Oto jedna z największych na świecie kolekcji odzieży używanej.
Można się tu poczuć jak w Matrixie, ale to przemysł odzieżowy
— mówi Alon Rotem, dyrektor ds. strategii w ThredUp.
ThredUp, internetowa platforma odsprzedaży ubrań, od ponad 15 lat płaci ludziom za czyszczenie ich szaf. W zeszłym roku firma sprzedała prawie 17 mln przedmiotów, ale to tylko niewielki ułamek globalnego handlu używaną odzieżą.
Średni okres użytkowania odzieży przez Amerykanów wynosi obecnie zaledwie 2,5 roku
— wyjaśnia Steven Bathell, współzałożyciel Bank & Vouge.
Stara para dżinsów może przebyć tysiące kilometrów od swojego pierwotnego właściciela, kilkakrotnie trafiając z rąk do rąk. Większość tych ubrań kończy jednak jako śmieci. Na całym świecie co sekundę wyrzucana lub palona jest ciężarówka ubrań.
Popyt na odzież używaną rośnie. Platformy takie jak ThredUp mają nadzieję, że nowe technologie pomogą zatrzymać więcej ubrań w szafach i z dala od wysypisk śmieci. Jak więc działa ten ogromny magazyn? I gdzie właściwie trafia niesprzedana odzież?
Czytaj także: Pracują wewnątrz “góry, która zjada ludzi”. Na szali bogactwo i śmierć
|
Business Insider
Każdy może wysłać odzież używaną do ThredUp
Firma rozpoczęła swoją działalność w modelu peer-to-peer, podobnie jak Poshmark czy eBay. W 2011 r. firma przestawiła się jednak na obsługę całego procesu sprzedaży — od wystawienia oferty po wysyłkę.
Wszystkie ubrania — czy to marki Gap, czy Gucci — jesteśmy w stanie przyjąć, przeprocesować, wystawić i sprzedać
— wyjaśnia Alon.
Ubrania przybywają do magazynu w czymś, co ThredUp nazywa “zestawami do czyszczenia”.
— Są one wielkości worka na pranie. Ludzie umieszczają w nich ubrania, których już nie noszą, i wysyłają je do jednego z naszych centrów dystrybucji — tłymaczy Alon.
Po otwarciu zestawów zespół Erici Anderson wyrzuca wszystko, co brudne lub podarte.
— Zajmujemy się wszystkim, co obrzydliwe. Uwielbiamy sprawdzać ubrania pod pachami czy w kroczu — żartuje Erica Anderson, starsza kierowniczka operacyjna w ThredUp.
Gdy przedmiot przejdzie kontrolę, etykiety są oznaczane w wewnętrznej sieci ThredUp z pomocą sztucznej inteligencji. Proces ten nadzoruje Dan DeMeyere.
— Sztuczna inteligencja może zautomatyzować proces w zakresie wykrywania pigmentów czy określania kategorii. Mamy nawet możliwość zautomatyzowania gromadzenia wymiarów ubrań, co jest dla nas nowością, którą wprowadziliśmy pod koniec 2024 r. — wyjaśnia Dan DeMeyere, dyrektor ds. produktów i technologii w ThredUp.
Firma korzysta również z algorytmu, który wycenia produkty na podstawie rozmiaru, jakości i popytu.
Mamy system uczący się, dzięki któremu algorytm staje się coraz mądrzejszy w miarę zwiększania skali, procesowania i sprzedaży większej liczby przedmiotów. Algorytm coraz lepiej ustala ich ceny
— mówi Dan.
|
Business Insider
Wiele etapów, jakie przechodzi odzież używana, jest zautomatyzowana
Następnie wszystkie produkty dostają własny kod QR. Odzież trafia do systemu wieszaków o powierzchni 9300 m kw., który biegnie przez cały obiekt. Firma uruchomiła go w 2018 r. i pomógł on ściągać ubrania pięć razy szybciej. Następnym naszym przystankiem jest dział fotograficzny.
To kolejna zautomatyzowana stacja. Przedmiot obraca się, a wokół niego zamontowane są aparaty, które robią zdjęcia. Fotografują nie tylko przód, tył i oba boki, ale robią zdjęcia obrotowe 360 stopni
— wyjaśnia Dan.
Większość przedmiotów spędzi w tym magazynie od miesiąca do dwóch, zanim zostaną sprzedane.
— Te karuzele transportują przedmioty, które kupili klienci, więc nasi operatorzy mogą ją przeszukać i łatwo i szybko znaleźć konkretny przedmiot — tłumaczy Stephen Pearl, kierownik operacyjny w ThredUp.
Pracownicy przenoszą zakupione przedmioty do stacji pakowania i składają je do wysyłki. Pierwotni właściciele otrzymują część pieniędzy ze sprzedaży. W zależności od marki kwota może wnieść od kilku do kilkuset dolarów.
— Najlepiej sprzedające się marki to Lululemon, Madewell, J.Crew, Ann Taylor Loft. Im wyższa cena, tym wyższy otrzymują procent — mówi Alon.
ThredUp posiada zespół osób, które weryfikują luksusowe produkty takich marek jak Gucci, Hermès i Givenchy. Na razie firma sprzedaje tylko używaną odzież damską i dziecięcą.
Jednym z wyzwań związanych z mężczyznami jest to, że kupują znacznie mniej ubrań, a kiedy już to zrobią, noszą je przez wiele lat. Niewiele przedmiotów pochodzących od mężczyzn byłoby w wystarczająco dobrym stanie, aby je odsprzedać online
— wyjaśnia.
W 2024 r. ThredUp wprowadził narzędzia AI pomagające w zakupach, takie jak ten wirtualny stylista o nazwie Style Chat. Jeśli wpisze się “styl retro”, otrzyma się rekomendacje na podstawie tego, jakie ubrania są w magazynie.
— To niczym rozmowa w naturalnym języku, którą można prowadzić z ThredUp na temat tego, czego się szuka — mówi.
Czytaj także: Dziadkowie kupują, rodzice proszą: przestańcie. Skąd ten zalew zabawek?
|
Business Insider
Rola sztucznej inteligencji jest ogromna
ThredUp udostępnił również wyszukiwanie obrazów za pomocą AI. Można przesyłać zdjęcia, a sztuczna inteligencja poszuka podobnych przedmiotów. Firma twierdzi, że osoby korzystające z tego narzędzia są o 85 proc. bardziej skłonne do zakupu ze względu na bardziej dostosowane doświadczenie.
Szacuje się, że w tym roku ponad połowa amerykańskich konsumentów będzie używać sztucznej inteligencji do zakupów online. Co jednak dzieje się z przedmiotami, których ThredUp nie może sprzedać? Firma powiedziała nam, że sama nie pozbywa się żadnej odzieży. Zamiast tego przekazuje je partnerom działającym na rynku wtórnym. \
Teraz do akcji wkraczają pośrednicy tacy jak Steven Bethell. Założył on Bank & Vogue na początku lat 90. i kupował od sklepów z odzieżą używaną i organizacji charytatywnych używane ubrania, które te nie mogły sprzedać.
Jesteśmy niczym osoby zbierające puszki po piwie, gdy kończy się impreza. Po pierwsze nie nazywamy tych ubrań odpadami. Na tym świecie nie ma czegoś takiego jak odpady
— wyjaśnia Steven.
Steven pomaga znaleźć międzynarodowych nabywców dla około 780 tys. ton używanej odzieży, którą USA i Kanada eksportują każdego roku.
— Sklepy z odzieżą używaną sprzedają średnio około 25 proc. tego, co do nich trafia. Tak więc 75 proc. ubrań musi znaleźć dla siebie dom — mówi Steven.
Zazwyczaj resztki ubrań z miejsc takich jak Goodwill są zgniatane i trafiają na przykład do Gujarat w Indiach, gdzie Stephen prowadzi centrum sortowania i recyklingu.
— Odzież, której nie można odsprzedać, przekształcamy w nowe i istotne przedmioty. Staramy się, aby te ubrania były jak najbardziej wartościowe — tłumaczy.
Pakistan jest jednym z największych na świecie importerów używanej odzieży. Kraj ten posiada specjalne strefy ekonomiczne przeznaczone do przetwarzania tych towarów.
Pracownicy tego miejsca codziennie sortują na setki kategorii 25 ton używanej odzieży. Od topów i zwykłych dżinsów po ubrania dla dzieci i sportowe — wszystko jest sortowane do właściwej kategorii. Duża część tej odzieży jest sprzedawana w Pakistanie, ale głównym zadaniem jest przygotowanie jej do reeksportu.
— W tych sortowniach odbywa się segregacja, a następnie na podstawie jakości i stanu ubrania trafiają do specjalnych kontenerów, które są następnie odsprzedawane na odpowiednie rynki. Jest to naprawdę ważne, ponieważ są rynki, na przykład w Ameryce Środkowej, na których pożądane są sukienki na ramiączkach, których nie można na przykład sprzedawać w Jordanii — wyjaśnia Steven.
Kontenery z odzieżą używaną trafiają do Afryki
Przepakowane ubrania są często wysyłane do miejsc o niskich podatkach importowych i dużych rynkach przedmiotów używanych, takich jak Akra w Ghanie. Kiedy nagrywaliśmy tam materiał w 2022 r., był to jeden z największych rynków przedmiotów używanych w Afryce.
Kontenery transportowe wypełnione milionami ubrań przybywały na Kantamanto Market co tydzień. Pracowało tu tysiące ludzi. Sprzedawcy licytowali ubrania bez zobaczenia ich, zwykle płacąc kilkaset dolarów. Następnie próbowali osiągnąć zysk, sprzedając ubrania na targu. Sprzedawali jednak tylko około 60 proc. towarów, które trafiały na Kantamanto Market. Reszta trafiała na wysypiska lub do morza. Liz Ricketts prowadzi organizację non-profit o nazwie The Or Foundation, która wspiera ludzi pracujących na tym rynku.
— To, co tu widzimy, to tylko ułamek tego, co leży na dnie oceanu — mówi Liz Ricketts, współzałożyciela i prezeska The Or Foundation.
Większość ubrań, które nosimy, jest wykonana z włókien syntetycznych, takich jak poliester. W środowisku naturalnym rozkładają się one na mikroplastik i są niezwykle łatwopalne.
W styczniu 2025 r. znaczna część targu Kantamanto spłonęła doszczętnie, zabijając dwie osoby i wpływając na źródła utrzymania 10 tys. pracowników. Większość rynku została już odbudowana.
Tysiące kilometrów dalej, w Chile, specjalna strefa wolnego handlu pozwala kupcom importować tony używanej odzieży bez płacenia podatków i innych opłat. Kraj ten jest największym importerem odzieży używanej w Ameryce Łacińskiej. Każdego roku trafia do niego około 130 tys. ton odzieży używanej. Nie radzi sobie jednak z tak dużą jej ilością.
Tak wiele z niej pochodzi ze Stanów Zjednoczonych, że jest tutaj często określana jako “ropa Americana”, czyli amerykańska odzież. Większość z tych ubrań jest niskiej jakości i trudno je sprzedać, więc lokalni sprzedawcy wyrzucają niesprzedane ubrania na pustynię Atacama od ponad 20 lat. Jest to nielegalne, ale władze nie mają wystarczających środków, aby powstrzymać te działania.
Ten stos na pustyni Atakama był kiedyś tak duży, że można go było zobaczyć z kosmosu. W czerwcu 2022 r. zapalił się i płonął przez dwa tygodnie.
|
Business Insider
W ostatnich latach wprowadzono pewne innowacje technologiczne, by poradzić sobie z odpadami odzieżowymi, takie jak recykling tekstyliów — proces, w którym używana odzież może zostać przekształcona z powrotem na włókna i przędzona w nową przędzę.
Zbieranie, sortowanie i przetwarzanie starych ubrań to skomplikowane procesy i trudno zwiększyć ich skalę. Obecnie mniej niż 1 proc. starych ubrań jest przetwarzanych na nową odzież.
Shay Sethi założył firmę Ambercycle w 2015 r. i opracował nowy proces chemiczny, za pomocą którego oddziela poliester od barwników i innych tkanin oraz przekształca go w nowy materiał.
Nasz pomysł opiera się na tym, żeby zamienić starą koszulkę w nową, zamiast wykorzystywać zasoby naturalne
— mówi Shay Sethi, założyciel Ambercycle.
Czy recykling tekstyliów używanych jest możliwy?
W 2020 r. instytut badawczy w Hongkongu rozpoczął eksperymenty z recyklingiem tekstyliów. Nawiązał współpracę z H&M, aby stworzyć maszynę, która zamienia zużyte ubrania w nowe w ciągu około trzech dni. Taki recykling pojedynczej sztuki odzieży i tak wymaga użycia odrobiny pierwotnego surowca.
W Pakistanie jedna z rodzinnych firm przeniosła ideę recyklingu odzieży do fabryki. Artistic Fabric Mills jest jedną z pierwszych pakistańskich firm, która wykorzystuje starą bawełnę do produkcji nowych dżinsów. Sprzedaż tanich ubrań nadal jednak przewyższa wysiłki na rzecz radzenia sobie z tworzonymi przez nie odpadami. ThredUp również stara się dołożyć swoją cegiełkę.
Firma przyjmuje ubrania marek fast fashion, aby uchronić je przed składowaniem na wysypiskach, ale w przeciwieństwie do innych ubrań, pierwotni właściciele nie otrzymują części pieniędzy ze sprzedaży.
|
Business Insider
To zachęta, by nie kupować ubrań marek fast fashion
— mówi Alon.
Rządy wywierają również presję na firmy odzieżowe. Stany Zjednoczone likwidują lukę podatkową, która pozwalała firmom takim jak Shein i Temu importować tanie ubrania bez cła.
Inne kraje, w tym Francja, przyjęły przepisy o rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP), które zmuszają firmy odzieżowe do finansowania programów recyklingu odpadów, które wytwarzają. Od czasu uchwalenia ustawy w 2008 r. Francja odnotowała trzykrotny wzrost zbiórki i recyklingu zużytych tekstyliów. W USA Kalifornia jest jedynym stanem, w którym obowiązuje ROP.
Zmusimy marki do zmiany sposobu, w jaki produkują ubrania, tylko poprzez ustanowienie przepisów, że muszą one zawierać materiały pochodzące z recyklingu. Przez ostatnie 30, 40 lat widzieliśmy, że pozwalając ludziom i firmom robić to, co chcą, jest złe, ponieważ najpierw odpowiadają przed akcjonariuszami, a dopiero potem przed środowiskiem
— wyjaśnia Steven.
