To oni bronią wschodniej flanki NATO. “Wszystko może zmotywować Putina”
W lasach wokół miasteczka Rukłe wąska droga skręca, przechodzi w szlak i prowadzi prosto na wojnę. Na wojnę? Tak i nie. To tylko ćwiczenia, ale zgodnie z dewizą: “Train as you fight” — trenuj tak, jakbyś walczył. Czołgi przedzierają się przez las sosnowy, ich gąsienice rozgrzebują piaszczystą ziemię i pozostawiają głębokie wyrwy, w których stoi woda. Niemieccy żołnierze w pełnym rynsztunku bojowym przejeżdżają na pojazdach opancerzonych, inni przemierzają las, z twarzami pomalowanymi na kolor kamuflażu, zielono-czarny.
Ok. 120 żołnierzy z wielonarodowej grupy bojowej, w większości niemieckiej, ćwiczy tutaj na poligonie wojskowym Gaiziunai w pobliżu litewskiego miasteczka Rukłe. Nazwa ta jest już znana w Niemczech. Od 2017 r. stacjonują tu co pół roku bataliony czołgów i grenadierów Bundeswehry — od końca lipca, w ramach 18. rotacji, batalion grenadierów 411 z Viereck w Pomorzu Przednim.
Dwóch żołnierzy przerywa ćwiczenia, aby przeprowadzić krótką rozmowę. Zdejmują hełmy i kładą karabiny szturmowe G36 na leśnej ziemi. Jak zwykle przedstawiają się tylko imionami. Patrick, sierżant, od 2017 r. w Bundeswehrze, pochodzi z Meklemburgii-Pomorza Przedniego. Florian, kapral sztabowy, w Bundeswehrze od 2013 r., w latach 2018/19 w Afganistanie, pochodzi z Saksonii-Anhalt.
Train as you fight — stojąc w tak wojowniczej pozie, obaj wojskowi uosabiają tę zasadę. W mundurach bojowych z ochroną przed twardą i miękką balistyką, z pistoletem sygnałowym i granatem ręcznym przy pasie, 30 nabojami w magazynku broni plus pięcioma zapasowymi magazynkami przy sobie. Obaj mężczyźni potwierdzają, że ich wyposażenie jest obecnie nowoczesne. — Od 10, 15 lat wszystko jest dobrej jakości. Czasy, w których niemieccy żołnierze kupowali prywatnie lepiej dopasowane buty lub hełmy, minęły — mówią.
W Litwie często poruszane problemy, z którymi boryka się Bundeswehra, są daleko. Kompletna niemiecka formacja stacjonuje tu na stałe. Budowa trwa — do 2027 r. ma powstać 45. brygada pancerna z ponad 4,8 tys. żołnierzami i 200 cywilnymi pracownikami Bundeswehry, najnowocześniejszym wyposażeniem, własnymi koszarami, mieszkaniami, szkołami i przedszkolami. To, co zapoczątkowali dwaj ministrowie obrony i o czym Bundeswehra marzy gdzie indziej, staje się rzeczywistością na wschodnim skrzydle NATO. Brygada “Litwa” jest jednym z najbardziej ambitnych projektów w historii Bundeswehry, testem niezawodności, lojalności wobec sojuszu i gotowości bojowej. Jest też odpowiedzią na coraz pilniejsze pytanie: co się stanie, jeśli ćwiczenia w lesie nagle zamienią się w sytuację kryzysową?
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo
W przyszłym roku grupa bojowa ma zostać włączona do nowej brygady. Dzisiaj żołnierze ćwiczą okopywanie się, utrzymywanie pozycji, terenu przed wrogiem. Dni, tygodnie, miesiące. Jako pluton lub kompania, a także jako batalion, a nawet brygada. — Obejmuje to możliwość odpoczynku dla żołnierzy. Wyżywienie. Lub latrynę. Żołnierz, który nie ma nawet chwili odpoczynku, nie walczy dobrze — mówi Patrick.
Były czasy, kiedy niemieccy żołnierze mieli łatwiejsze życie. Były większe, mniej niepokojące odległości od potencjalnego wroga niż tutaj, tak blisko Rosji. I nie było wojny tuż obok. To wszystko nie pozostaje tylko mglistym uczuciem. Kiedy pod koniec lipca batalion 411 przybył do miasteczka Rukłe, dron typu Gerbera z Białorusi wkroczył w przestrzeń powietrzną Litwy i rozbił się w Gaiziunai. Eksperci znaleźli go z dwoma kilogramami materiałów wybuchowych na pokładzie. “To nie tylko atak na suwerenność Litwy” — skomentował minister spraw zagranicznych Kęstutis Budrys. “Ale bezpośredni atak na architekturę bezpieczeństwa NATO i UE“. Kilka dni temu dwa rosyjskie samoloty wojskowe przeleciały przez przestrzeń powietrzną Litwy w ciągu 18 sekund.
Coraz więcej rosyjskich prowokacji
NATO dokładnie rejestruje eskalację działań Rosji. — Obserwujemy nasilenie tego, co obserwujemy już od lat — mówi “Die Welt” generał brygady Ullrich Spannuth, szef sztabu Wielonarodowego Korpusu Północno-Wschodniego w Szczecinie. Rosja testuje granice i możliwości działania NATO.
— Teraz jednak z jeszcze większą intensywnością niż dotychczas i w większym promieniu geograficznym, który oprócz Polski i krajów bałtyckich obejmuje również Danię i Niemcy — dodaje Spannuth.
Jest to jednak tylko część większej koncepcji, która oprócz ataków na lotniska, dostawy energii elektrycznej, linie kolejowe i naruszenia przestrzeni powietrznej obejmuje również masowy program zbrojeń i restrukturyzacji rosyjskich sił. — Ten pakiet ma tylko jeden cel: zwiększenie i poprawę rosyjskich zdolności ofensywnych — twierdzi Spannuth. — Kto wierzy, że można przekonać Putina i jego reżim do zmiany stanowiska, ten się myli. Wszystko wskazuje na to, że będziemy świadkami dalszej intensyfikacji rosyjskich działań i prowokacji. Wojskowych, tajnych, hybrydowych, jawnych — dodaje. Generał radzi wojsku, ale także wszystkim obywatelom: “Wyraźnym przesłaniem musi być spokojna determinacja. Wszystko inne może zmotywować Putina do podjęcia kolejnego kroku”.
Żołnierze NATO w miasteczku Rukłe, Litwa, 29 września 2025 r.Sebastian Gollnow / AFP
Co sądzą żołnierze w lesie koło miasteczka Rukłe? — Nie żyję w strachu przed śmiercią — mówi Patrick. — Jesteśmy doskonale wyszkoleni i uzbrojeni, to zaleta niemieckiej armii — dodaje. Jego kolega Florian zwraca uwagę na rygor i stan ciągłej gotowości.
Patrick ma podobne zdanie. Bycie tutaj jako żołnierz różni się od bycia w domu, w Niemczech. — Tutaj jest bardziej rygorystycznie. Częstotliwość ćwiczeń jest większa, skrupulatnie regulowane procedury to nie wszystko, ramowy plan służby jest często traktowany nieco swobodniej — mówi.
Jak dobrze funkcjonuje taka wielonarodowa jednostka — czy nie ma problemów językowych? Jak mówi Florian, oczywiście, porozumiewanie się jest problemem. — Naszym językiem radiowym jest angielski, ale nie wszyscy dobrze mówią po angielsku, a do tego dochodzi czasami akcent dialektalny. Jeśli na przykład żołnierz mówi mieszanką flamandzkiego, francuskiego i angielskiego, trzeba bardzo uważnie słuchać, aby nie popełnić błędu — tłumaczy. Pozytywnym aspektem jest to, że misja trenuje wszystkich w języku angielskim. — Nie po to, abyśmy mogli ładniej rozmawiać, ale aby w razie niebezpieczeństwa polecenia i komunikaty były przekazywane precyzyjnie, co ma absolutnie kluczowe znaczenie — mówi.
“Wszyscy widzą, że jest to konieczne”
— Niedawno wezwałem “ogień stromy” — a strona belgijska nie zrozumiała mnie od razu. Pojawiły się pytania. W sytuacji krytycznej, podczas walki, byłby to problem — dodaje Florian. Kiedy wezwany jest ogień stromy, strzelec zazwyczaj nie widzi celu. Tym ważniejsza jest jasna komunikacja między osobą, która rozpoznaje cel i żąda ostrzału, a osobą, która strzela. Już następnego dnia obaj żołnierze zobaczą, jak to działa. — Jutro przyjadą belgijscy koledzy. W ramach ćwiczeń będą odgrywać rolę sił wroga. Mają nas rozpoznać i zaatakować — mówią Niemcy.
Rukłe nie jest sennym miasteczkiem, a raczej rozległym kompleksem wojskowym z osiedlem mieszkaniowym. Koszary za ogrodzeniami zwieńczonymi drutem kolczastym, patrolujący strażnicy. Mijamy koszary litewskiej brygady Iron Wolf, a następnie pojawia się zupełnie nowy Permanent Logistics Support Area (PLSA), punkt, który zastępuje tymczasowy obiekt zaopatrzeniowo-konserwacyjny. W otwartych halach stoją w szeregu transportery opancerzone typu Marder, standardowy system uzbrojenia niemieckich grenadierów pancernych, a obok nich czołgi innych państw NATO stacjonujących w Rukłe.
Grupa bojowa jest zakwaterowana w kolejnych koszarach w lesie. Budynki nie były wystarczające, więc między nimi rozstawiono duże namioty i hale. Sztab mieści się w oddzielnym, zabezpieczonym bloku kontenerowym. Po minięciu strażnicy rozciąga się gęsto zaludnione miasteczko żołnierskie. Na miejscu organizowane są wieczory filmowe, wieczory gier, do tego działają sale siłowni, kościół, poczta polowa. W kuchni wojskowej wisi pocztówka z Frankenbergu w północnej Hesji: “życzymy wszystkim żołnierzom wesołych Świąt Bożego Narodzenia i spokojnego Nowego Roku”. Dzieci narysowały na plakacie serca, choinki i gwiazdki — oraz dwa czołgi w walce.
Litwa pięciokrotnie zwiększyła swoje wydatki na obronność. W tym roku wyniosły one 4 proc. PKB, czyli 3,35 mld euro (według aktualnego kursu 14 mld zł). — W przyszłym roku będzie to ponad 5 proc. — mówi Giedrius Puodziunas, ambasador Litwy w Niemczech. Według niego do 2030 r. Litwa chce mieć swoją pierwszą własną dywizję, liczącą ok. 20 tys. żołnierzy. — Nie ma sporu między obozami politycznymi w tej kwestii, wszyscy widzą, że jest to konieczne — mówi Puodziunas.
Aby niemiecka brygada była w pełni gotowa do 2027 r., potrzebna jest “idealna mieszanka niemieckiego planowania i litewskiego tempa” — co jest równie subtelną, co pewną siebie aluzją, że w Litwie niektóre sprawy przebiegają szybciej niż w dotkniętych biurokracją Niemczech.
Litewski projekt
Jedna trzecia brygady będzie stacjonować w Rukłe, a pozostałe dwie trzecie w Rudininkai koło Wilna. — Powstają tu koszary wraz z niezbędną infrastrukturą społeczną. To tak, jakby w ciągu dwóch lat zbudować zupełnie nowe miasto — tłumaczy ambasador. Odwiedził on koszary niemieckiego batalionu pancernego 203 w Augustdorfie w Westfalii, które są uważane za wzorcowe. — W nowych koszarach przekroczymy tamte standardy. Niemieccy żołnierze zgłaszają się na Litwę z własnej woli, więc powinni czuć się tu dobrze — dodaje.
Podczas rozmowy w Wilnie litewski wiceminister obrony Tomas Godliauskas idzie jeszcze o krok dalej. — Dla nas niemiecka brygada z całym swoim potencjałem i gotowością bojową jest jak druga armia na naszej ziemi — mówi. Ma ona najwyższy priorytet na wszystkich poziomach — politycznym, wojskowym i cywilnym. — Pod względem politycznym jest to partnerstwo strategiczne najwyższego szczebla. Pod względem gospodarczym zapewnia współpracę w zakresie budowania potencjału. Pod względem polityki bezpieczeństwa jest to priorytet numer jeden.
Minister obrony Niemiec Boris Pistorius z niemieckimi żołnierzami w miasteczku Rukłe, Litwa, 18 grudnia 2025 r.KAY NIETFELD / AFP
Litwini intensywnie pracują nad tym, co należy zbudować dla brygady. Infrastruktura. Poligony dla żołnierzy. — Zakres jest ogromny — mówi wiceminister. — Tylko w ramach projektu brygady mówimy o ponad 400 projektach infrastrukturalnych. We wszystkich obszarach trwają prace budowlane, częściowo szybciej niż oczekiwano.
Niemcy mogłyby wziąć przykład z litewskiego zapału. — Stworzyliśmy specjalne przepisy, skróciliśmy standardowe procedury, procedury dotyczące środowiska, budownictwa i udzielania zamówień publicznych — tłumaczy wiceminister.
Teraz Wilno ma nowy priorytet. — Nasi przeciwnicy żyją w mentalności wojennej — przemysł, państwo, zasoby. Wszystko jest tam nastawione na wojnę. Dla nich jest to łatwiejsze. W obliczu zagrożeń my również musimy w pewnym stopniu przyjąć tę mentalność, nie tylko w zakresie wojskowym — zauważa wiceminister. Jest on odpowiedzialny za przygotowanie społeczeństwa, administracji, sektora prywatnego i gmin. — Pracujemy nad budowaniem odporności, obrony cywilnej, wszystko to musi działać — mówi.
“Jesteśmy obserwowani”
Ta powaga panuje również w koszarach w Rukłe. Obowiązują surowe zasady. Alkohol: zero, bez wyjątku. Stołówka: mycie rąk przed wejściem, zawsze. Dowództwo wojskowe nie chce mieć na wschodniej flance NATO żołnierzy podchmielonych ani osłabionych grypą. To pierwsza linia frontu. Po drugiej stronie stoi przeciwnik, który zadaje ciosy i właśnie je nasila, coraz bardziej bezczelnie przekraczając czerwone linie NATO — artykuł 4, a nawet 5 traktatu NATO.
Artykuł 5 dotyczy sojuszu i obrony, czyli sytuacji kryzysowej. Putin nie posunął się jeszcze tak daleko. Ale już testuje artykuł 4: o tym, że członek NATO czuje się zagrożony i sojusz zastanawia się, czy i jak zareagować. Takimi testami są przeloty dronów, rosyjskie okręty wojenne u wybrzeży NATO lub rosyjskie myśliwce, które we wrześniu wtargnęły do estońskiej przestrzeni powietrznej. Każdego dnia, każdej nocy coś może się wydarzyć, może nadejść rozkaz. Wszyscy tutaj o tym wiedzą.
Zagrożenie jest realne — mówi Tobias Tiedau, dowódca grenadierów pancernych z Vorpommern. Żyjemy w innych czasach niż 10 lat temu. — Stoimy na straży północno-wschodniej flanki NATO. Moim głównym zadaniem jest gotowość bojowa — dodaje dowódca. Rosja, mówi Tiedau, jest tu bardzo aktywna. Szpieguje: co robi NATO, jakie są tu siły zbrojne, jakie są zwyczaje? Nad koszarami i podczas ćwiczeń ciągle zauważa się małe drony zwiadowcze. Albo w pobliżu kręcą się ludzie, którzy potem znikają. — To dziwne uczucie, bo przecież to dobrze, że jesteśmy obserwowani. Pokazujemy im, że tak, jesteśmy tutaj, jesteśmy gotowi. Nie warto przekraczać granicy — tłumaczy Tiedau.
Litwini, jak opowiada, widzą tę sytuację jaśniej niż niektórzy w kraju. Doceniają obecność niemieckich żołnierzy. — Nie chowamy się w koszarach. Jesteśmy obecni na festynach miejskich, w maratonie w Wilnie biegło ok. 500 naszych żołnierzy — mówi Tiedau. Grupa bojowa jest obecna nie tylko w życiu codziennym, ale przede wszystkim w sferze wojskowej, w ramach brygady Iron Wolf, jak ostatnio podczas dużych manewrów w październiku. Przebyła ona 140 km pojazdami kołowymi i gąsienicowymi, przez jeden dzień ćwiczyła duże przemieszczenie swoich sił wokół poligonu wojskowego Pabrade we wschodniej Litwie, niedaleko granicy z Białorusią — a wszystko to w ramach normalnego ruchu drogowego.
Litwini to tolerowali, jak mówi podpułkownik Tiedau, rozumieli konieczność takich ćwiczeń. — Niech przeciwnik nas widzi. Jak już powiedziałem, nie ukrywamy się. Trzymamy się 5 km od granicy — dodaje. Wszyscy powinni o tym wiedzieć, zarówno zagrożeni Litwini, jak i rosyjscy generałowie. — Potrzebujemy mniej niż dwie godziny, aby wyruszyć — aby zareagować na wszystko, co, miejmy nadzieję, nigdy nie nastąpi. Ale jesteśmy w stanie to zrobić. Ćwiczyliśmy to — mówi dowódca.
