozwiązanie stanie się bardziej powszechny.
Testujemy również nasz system pod kątem zapobiegania wyłudzeniom, w których stosowana jest socjotechnika. Chcemy chronić klientów przed sytuacjami, gdy faktycznie klient loguje się do swojej aplikacji bankowej, samodzielnie, za pomocą znanego tylko sobie loginu i hasła, ale jest pod wpływem presji przestępcy. Osoba kierowana przez złodziei, ulega manipulacji w wyniku zastraszenia. Jest wówczas zdenerwowana i podejmuje nieracjonalne działania, ale również nieco inaczej zachowuje się korzystając z urządzenia, np. w przypadku nagłej informacji o tym, że jej pieniądze są zagrożone albo ktoś z bliskich miał wypadek i potrzebuje prędko gotówki.
Sporo się słyszy o wyłudzeniach pieniędzy od klientów banków, szczególnie tych prowadzonych metodami socjotechnicznymi. Takich przypadków jest więcej, czy po prostu więcej się o nich mówi?
Socjotechnika to obecnie najbardziej skuteczna oręż cyberoszustów, wymierzona w emocje bezbronnego człowieka. Trzeba przyznać, że wyłudzenia zwykle częściej pojawiają się w okresie niepokojów. Sprzyja temu np. wojna czy sytuacja taka jak pandemia. Obserwujemy takie zależności, nie ma już wątpliwości, że cyberprzestępcze grupy są świetnie zorganizowane i wyposażone w najnowsze technologie.
To profesjonalne grupy, które często działają w wielu krajach, mają nawet swoje masowe centra telefonicznej obsługi klientów, z pracownikami wykształconymi w specyficznych dziedzinach, np. psychologii, posługującymi się obcymi językami, informatykami. Przykładowo sprawnie przejmują karty SIM czy zdalnie instalują specjalne aplikacje, które wyświetlają pozornie autentyczny numer telefonu i nazwę znanej instytucji, banku czy policji. Nie od dziś wiadomo, że złodziejom łatwiej wykraść pieniądze z pomocą klientów, na nich kierując swój atak niż próbować włamać się do banku, co jest wielkim kosztem i wysiłkiem, a szanse są niewielkie zważywszy na wielopoziomowe “zapory” bezpieczeństwa w bankach. Zresztą do takich fizycznych oszustw, czy nawet ataków skimmingowych takich jak ostatnio w jednym z banków dochodzi już bardzo rzadko. Dziś prawdziwe niebezpieczeństwo mogą rodzić wycieki danych z różnych instytucji, co też podnosi ryzyko kradzieży. Dlatego w naszym Alercie BIK, dostępnym dla klientów detalicznych, wprowadziliśmy usługę monitorowania darknetu. Użytkownik Alertu od razu otrzyma z BIK wiadomość SMS z informacją, gdy jego dane wypłynęły do tej “szarej strefy” internetu.
Rozmawiamy z biurami kredytowymi na świecie na temat współpracy i wymiany doświadczeń w zakresie walki z wyłudzeniami, bo ten trend rośnie w niepokojąco dużym tempie. Dlatego bardzo ważne są rozwiązania sektorowe, gdy taka instytucja jak nasza ma pełen obraz rynku, można szybko ostrzec bank oraz kolejnych uczestników wspólnego ekosystemu. Zyskują na tym przede wszystkim klienci współpracujących instytucji, ponieważ bezpieczeństwo ich środków stanowi dla sektora finansowego cel nadrzędny.
BIK jako filar rynku kredytowego. Kompletność danych, scoring, UOKiK i perspektywy
Po waszych inicjatywach w zakresie walki z cyberprzestępczością widać, że rola BIK jako instytucji coraz bardziej wykracza poza obszar kredytowy. Jednak wciąż to ten drugi jest podstawową działalnością?
Jesteśmy częścią całego ekosystemu finansowego. W centralnej bazie zgromadzone są dane z całego sektora finansowego, ponad 25 mln klientów indywidualnych i 2 mln firm. Banki raportują do nas dwa razy w tygodniu, przekazując dane na temat nowych kredytów i innych zdarzeń dotyczących ich klientów. Systemy BIK są technologicznie gotowe do aktualizacji online, jak na razie rynek realizuje raportowanie zgodnie z wymaganiami regulatora. Być może niebawem, ze względu na rozwój np. szybkich usług płatniczych jak BNPL (płatności odroczone “kup teraz, zapłać później”), aktualizacja online stanie się standardem, dzięki czemu już po minucie każdy uczestnik rynku będzie wiedział, że został udzielony kredyt, co zwiększy bezpieczeństwo także samego klienta.
Centralna baza BIK gromadzi pełen obraz rynku. Być może nie wydaje się to czymś nadzwyczajnym, ale jest to fundament skutecznej ochrony klientów. W wielu innych krajach biura kredytowe wcale nie mają pełnego pokrycia rynku, często rynek jest rozdrobniony, poszatkowany, a przez to obraz rozmyty i to powoduje trudności zarówno dla instytucji, jak i klientów końcowych. Baza BIK odzwierciedla informacje klientów całego sektora bankowego i prawie całego pożyczkowego, z wyjątkiem jednej instytucji z sektora BNPL. Taki obraz rynku jest unikalny, bo w wielu krajach, np. w USA, nadzorcy nie widzą tego rynku, bo nie ma obowiązku centralnego raportowania.
Czy BIK ma pełne pokrycie rynku finansowego?
W przypadku sektora usług finansowych oferowanych przez firmy leasingowe i faktoringowe jest nad czym pracować, bo w tym pierwszym segmencie baza odzwierciedla jedynie około jednej trzeciej rynku, a w drugim jeszcze mniej. Czynnikiem koniecznym do tego, żeby zmienić ten stan, może być zmiana regulacji. Stawką jest tutaj brak pełnego obrazu zobowiązań np. potencjalnego leasingobiorcy prowadzący do niedoszacowania ryzyka przed udzieleniem finansowania. Chodzi o uszczelnienie procesu bezpiecznego udzielania kredytów, czyli dostępu banków do kompletnej wiedzy na temat przedsiębiorców, o ich wszystkich zobowiązaniach i wysokości miesięcznej raty z tytułu posiadanych produktów finansowych. Skorzystać mogliby na tym także sami klienci. Teraz występuje swego rodzaju luka informacyjna — skoro dana firma leasingowa ze względu na brak odpowiednich przepisów, nie raportuje danych o udzielanym finansowaniu do BIK, to bank nie wie, że klient wnioskujący o kredyt ma takie zobowiązanie. Po obu stronach zachodzi pewnego rodzaju zaburzenie — bank ma utrudnioną ocenę ryzyka, a przedsiębiorca nie może wykazać swojej wiarygodności.
Przedsiębiorca, który korzysta z leasingu, jest trzy razy bardziej wiarygodny od tego, który tego nie robi. Jeśli zatem bank miałby informację o pełnej historii kredytowej klienta, byłby po pierwsze w stanie lepiej ocenić ryzyko i być bardziej skłonny udzielić mu kredytu. Obaliłoby to mit o utrudnionym dostępie przedsiębiorców do finansowania. Oczywiście jest druga strona medalu. Zbyt mocno zadłużona firma nie otrzymałaby leasingu, gdyby bank miał dostęp do pełnej historii jej zobowiązań. To właśnie istota bezpiecznego systemu wymiany informacji, to tarcza chroniąca obie strony. W przypadku klienta — to minimalizowanie ryzyka przed przekredytowaniem.
Często podkreśla pan rolę, jaką BIK odgrywa w systemie finansowym. Dlaczego to jest aż tak ważne?
Od niemal trzech dekad tworzymy ekosystem finansowy, który w bezpieczny sposób, z zachowaniem najwyższych standardów ochrony danych, dostarcza rzetelne informacje o kredytach i pożyczkach w Polsce. Baza BIK to centralny rejestr, powołany przez ustawodawcę na mocy Ustawy Prawo Bankowe, w którym dostępny jest pełen obraz sytuacji kredytowej konsumentów. Kluczowa jest właśnie ta kompletność, bo rozproszenie danych mogłoby prowadzić do powstania luk informacyjnych, a co za tym idzie błędnych decyzji kredytowych zarówno po stronie banków, jak i konsumentów.
Dochodzą nas słuchy, że pojawiają się pomysły, które mogłyby doprowadzić do “rozszczelnienia” tak zorganizowanego systemu. W mojej opinii nie powinniśmy jako kraj i sektor finansowy iść w tym kierunku. Należy skupić wszelkie działania i akty prawne w kierunku uszczelniania systemu, co poprawiłoby bezpieczeństwo nie tylko instytucji finansowych, ale też samych klientów. Nadrzędnym bowiem celem jest transparentne źródło informacji, będące podstawą prawidłowej oceny zdolności kredytowej prowadzącej z jednej strony do ochrony przed nadmiernym zadłużeniem, a z drugiej — do minimalizowania wykluczenia finansowego. Gdyby BIK nie dysponował pełnymi danymi o zobowiązaniach kredytowych, prawdopodobnie dochodziłoby do większej liczby naruszeń, wyłudzeń czy przekredytowania. Mam na myśli kredyty, pożyczki i inne formy zobowiązań finansowych. Dlatego kompletność danych jest kluczowa dla bezpieczeństwa całego ekosystemu finansowego.
Jako BIK współpracujemy również z regulatorami, np. dzieląc się statystykami, danymi i analizami, budującymi wiedzę o rozmaitych zjawiskach i kondycji polskiego rynku kredytowego, wspierając stabilność i bezpieczeństwo całego sektora finansowego.
Wypracowaliśmy w Polsce odpowiedni model działalności biura informacji kredytowej?
Na świecie trwa dyskusja o roli biur informacji kredytowej. Jako prezes ACCIS — największego na świecie międzynarodowego stowarzyszenia biur informacji kredytowej — na międzynarodowych konferencjach prezentuję Polskę i BIK jako przykład modelowego rozwiązania, w którym zachowany jest właściwy balans między podmiotem powiązanym z bankami i w pewnym sensie komercyjnym, a instytucją infrastrukturalną, która realizuje także inne cele i ma odpowiedzialność społeczną.
Rozwiązania przyjęte na świecie, także w krajach rozwiniętych, nie zawsze są optymalne dla klientów i bezpieczeństwa sektora. Na przykład w kraju, gdzie działa kilka konkurujących ze sobą biur informacji kredytowej, uczestnicy rynku mają fragmentaryczne, niepełne dane o zobowiązaniach klientów w innych instytucjach finansowych. W efekcie ten sam konsument może otrzymać zupełnie różne oferty, nie z powodu konkurencyjności na rynku i swojej rzeczywistej zdolności kredytowej, lecz z powodu niekompletności informacji i braku pełnego obrazu sytuacji. Bywa też tak, że dane klientów wykorzystywane są nie tylko w celach szacowania ryzyka kredytowego, ale przykładowo do działań marketingowych. BIK jest daleki od tego. To zbyt daleko posunięte i często nieoptymalne rozwiązania.
Biuro informacji kredytowej powinno pełnić specjalną rolę w systemie finansowym: przeciwdziałać nadmiernemu zadłużeniu, dbać o bezpieczeństwo, jakość i kompletność danych, gwarantować symetrię informacyjną wobec instytucji finansowych i konsumenta, gwarantować dostęp kredytobiorców do danych na swój temat. Wypracowaliśmy w Polsce odpowiedni model i nie powinniśmy go psuć.
Na jakim etapie jest postępowanie, które wiosną zapowiadał UOKiK, dotyczące wniosków kredytowych i rzekomego obniżania zdolności kredytowej?
Na wstępie warto jest lepiej zrozumieć proces oceny zdolności kredytowej dokonywany przez bank oraz to, że bank korzysta z różnych narzędzi, w tym ze scoringu BIK. Oceny zdolności kredytowej zawsze dokonują banki, biorąc pod uwagę przede wszystkim wysokość i stabilność dochodów oraz poziom wydatków kredytobiorcy. Dane klienta do tej analizy bank może pozyskać z różnych oświadczeń oraz z bieżących informacji z ROR (rachunek oszczędnościowo rozliczeniowy). W zakresie obciążeń klienta informacje mogą pochodzić m.in. z zewnętrznych baz danych, np. wysokość rat dla aktualnych kredytów klienta może być pozyskana z bazy BIK. Cały proces oceny po stronie banku polega na wykazaniu skłonności i możliwości klienta do spłaty zobowiązań w określonej kwocie i w określonym czasie.
Wskaźnikiem wspomagającym taką analizę jest scoring BIK, jeden z niezależnych indeksów analitycznych, jakimi posługują się banki czy firmy pożyczkowe. Mało wspomina się jednak o praktycznym aspekcie samego scoringu BIK jako narzędzia wspomagającego kredytobiorcę. Każdy sam może przeprowadzić analizę własnego scoringu BIK. Niejednego taka analiza już uchroniła przed przekredytowaniem czy pułapką pętli zadłużenia.
A jaka jest rola wspomnianych zapytań kredytowych?
Oczywiście mają one znaczenie. Statystyki pokazują, że osoby często i gwałtownie poszukujące kredytu cechują się podwyższonym ryzykiem spłaty. W takim przypadku zaciągnięcie kolejnych kredytów mogłoby zbytnio obciążyć budżet kredytobiorcy i wpędzić klienta w pętlę zadłużenia.
Wnioskowanie o kredyty ma mniej istotny wpływ na scoring BIK niż spłacalność posiadanych kredytów. Jednak w rzeczywistości tylko pierwsze zapytanie określonego typu w okresie 14 dni może mieć wpływ na ocenę punktową BIK. Kolejne wnioski o ten sam rodzaj kredytu, złożone w bankach, instytucjach pożyczkowych lub SKOK-ach w tym okresie, nie wpływają negatywnie na scoring klienta. Są traktowane jak jeden wniosek. Przy poszukiwaniu kredytu można zatem porównywać oferty bez obaw o obniżanie swojego scoringi BIK.
Teoretycznie można by ignorować to zjawisko i nie rozróżniać takich bardziej ryzykownych klientów, ale wtedy wyższy koszt — w postaci większej marży mającej pokryć ryzyko — ponosiliby wszyscy pozostali klienci. W przypadku scoringu hipotecznego okres “deduplikacji” jest dłuższy i wynosi 30 dni.
Podkreślam, że BIK nie dokonuje oceny zdolności kredytowej i nie podejmuje decyzji o przyznaniu kredytu. Te decyzje podejmują instytucje finansowe, jak wspominałem zależy ona od wielu czynników i innych narzędzi, a także od poziomu apetytu instytucji na ryzyko. UOKiK prowadzi postępowanie wyjaśniające, czyli “w sprawie”, weryfikując mechanizmy badania zdolności kredytowej i rolę BIK w tych procesach.
Jak ocenia pan spłacalność kredytów w Polsce? Ostatnio w paru miesiącach obliczane przez BIK wskaźniki jakości poszły nieznacznie w górę, co sugeruje pogorszenie spłacalności.
Nie ma powodów do niepokoju. Spłacalność kredytów jest bardzo dobra, wskaźniki szkodowości są na najniższych poziomach w historii. Jedyny segment, na który warto w tym kontekście zwrócić uwagę i gdzie widać od dłuższego czasu utrzymujący się negatywny trend, to mikroprzedsiębiorstwa. Tam wskaźniki NPL, czyli stosunek kredytów z opóźnieniem w spłacie do całego portfela, od pewnego czasu rosną i na koniec sierpnia wynosiły dla wszystkich mikroprzedsiębiorców 20,8 proc.
Należy jednak zaznaczyć, że większość opóźnień powyżej 90 dni to “stare opóźnienia”, sprzed więcej niż czterech lat. Biorąc pod uwagę podział branżowy, to o ile w budownictwie wskaźnik NPL polepsza się, to w produkcji, usługach czy handlu obserwujemy w dłuższym okresie wzrost wartości wskaźników NPL. To właśnie kondycję w tych branżach, należy objąć ściślejszym monitorowaniem, bo może być ona papierkiem lakmusowym, wskazującym możliwe pogorszenie sytuacji finansowej mikroprzedsiębiorców z tych sektorów.
Warto też na bieżąco analizować jakość dynamicznie rosnącej skali finansowania udzielanego przez instytucje pożyczkowe, choć w podejściu produktowym na razie powodów do niepokoju w tym zakresie nie ma, to widzimy ryzyko przekredytowania na poziomie klienta.
Sprzedaż kredytów idzie również bardzo dobrze, pomimo że stopy procentowe spadły tylko w pewnym stopniu i nadal są podwyższone. Padną rekordy w tym roku?
Patrząc na obecne tempo i zainteresowanie kredytami mieszkaniowymi i gotówkowych, możemy spodziewać się rekordowej wartości na koniec 2025 roku. W przypadku kredytów mieszkaniowych wartość udzielonego finansowania może osiągnąć nawet 100 mld zł, czyli więcej niż szacowaliśmy na początku roku. Aczkolwiek zwracam uwagę, że w hipotekach jest coraz więcej refinansowania, udział konsolidacji w hipotekach wzrósł do 18 proc. z 13 proc. rok temu. W tym obszarze oczywiście sporo jest takich sytuacji, gdy klient spłaca jeden kredyt, aby zaciągnąć drugi, większy, bo na przykład kupuje większe mieszkanie. Jednak coraz częściej klienci spłacają przed czasem kredyty o stałym oprocentowaniu, które zaciągane były przy wyższych stopach procentowych, i zaciągają nowe w innym banku, aby finansować tę samą nieruchomość. Niewykluczone, że niektóre banki będą proaktywnie oferować możliwości refinansowania. Moim zdaniem refinansowań hipotek o stałej stopie będzie przybywać, na co wpływ może mieć również aktywność pośredników kredytowych.
Wzrasta również udział kredytów mieszkaniowych zaciąganych przez obcokrajowców. Na koniec ub. roku ich udziału w wartości akcji kredytowej w tym segmencie wyniósł 7,4 proc. W ostatnich miesiącach osiągają prawie 9 proc. udziału w sprzedaży nowych kredytów mieszkaniowych, z tego połowa to Ukraińcy a jedna czwarta to Białorusini, w porównaniu do niskich kilku procent przed laty. Łącznie wartość wszystkich rodzajów kredytów udzielonych obcokrajowcom to już 26,9 mld zł. Dotychczasowa jakość tych kredytów jest dobra, niemniej obsługę kredytów mieszkaniowych należy analizować długoterminowo. W przypadku kredytów gotówkowych obcokrajowcy mają nieco gorsze wskaźniki spłacalności niż Polacy.
