Kim jest Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz? Liderka Polski 2050 chce wejść do politycznej ekstraklasy
Pełczyńska-Nałęcz to uznana ekspertka do spraw Rosji i w ostatnich latach najbliższa współpracownica Szymona Hołowni. Jest najbardziej kontrowersyjną ministrą rządu Tuska, naraziła się również samemu premierowi. Stąd coraz częściej słyszy się o tym, że po przejęciu Polski 2050 przez Paulinę Henning-Kloskę ministra funduszy może stracić funkcję w rządzie.
— Jeżeli straci grunt pod nogami, może sama podać się do dymisji i wycofać z polityki — dodaje jeden z naszych rozmówców.
Zdecydowanie przekracza ramy, w których w polskiej polityce, domyślnie, mogą poruszać się kobiety. Nie jest koniunkturalna — broni tego, w co wierzy. Jej atutami są odwaga, determinacja i skuteczność. Wadą — brak umiejętności gry zespołowej. Co ją napędza? Zdaniem większości naszych rozmówców — władza. Choć jej sojusznicy przekonują, że wpływanie na rzeczywistość.
— Ona wierzy w to, co robi. Weszła do polityki, by coś zrobić dla ludzi. Mówi to, co uważa, nie bacząc na to, czy to szkodzi rządowi, czy nie. Broni tego, do czego jest przekonana. Nie jest koniunkturalna — tak polityczkę Polski 2050 opisuje przychylny wobec niej rozmówca. Określa ją jako “fachurę, technokratkę”.
Z kolei krytyk ministry przekonuje, że zachowuje się jak “premier alternatywnego rządu”, a jej ambicje są niezmierzone, chciałaby być premierką. — To osoba bardzo trudna, przekonana o swojej misji, przeznaczeniu do wyższych celów — podkreśla.
W 2025 r. Polska 2050 wysunęła jej kandydaturę na wicepremierkę. W styczniu 2026 r. polityczka straciła jednak szanse na jednoosobowe szefostwo partii, a tym samym na awans w rządzie.
Czytaj także: Polska grozi wetem w UE. Grzmi o nieuczciwym rozwiązaniu
W kuluarach najwięcej emocji i spekulacji budzi jej stosunek do Rosji. Nie tylko dlatego, że ma mamę Rosjankę, ale także z powodu jej mocnego zaangażowania w politykę resetu z Rosją i to nawet po aneksji Krymu. Prominentny ekspert do spraw wschodnich w rozmowie z nami ucina jednak te spekulacje i przekonuje, że dla niej interes polskiego państwa zawsze był priorytetem.
Wyróżnia ją całe mnóstwo wrogów. Przyczyniają się do tego nie tylko jej ambicje, czy upór, ale też podejście do ludzi. — Zwracanie uwagi na emocje innych nie jest dla niej naturalne. Brak jej delikatności, jest skupiona na celu, przez co zapomina, że do jego osiągnięcia niezbędni są ludzie — słyszymy. W zdecydowany sposób wypowiada swoje poglądy, czasem w tonie pouczania, czego ludzie nie lubią. — Jest nielubiana, bo mówi, co myśli — potwierdza inny rozmówca.
Zapisz się na “Prawo i biznes” — nowy newsletter Business Insidera
Pełczyńska-Nałęcz ma wąskie grono sojuszników
Jej najbliższym współpracownikiem jest jej zastępca w resorcie funduszy i polityki regionalnej Jan Szyszko. Od lat blisko współpracuje też z obecnym szefem Kancelarii Sejmu, w przeszłości ministrem w rządach PO-PSL, Jackiem Cichockim. Do jej sojuszników należy też szef klubu parlamentarnego Polski 2050 Paweł Śliz. Przychylny jej jest również dyrektor gabinetu Hołowni Stanisław Zakroczymski.
Ma silne relacje z samym Hołownią. — Jest w stanie wszystko u niego wywalczyć, często zmieniał zdanie pod jej wpływem. Jako urzędująca ministra nieustannie chodziła do Sejmu, by forsować u niego swoje postulaty — opisuje nasz rozmówca. W ocenie innego “Hołownia nigdy nie zgodziłby się na formalne bycie numerem dwa, ale faktycznie to ona była numerem jeden”.
O dostęp do jego ucha miała rywalizować z europosłem Michałem Koboską. Konflikt z nią miał też doprowadzić do opuszczenia środowiska Hołowni przez ekonomistę Pawła Wojciechowskiego. Do jej oponentów zaliczani są m.in. Paulina Henning-Kloska, Joanna Mucha czy Ryszard Petru. — Ci, którzy jej nie lubią w partii, to ludzie, z którymi kiedyś wygrała, szukają rewanżu — przekonuje sojusznik ministry.
Skąd ten wpływ na Hołownię? Według jednych może wynikać ze swoistego kompleksu marszałka, że “ona dowozi, a on jest niezdecydowany”.
Inni tłumaczą, że Hołownia ceni jej eksperckie podejście zgodne z zasadą “evidence-based” (oparte na dowodach). — To właśnie to podejście i jej skuteczność spodobało się Hołowni. Na pewno ją ceni, uważa, że jest bardzo propaństwowa, bo jest — i to docenia — wymienia nasz rozmówca.
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz to uznana ekspertka do spraw Rosji
Pełczyńska-Nałęcz urodziła 26 października 1970 r. w Warszawie. Jest córką Rosjanki Swietłany i profesora matematyki Aleksandra Pełczyńskiego. Ma troje dzieci. Biegle zna angielski i rosyjski.
W 1994 r. ukończyła socjologię na Uniwersytecie Warszawskim, a w 1999 r. obroniła doktorat w Polskiej Akademii Nauk.
Wiele lat pracowała w Ośrodku Studiów Wschodnich. Była tam m.in. kierowniczką działu rosyjskiego i zastępczynią dyrektora. Jest uznaną specjalistką od Rosji.
Podwładni z tamtych lat podkreślają jej fachowość i wiedzę, które budziły podziw. — Najlepsza z moich szefowych. Jest bardzo wymagająca, ale ja to cenię — wskazuje jedno ze źródeł.
W 2011 r. wystartowała w konkursie na dyrektorkę OSW, jednak przegrała z Olafem Osicą, który pokonał ją, mimo że de facto był spoza organizacji — jej wicedyrektorem został krótko wcześniej. Jak słyszymy, Osica był protegowanym prominentnego polityka PO, współzałożyciela OSW Bartłomieja Sienkiewicza. Odebrano to jako wotum nieufności wobec Pełczyńskiej-Nałęcz, która miała narazić się zbytnią niezależnością.
Od 2011 do 2012 r. była przedstawicielką OSW w Brukseli. W tamtym okresie należała też do Polsko-Rosyjskiej Grupy ds. Trudnych.
Czytaj także: Z tej drogi nie ma odwrotu, choć Polska to najsłabsze ogniwo. Kiedy UE uniezależni się od monopolistów z USA?
Za rządów PO-PSL Pełczyńska-Nałęcz była wiceministrą spraw zagranicznych
W styczniu 2012 r. trafiła do Ministerstwa Spraw Zagranicznych, którego ówczesny szef, Radosław Sikorski potrzebował na wiceministra kobiety i ekspertki od Wschodu. W lipcu 2014 r. otrzymała zaś nominację na ambasadora RP w Moskwie. Latem 2016 r., już za rządów PiS, zakończyła misję, po złożeniu rezygnacji.
|
POOL New / Reuters / Forum / Forum Polska Agencja Fotografów
W tamtym okresie panowała koncepcja tak zwanego resetu w relacjach z Rosją. Według naszego rozmówcy, Pełczyńska-Nałęcz była wówczas emocjonalnie bardzo zaangażowana w reset. Nawet po aneksji Krymu — w 2014 r. — uważała, że w interesie Polski jest normalizacja stosunków z Moskwą, a priorytetem powinno być pozbycie się łatki najbardziej rusofobicznego kraju świata.
W marcu 2014 r., mimo lutowej napaści Rosji na Krym, polskie resorty spraw zagranicznych i kultury informowały, że trwają przygotowania do obchodów Roku Polski w Rosji i Roku Rosji w Polsce w 2015 r. To właśnie Pełczyńska-Nałęcz miała być główną adwokatką takiego podejścia. Podtrzymywała je jeszcze w 2016 r. w raporcie sygnowanym przez Fundację Batorego, gdzie przekonywała, że odmowa dialogu z Moskwą to de facto przyzwolenie na to, czego Polska zawsze się obawiała: na prowadzenie “rozmów ponad naszymi głowami”.
Inny ekspert potwierdza, że bardzo angażowała się w politykę resetu i nawet po aneksji Krymu zakładała, że świat się z nią prędzej czy później pogodzi. — Uważała, że nie powinniśmy dać sobie narzucić narracji, w której nasza polityka wobec Rosji jest nieracjonalna — oparta o uprzedzenia, fobie, nieumiejętność rozmowy z Rosją — opisuje.
Podkreśla zarazem, że nigdy nie była wobec Rosji naiwna, nie była rusofilska, nie starała się Rosji tłumaczyć, wybielać, czy też jej sprzyjać.
— Zawsze zajmowała stanowisko krytyczne, ale bardzo zaangażowała się w próbę ściągnięcia z nas łatki rusofobów, za sprawą której Rosjanie, ale także Niemcy stali na stanowisku, że Polaków nie trzeba słuchać, bo mają obsesję na punkcie Rosji. Takie podejście do Polski występowało na przykład w sprawie gazociągów Nord Stream — słyszymy.
Pełczyńska-Nałęcz z ekspertki przekształciła się w polityczkę Polski 2050
Po powrocie do Polski w 2016 r. trafiła do Fundacji Batorego, kierowanej wtedy jeszcze przez prof. Aleksandra Smolara. Miała tam popaść w konflikt, gdyż, słyszymy, budowała swoją agendę bez uzgodnienia i była trudna we współpracy. Było to postrzegane jako nielojalność i interpretowane jako jej chęć zaangażowania się w politykę.
W 2020 r. faktycznie znalazła się w sztabie wyborczym kandydata na prezydenta Szymona Hołowni i w tym samym roku została dyrektorką Instytutu Strategie 2050 —think tanku Polski 2050. Funkcję piastowała do wyborów parlamentarnych w 2023 r. wygranych przez partie, które tworzą obecny rząd, w tym Polskę 2050.
W wyborach nie startowała, jak zauważa nasze źródło “nigdy nie poddała się weryfikacji wyborczej”.
W gabinecie Tuska stanęła na czele Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, a w 2024 r. została pierwszą wiceszefową Polski 2050.
W resorcie sprawnie przyczyniła się do odblokowania unijnych pieniędzy z Krajowego Planu Odbudowy dla Polski. Skutecznie przeprowadziła kilka rewizji KPO. Minionego lata musiała zaś zmierzyć się z tak zwaną aferą KPO związaną z budzącą liczne wątpliwości dystrybucją pieniędzy dla branży hotelarsko-gastronomicznej. Symbolem tych nieprawidłowości stały się jachty, kupowane przez przedstawicieli branży za unijne pieniądze. Przygotowała też projekt, konsultowanej obecnie, średniookresowej strategii rozwoju kraju do 2035 r.
Co najmniej równie mocno angażuje się w krytykę tak wpływowych graczy jak deweloperzy i banki. W efekcie jej zabiegów Sejm przegłosował kilka ustaw uderzających w interesy branży deweloperskiej, w tym o jawności cen mieszkań. Mocno oponowała też przeciw regulacjom o funduszach oferujących mieszkania na wynajem (REIT). Dla banków domagała się zaś podatku od “manny z nieba”. Konsekwentnie piętnuje też sektor bankowy na X za to, że w Polsce kredyty mieszkaniowe są dużo droższe niż na Zachodzie.
Liderka Polski 2050 rzuciła wyzwanie premierowi
Jeszcze przed wyborami miała być jedną z największych przeciwniczek wspólnej listy wyborczej partii obecnej koalicji.
Za to, że niejednokrotnie toczyła publiczne spory z innymi koalicjantami, jest wyjątkowo nielubiana, szczególnie w PO i PSL. — Zajmuje się wszystkim, tylko nie tym, co jest w kompetencjach jej resortu — przez to była afera z KPO. Psuje szyki rządowi — słyszymy.
Długo na jej celowniku był tak zwany kredyt zero procent, finalnie zarzucony przez ekipę rządzącą. Mocno optowała też — nie bacząc na propozycje resortów finansów i zdrowia — za mocną obniżką składki zdrowotnej dla biznesu, ostatecznie zawetowaną przez poprzedniego prezydenta.
Według naszych rozmówców, w PO uchodzi za osobę, która niszczy wewnętrznie ten rząd i przez którą Rafał Trzaskowski przegrał wybory prezydenckie. Inne źródło dodaje: — Koalicjanci szanują jej kompetencje, a zarazem nie znoszą tego, że we wszystko się wtrąca.
Części obozu rządzącego mogła narazić się też tym, że po wygranych przez Karola Nawrockiego wyborach prezydenckich jednoznacznie wypowiadała się przeciw teoriom o fałszerstwach. Jak słyszymy, jest socjolożką, zna się na nastrojach społecznych, a sprawą fałszowania wyborów zajmowała się w kontekście Rosji. Wie zatem, jak się fałszuje wybory i uważa, że w Polsce nie zostały sfałszowane.
Kilka niezależnych od siebie źródeł przekonuje nas też, że ministra regularnie używa w rozmowach z szefem rządu argumentu, że stoi za nią 13 posłów i w razie czego odejdzie z nimi.
— Tusk nie zapomina, jego podejście jest zimne, pragmatyczne, poczeka — komentuje rozmówca.
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz gra o najwyższą do tej pory stawkę
Pod koniec września Hołownia, który — na mocy umowy koalicyjnej — w listopadzie ma pożegnać się z fotelem marszałka Sejmu, ogłosił chęć objęcia fotela Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców (UNHCR). Pełczyńska-Nałęcz otrzymała zaś od partii rekomendację na należne Polsce 2050, po ustąpieniu Hołowni z marszałkowania, stanowisko wicepremierki. Poparło ją 16 członków klubu parlamentarnego, a 14 zagłosowało na ministrę klimatu Paulinę Henning-Kloskę. Nasi rozmówcy odbierają to jako upokorzenie ministry funduszy.
|
Zbyszek Kaczmarek / Forum / Forum Polska Agencja Fotografów
Henning-Kloska kooperuje z Ryszardem Petru, który publicznie krytykuje Pełczyńską-Nałęcz za zbyt konfrontacyjną politykę wobec koalicjantów. Petru, tak jak ministra funduszy, zapowiada walkę o szefostwo w partii w styczniowych wyborach.
W wątpliwość podawane jest jednak to, czy Petru zbierze wymagane podpisy.
Relacje obu pań podobno nie są zaś wrogie, ale różnią je wizje — Pełczyńska-Nałęcz chce iść własną drogą, a Henning-Kloska — w sojuszu z PO.
Co znamienne Henning-Kloskę ostatnio na X pochwaliła europosłanka KO, była prezydentka Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz.
— Może nawet zostanie tą wicepremierką, tylko co z tego, jak w styczniu, po wyborach szefa ugrupowania, partia może się rozpaść, bo Henning-Kloska i Petru ze swoimi zwolennikami opuszczą jej szeregi — słyszymy.
Inny rozmówca podkreśla zaś: — Jej kandydatura to prowokacja wobec Tuska. Ona nie jest człowiekiem do szukania kompromisu. Nie ma żadnych zdolności zdobycia nowych czy odzyskania starych zwolenników partii Hołowni. Jej konfrontacyjna linia wykańcza koalicję rządzącą.
Jej sojusznik mocno oponuje jednak przeciw takiemu stawianiu sprawy. — Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, Andrzej Domański, Stefan Krajewski, Adam Nowak, Miłosz Motyka — to lista ministrów, z którymi świetnie współpracuje — zapewnia.
Lady Makbet polskiej polityki czy ofiara mizoginii
Jakie ma ambicje? — pytamy jedno ze źródeł. — Jej ambicje? Nie mają granic, ona by chciała wszystko dla siebie. Nie krępuje się użyć jakichkolwiek narzędzi, by to to osiągnąć — pnie się do góry, a jak jedna drabina się kończy, to wskakuje na drugą. Ona jest nienasycona. By osiągnąć cel, nie boi się zawrzeć paktu z diabłem — słyszymy.
Z kolei zdaniem jej współpracownika, “napędza ją wpływ na to, jak wygląda kraj i możliwość wprowadzania zmian”. Jej głównym celem jest zaś uchronienie kraju przed koalicją PiS-Konfederacja.
Słyszymy też takie głosy, że dla silnych, odważnych kobiet nie ma miejsca w polskiej polityce. Jeżeli zostanie wicepremierką, będzie pierwszą kobietą na tym stanowisku za obecnych rządów. Zresztą lipcową rekonstrukcję rządu negocjowało 13 mężczyzn, a jedyną kobietą była właśnie ona.
Otwartym pozostaje pytanie, czy bierze pod uwagę pójście w ślady Jarosława Gowina, który ponad dekadę temu porzucił PO dla sojuszu z maszerującym do władzy PiS. Ministra funduszy, obstawiając, że obecna koalicja przegra następne wybory, może rozważać przejście na drugą stronę.
Pewne jest natomiast, że jak zawsze, będzie przekonana do swoich racji. Tak było również w 2013 r., gdy — według naszych rozmówców — głosiła tezę, że stosunki polsko-rosyjskie są w najlepszym punkcie w naszej kilkusetletniej historii…
