Pułapka pokoju. Trump nabrał się na starą radziecką zagrywkę [OPINIA]
Niniejszy tekst powstał w ramach projektu Axel Springer Global Reporters Network, którego Onet jest częścią.
W okresie zimnej wojny obowiązywała zasada, że jeśli nazwa organizacji zawierała słowo “pokój”, była albo oficjalnym organem Związku Radzieckiego, albo jego organizacją działającą pod przykrywką. Zaczęło się od Światowego Kongresu Intelektualistów w Obronie Pokoju, który odbył się w 1948 r. we Wrocławiu.
Sponsorowane przez Związek Radziecki i jego komunistyczny rząd PRL masowe zgromadzenie odbyło się dwa miesiące po rozpoczęciu przez Związek Radziecki trwającej prawie rok blokady Berlina. W konferencji wzięły udział znane osobistości z całego Zachodu, w tym francuski krytyk Julien Benda, niemiecki dramaturg Bertolt Brecht i amerykański pisarz Howard Fast. Prelegenci przemawiający na spotkaniu wychwalali Związek Radziecki i inne “postępowe” siły, nazywając je orędownikami pokoju. Kraje Zachodu okrzyknęli zaś mianem “podżegaczy wojennych”.
W 1949 r., w roku, w którym Związek Radziecki przeprowadził pierwsze testy broni jądrowej, w Paryżu zorganizowano Światowy Komitet Partyzantów na rzecz Pokoju, a w bastionie proletariatu, hotelu Waldorf-Astoria w Nowym Jorku, odbyła się Konferencja Kulturalno-Naukowa na rzecz Pokoju Światowego. — Nasz kraj, Związek Radziecki, opowiada się za pokojem i przyjaźnią między narodami — oświadczył Aleksander Fadiejew, przewodniczący Związku Pisarzy ZSRR. Było to całkowicie sprzeczne z brutalnymi działaniami podejmowanymi wówczas przez Moskwę w celu umocnienia jej władzy w Europie Środkowej i Wschodniej.
Ogłaszając się “partyzantami pokoju”, Sowieci i ich sympatycy na Zachodzie stworzyli cyniczną dychotomię — zgodnie z nią każdy, kto się im sprzeciwiał, z automatu popierał wojnę. Bo w końcu kto mógłby sprzeciwiać się czemuś tak szlachetnemu, jak pokój? To przestępstwo językowe służyło do ukrycia znacznie poważniejszych, namacalnych zbrodni — Sowieci głosili miłość do “pokoju”, jednocześnie stosując przemoc lub groźbę jej użycia, aby podbić terytoria i podporządkować sobie narody.
Dzisiaj Rosja stosuje tę samą taktykę, przedstawiając swoje propozycje “pokojowe”, które są praktycznie identyczne z jednostronnymi żądaniami wysuniętymi przez prezydenta Rosji Władimira Putina przed rozpoczęciem pełnej inwazji na Ukrainę w 2022 r. Administracja Trumpa wykorzystała je jednak jako punkt wyjścia do własnego porozumienia i naciska na Ukrainę, by je przyjęła.
W tym kontekście pouczająca jest historia poprzednich działań Moskwy na rzecz “pokoju” — wiele mówi ona o prawdziwych motywach Kremla.
Żadna organizacja nie odgrywała bardziej znaczącej roli w kampaniach “pokojowych” w erze radzieckiej niż Światowa Rada Pokoju (World Peace Council — WPC) założona w Paryżu w 1949 r. Jej inicjatywą najbardziej przyciągającą uwagę był Apel sztokholmski wzywający do zakazu używania i rozprzestrzeniania broni jądrowej. Rada twierdziła, że petycję podpisało 600 mln ludzi na całym świecie, co najwyraźniej obejmowało wszystkich dorosłych mieszkańców Związku Radzieckiego — w 1951 r.
Francja wydaliła przedstawicieli WPC, argumentując, że jest to zagraniczna organizacja kontrolowana przez komunistów. Grupa przeniosła się więc do okupowanej przez Związek Radziecki strefy Wiednia, ale i tam austriacki minister spraw wewnętrznych skarżył się, że nie ma ona “nic wspólnego z pokojem”. Ostatecznie więc członkowie WPC trafili do neutralnej Finlandii i zostali tam do końca trwania konfliktu między Wschodem a Zachodem.
“Pokój” po sowiecku
W następstwie II wojny światowej, najbardziej niszczycielskiej wojny, jaką kiedykolwiek znała ludzkość, miliony ludzi chętnie przyłączyły się do tej sowieckiej krucjaty na rzecz “pokoju”. W latach 50. i 60. na całym świecie powstawały organizacje działające pod hasłem “pokoju”, które głosiły podobne banały jak WPC, potępiając ćwiczenia wojskowe NATO jako “podżeganie do wojny”, a jednocześnie broniąc radzieckich inwazji na suwerenne państwa i nazywając je “działaniami pokojowy”.
Amerykańska Liga na rzecz Pokoju i Demokracji, Amerykańska Krucjata Pokojowa, Amerykańska Mobilizacja Pokojowa, Krajowy Komitet na rzecz Pokoju i dziesiątki innych organizacji “pokojowych” — wszystkie one głosiły hasła praktycznie nie do odróżnienia od narracji radzieckiego ministerstwa spraw zagranicznych. Chociaż wiele osób działających w tych organizacjach było komunistami lub sympatykami komunizmu, część z nich miała dobre intencje — choć byli łatwowierni.
Dla tych, którzy wskazywali na hipokryzję imperium zbudowanego i rządzonego przy użyciu brutalnej siły militarnej, a jednocześnie nieustannie mówiącego o pragnieniu “pokoju”, Sowieci i ich zachodni zwolennicy mieli gotową odpowiedź: jedną z podstawowych zasad marksizmu jest twierdzenie, że kapitalizm nieuchronnie prowadzi do imperializmu i wojny. Jego obalenie jest zatem jedynym sposobem na zapewnienie trwałego pokoju.
Wspieranie zbrojnych sił rewolucyjnych w krajach niekomunistycznych (jak to robił Związek Radziecki od Nikaragui po Angolę) lub inwazja na kraje komunistyczne, które zboczyły z drogi (jak miało to miejsce w Czechosłowacji i na Węgrzech), jest zatem jedynie środkiem prewencyjnym służącym zapewnieniu pokoju (według Sowietów można to było nawet nazwać wojną prewencyjną). Na sprzeczność tę zwróciła uwagę komunistyczna węgierska gazeta, gdy jej się wymknęło: “nie możemy tolerować w ruchu pokojowym żadnych symptomów szkodliwego pacyfizmu”.
Radzieckie czołgi otoczone przez tłum protestujących w PradzeCC BY-SA 3.0; Engramma.it / Wiki Commons
W 1954 r. radzieckie ministerstwo obrony przedstawiło tę argumentację bardziej szczegółowo: “komuniści, prowadząc walkę o pokój, nie są jednak pacyfistami, którzy podpisują się pod pokojem i ograniczają się do propagandy pokojowej. Uważają oni, że aby wyeliminować nieuchronność wojen, konieczne jest zniszczenie imperializmu. Burżuazyjno-pacyfistyczne podejście do wojny, które podkreśla jej »okropności« i wpaja nienawiść do wszystkich wojen, jest nam obce. Komuniści są przeciwni wojnom imperialistycznym jako wojnom kontrrewolucyjnym, ale popierają wyzwalające, antyimperialistyczne wojny rewolucyjne”.
Taka rażąca hipokryzja była przerażająco znajoma każdemu, kto przeczytał dystopijną powieść “Rok 1984” George’a Orwella, w której fraza “wojna równa się pokój” stanowi paradygmatyczny przykład totalitarnej “podwójnej mowy”. Komuniści i ich sympatycy mieli swoje wytłumaczenie. Każda akcja militarna podejmowana przez Związek Radziecki była uzasadniana jako “antyimperialistyczna”, podczas gdy każda akcja militarna podejmowana przez kraj zachodni była potępiana jako “imperialistyczna”. Samozaparcie wymagane do wykonywania takich mentalnych akrobacji pozwoliło Związkowi Radzieckiemu i jego zwolennikom na Zachodzie bez trudu przejść od potępiania nazistowskich Niemiec jako źródła faszyzmu do podpisania paktu o nieagresji z Berlinem, a następnie do wypowiedzenia mu wojny — a wszystko to w ciągu trzech lat.
Nie jest przypadkiem, że ofensywa “pokojowa” rozpoczęła się we wczesnych latach zimnej wojny, kiedy Związek Radziecki nie dysponował jeszcze bronią jądrową. Kolejny wielki impuls na rzecz “pokoju” nastąpił na początku lat 80., kiedy prezydent Ronald Reagan doszedł do władzy zdecydowany pokonać komunizm. Areną walki była Europa Zachodnia, gdzie rozpoczęła się gorąca debata na temat proponowanego rozmieszczenia amerykańskich rakiet średniego zasięgu Pershing 2 — miała to być odpowiedź na wcześniejsze rozmieszczenie przez Związek Radziecki rakiet średniego zasięgu SS-20. Artykuł, który ukazał się na pierwszej stronie “The New York Times” w 1983 r. opisywał, jak rządy Danii i Szwajcarii “ujawniły podejmowane przez rzekomych dyplomatów radzieckich, a w rzeczywistości funkcjonariuszy KGB, próby wywierania wpływu lub przekupywania grup” sprzeciwiających się rozmieszczeniu rakiet.
Najbardziej znacząca debata miała miejsce w Niemczech. Zachodnioniemiecka Partia Zielonych oskarżyła komunistów o przejęcie kontroli nad planami zorganizowania dużej demonstracji przeciwko Reaganowi i NATO podczas szczytu w Bonn. Efekty tej infiltracji były widoczne w rezolucji przyjętej podczas tego wydarzenia — potępiała ona amerykańską politykę zagraniczną, ale milczała na temat inwazji Związku Radzieckiego na Afganistan i wprowadzenia stanu wojennego w Polsce przez rządzącą juntę wojskową (jej przedstawiciel był oklaskiwany podczas konferencji Światowej Rady Pokoju). Milcząca aprobata dla polityki zagranicznej Związku Radzieckiego była również widoczna w sloganie ruchu pokojowego przeciwko rakietom Pershing: “żadnych nowych rakiet w Europie”.
Amerykański zwrot
To trwające od dziesięcioleci wykorzystywanie podstawowego ludzkiego pragnienia pokoju pokazuje, jak różne znaczenie ma to słowo dla różnych stron. W wolnych społeczeństwach “pokój” jest rozumiany jednoznacznie — jako brak wojny. Dla ludzi na Kremlu “pokój” jest pojęciem subiektywnym, oznaczającym wszystko, co ułatwia realizację ich ambicji bez potrzeby użycia siły do osiągnięcia zamierzonych celów.
Jak napisał w 1982 r. radziecki dysydent Władimir Bukowski: “prawdopodobnie od samego początku ideolodzy bolszewiccy zdawali sobie sprawę z tego, jak potężną bronią może być dla nich powszechne pragnienie pokoju — jak łatwowierni i irracjonalni mogą być ludzie, gdy tylko pojawi się najmniejsza pokusa, by uwierzyć, że pokój jest na wyciągnięcie ręki”. Chociaż zimna wojna już dawno się skończyła, ostatnie wydarzenia pokazały, że podatność naiwnych i irracjonalnych ludzi na rosyjskie oszustwa nie minęła.
Donald Trump często nazywa siebie “prezydentem pokoju”, a jego administracja podjęła ostatnio dwa kroki, by sformalizować tę samookreślenie. Po pierwsze, Departament Stanu ogłosił, że Amerykański Instytut Pokoju zostanie przemianowany na Instytut Pokoju Donalda J. Trumpa, aby “wskazać na największego negocjatora w historii kraju”. Co ważniejsze, administracja opublikowała nową strategię bezpieczeństwa narodowego, która podkreśla dążenie Trumpa do pokoju, jednocześnie przedstawiając alarmujące podejście do niego, zgodne z rosyjską koncepcją tego słowa.
Donald Trump w Waszyngtonie, 15 grudnia 2025 r.Anna Moneymaker / Staff / Getty Images
Przede wszystkim dokument ten nie opisuje już Rosji jako zagrożenia. Jest to w silnej sprzeczności z poglądami pierwszej administracji Trumpa, która w swoim dokumencie strategicznym stwierdzała, że Rosja “chce kształtować świat sprzeczny z wartościami i interesami Stanów Zjednoczonych”, “dąży do osłabienia wpływów USA na świecie i oddzielenia ich od sojuszników i partnerów” oraz “podważa potęgę, wpływy i interesy USA, próbując osłabić ich bezpieczeństwo i dobrobyt”. W strategii bezpieczeństwa narodowego z 2017 r. potępiono również Rosjan za programy rozwoju broni, “próby podważenia legitymizacji demokracji” oraz “stosowanie środków wywrotowych w celu osłabienia wiarygodności zaangażowania USA w Europie, podważenia jedności transatlantyckiej oraz osłabienia europejskich instytucji i rządów”.
W ramach nowej strategii bezpieczeństwa narodowego administracja Trumpa wzywa do “zakończenia postrzegania NATO jako sojuszu nieustannie się rozszerzającego i zapobiegania takiej rzeczywistości”. Kładzie tym samym kres 35-letniemu ponadpartyjnemu poparciu dla rozszerzania sojuszu o europejskie demokracje spełniające kryteria przyjęcia. Administracja obwinia również demokratycznych sojuszników, a nie państwo agresora, za brak pokoju w Ukrainie. Oczywiście, jak stwierdzają autorzy dokumentu, “znaczna większość Europejczyków pragnie pokoju”. Ale jakiego?
Sondaż przeprowadzony na początku tego miesiąca przez francuski magazyn wykazał, że 80 proc. Europejczyków nie wierzy w to, że Rosja naprawdę pragnie pokoju, a 61 proc. chce, aby ich kraje utrzymały lub zwiększyły wsparcie dla Ukrainy. Europejscy przywódcy wyrażają bardziej wyrafinowane rozumienie tego słowa. Argumentują, że każde porozumienie “pokojowe”, które nie zawiera pewnych gwarancji bezpieczeństwa dla Ukrainy, będzie tylko tymczasową przerwą — do czasu, aż Putin poczuje się gotowy ponownej inwazji.
Rosyjski wpływ
Wszystko to stanowi ważne tło dla zrozumienia ciągu wydarzeń, które miały miejsce w ciągu ostatnich kilku tygodni, związanych z najnowszym “planem pokojowym” administracji Trumpa. 20 listopada do mediów wyciekł 28-punktowy plan pokojowy. Podobno został on opracowany przez Steve’a Witkoffa, nowojorskiego dewelopera nieruchomości i znajomego Trumpa z golfa, z udziałem jego nominalnego szefa, sekretarza stanu Marco Rubio, oraz zięcia prezydenta Jareda Kushnera. Propozycja ta spełniała główne żądania Rosji, naruszając jednocześnie wiele czerwonych linii Ukrainy.
W zamian za zaprzestanie działań wojennych umowa przewidywała przyznanie Rosji więcej terytorium niż to, które zdobyła, formalny zakaz przystąpienia do NATO do Ukrainy, ograniczenie liczebności ukraińskiej armii, zakaz stacjonowania żołnierzy z krajów NATO na terytorium Ukrainy, odblokowanie miliardów dolarów rosyjskich aktywów przechowywanych w zachodnich bankach i, co najważniejsze, zniesienie sankcji gospodarczych nałożonych na Moskwę od czasu aneksji Krymu w 2014 r. W zamian za wszystkie te korzyści Ukraińcy otrzymaliby niejasne zapewnienia dotyczące ich przyszłego bezpieczeństwa, które byłyby niczym więcej niż poklepaniem po plecach.
Wrażenie, że Witkoff uległ rosyjskiej interpretacji “pokoju”, wzmocniła rozmowa telefoniczna, którą przeprowadził 14 października z wysokim rangą rosyjskim urzędnikiem, a której transkrypcja wyciekła do agencji Bloomberg pod koniec ubiegłego miesiąca. — Federacja Rosyjska zawsze chciała porozumienia pokojowego — powiedział Witkoff Jurijowi Uszakowowi, starszemu doradcy Putina ds. polityki zagranicznej. To dziwne stwierdzenie w odniesieniu do kraju, który 11 lat temu bez powodu najechał swojego sąsiada.
Władimir Putin ze Stevem Witkoffem, Moskwa, 6 sierpnia 2025 r.Anadolu / Contributor / Getty Images
— Takie jest moje przekonanie. Powiedziałem prezydentowi, że tak uważam — dodał Witkoff. Zasugerował Uszakowowi, aby ten przekazał Putinowi, by zadzwonił do Trumpa przed jego spotkaniem z prezydentem Ukrainy 17 października. Uszakow zastosował się do tego i 16 października Trump rozmawiał z Putinem przez dwie godziny. Następnego dnia odmówił sprzedaży Ukrainie pocisków Tomahawk, choć jeszcze kilka dni wcześniej sugerował, że jej je przekaże. Naciskał również na Zełenskiego, by zrezygnował z terytoriów, które obecnie nie są kontrolowane przez Rosję. Dwa dni po opublikowaniu transkrypcji rozmowy Putin stanął po stronie Amerykanina — bronił go przed oskarżeniami o prorosyjskie nastawienie, mówiąc, że jest on “inteligentnym człowiekiem”. Najwidoczniej słowo “inteligentny” również ma w języku rosyjskim inne znaczenie.
Rosjanie od dawna trafnie postrzegają przedsiębiorców takich jak Witkoff — uznają ich za łatwy “łup”. Pomimo wszystkich swoich tyrad na temat zła kapitalizmu przywódcy radzieccy często znajdowali porozumienie z zachodnimi biznesmenami, głównie w sprzeciwie wobec wszystkiego, co mogłoby utrudniać handel między Wschodem a Zachodem. Związek między kapitalizmem kumoterskim a Kremlem stał się jeszcze bardziej wyraźny po upadku komunizmu, gdy Rosja stała się syndykatem przestępczym podszywającym się pod gospodarkę narodową.
Biznes ponad wartości
Putin dobrze rozumie, że biznesmeni, którzy nie są szczególnie znani ze swoich moralnych przekonań, przedkładają zarabianie pieniędzy nad abstrakcyjne pojęcia takie jak “pokój”. Dlatego Kreml odwołuje się do mentalności administracji Trumpa przypominającej sposób myślenia zarządu korporacji — podkreśla korzyści gospodarcze, jakie odniosą Stany Zjednoczone (a dokładniej amerykańscy biznesmeni), jeśli wojna zostanie szybko zakończona na warunkach rosyjskich.
Aby jednak jakiekolwiek porozumienia mogły funkcjonować, należy znieść sankcje nałożone na Rosję. Dążąc do realizacji tego celu, Witkoff omija normalne kanały dyplomatyczne, często odmawiając współpracy z europejskimi sojusznikami — rzekomo dlatego, że korzystanie z bezpiecznych metod komunikacji jest dla niego zbyt “uciążliwe”. (Prawdopodobnie podobna nieostrożność w zakresie bezpieczeństwa operacyjnego doprowadziła do przechwycenia i ujawnienia jego rozmowy z Uszakowem).
W przeciwieństwie do teorii demokratycznego pokoju — a więc twierdzenia, że demokracje nie prowadzą między sobą wojen — pogląd, że nie wojują ze sobą także kraje związane handlem, jest starym i głupim pomysłem, który jest empirycznie nieprawdziwy. Jest to zgodne z bardzo amerykańskim (i bardzo republikańskim) przekonaniem, że krajem najlepiej zarządzać jak firmą. To głupota przejawiającą się w absurdalnym twierdzeniu Trumpa, że mógłby samodzielnie zakończyć zimną wojnę “w ciągu godziny”, a także w kampaniach prezydenckich Rossa Perota [miliardera kandydującego w wyborach w latach 1992 i 1996 r.], Steve’a Forbesa [wydawcy kandydującego w 1996 r.], Hermana Caina [startującego w prawyborach z ramienia Republikanów w 2011 r.] i Carly Fioriny [kandydatki w prawyborach o nominację Partii Republikańskiej przed wyborami prezydenckimi w 2016 r.].
Władimir Putin i Donald Trump, Alaska, 15 sierpnia 2025 r.Andrew Harnik / Staff / Getty Images
Podobnie jak tradycja “realizmu” w polityce zagranicznej, z której wywodzi się ta koncepcja, ten technokratyczny, jednoznacznie racjonalistyczny światopogląd nie pozostawia miejsca na moralność lub ideologie w stosunkach międzynarodowych. Nie dopuszcza też nawet możliwości, że kiedy Putin wygłasza niekończący się wykład na temat niepodzielności narodów rosyjskiego i ukraińskiego, naprawdę ma na myśli to, co mówi, i jest gotów poświęcić setki tysięcy młodych mężczyzn, aby to osiągnąć.
Co dziwne dla zespołu twardych biznesmenów, którzy szczycą się umiejętnościami negocjacyjnymi, Trump, Witkoff i Kushner wywierają całkowicie nieproporcjonalną presję na ofiarę konfliktu, jednocześnie dając agresorowi wolną rękę. W najlepszym razie wydają się wierzyć w to, że obie strony są w równym stopniu winne i że Stany Zjednoczone nie powinny opowiadać się ani po stronie zachodniej demokracji, ani po stronie zagorzałego antyamerykańskiego, autorytarnego przeciwnika.
— On musi wiedzieć, że zostanie zmiażdżony — powiedział Witkoff Tuckerowi Carlsonowi o Zełenskim, zgadzając się z twierdzeniem dziennikarza, że Ukraina przegra wojnę. To dość dziwne stwierdzenie z ust amerykańskiego dyplomaty o odbiorcy miliardów dolarów amerykańskiej pomocy wojskowej. Takie stwierdzenia boleśnie ilustrują brak doświadczenia dyplomatycznego Witkoffa i podsycają rosyjską narrację, że Zełenski jest w jakiś sposób przeszkodą dla pokoju. Przed rozmowami w Moskwie na początku tego miesiąca Putin powiedział, że spotyka się z Witkoffem i Kushnerem, ponieważ działania krajów europejskich “mają tylko jeden cel: całkowicie zablokować ten proces pokojowy”.
Stara radziecka zagrywka
To, że Witkoff może być typem człowieka, który słowa dyktatora odpowiedzialnego za masowe morderstwa uznaje za dobrą monetę, było widoczne już na początku kadencji Trumpa. W wywiadzie udzielonym Carlsonowi w marcu ubiegłego roku Witkoff opowiedział o wizycie u Putina, podczas której omawiali szczegóły ewentualnego porozumienia kończącego wojnę. Witkoff wynegocjował 30-dniowe zawieszenie rosyjskich ataków na ukraińskie obiekty energetyczne, które Putin sformalizował sześć dni później podczas rozmowy telefonicznej z Trumpem. — To było miłe z jego strony, że mnie przyjął i spotkał się ze mną — powiedział Witkoff Carlsonowi o prezydencie Rosji. Pochwalił go też za “szczerość” — mimo że Putin kazał mu czekać osiem godzin.
Powiedział też, że najmocniej uderzyła go ogromna przepaść między tym, jak przedstawiają Putina zachodnie media — jako złowrogiego złoczyńcę — a tym, jaki był podczas ich dwóch spotkań twarzą w twarz. Najwyraźniej wystarczył prezent dla Trumpa w postaci portretu i zapewnienie o modlitwie w jego intencji, by Witkoff uwierzył w dobre podejście byłego oficera KGB.
Niestety nie ma zapisu tej rozmowy. Nawet jednak gdyby istniał, nic by to nie zmieniło — wbrew wszelkim protokołom dyplomatycznym i zdroworozsądkowej logice Witkoff odmówił zabrania ze sobą na spotkanie tłumacza z Departamentu Stanu. — Jest to rodzaj więzi, którą udało nam się przywrócić dzięki prostemu słowu zwanemu komunikacją, o którym wiele osób powiedziałoby, że nie powinno mnie interesować, ponieważ Putin jest złym człowiekiem — powiedział później Witkoff. — Nie uważam Putina za złego człowieka — dodał.
Podobnie jak prezydent, któremu służy, Witkoff wykazuje ślepą wiarę w sam akt rozmowy z przeciwnikiem. Kiedy sarkastycznie mówi o “prostym słowie zwanym komunikacją”, wpisuje się w obraz typowego zwolennika MAGA, przekonującego, że krytycy polityki zagranicznej administracji Trumpa sprzeciwiają się dyplomacji. Problem nie polega jednak na rozmowie z przeciwnikiem, ale na rozmowie z przeciwnikiem dla samej rozmowy. Przykład: 30-dniowe zawieszenie ataków na instalacje energetyczne, które Witkoff najwyraźniej wywalczył od Putina? Rosjanie złamali je dziesiątki razy. To tyle, jeśli chodzi o “szczerość” Putina.
Nieustanne rozmowy Kremla o “pokoju” mają ten sam cel, co podczas zimnej wojny: zmiękczenie Zachodu w celu umożliwienia Rosji dalszej agresji i ekspansji. Wykorzystując obawy Zachodu przed “III wojną światową” (to kolejny element retoryki radzieckiej, który Trump i jego zwolennicy powtarzali podczas wyborów w 2016 r.), Kreml udaje, że dąży do pokoju, jednocześnie pośrednio grożąc wojną.
Kiedyś na tę mistyfikację nabrali się naiwni lewicowcy. Teraz na sofistykę językową z czasów radzieckich podatna staje się coraz większa część prawicy. Obie strony nie rozumieją natury reżimu Kremla, który — aby przetrwać — opiera się na przemocy i ciągłym grożeniu jej użyciem.
Wtedy akceptacja “pokoju” na warunkach Moskwy oznaczała pozwolenie Rosjanom na robienie tego, co tylko zechcą. Dziś jest podobnie.
