Jacek Frączyk, redaktor Business Insider Polska: Minął nieco ponad rok od wielkiej powodzi na Dolnym Śląsku. Jak obecna sytuacja wygląda z punktu widzenia Budimeksu? Czy w tym roku można powiedzieć, że jesteśmy lepiej przygotowani na podobną katastrofę?
Jakub Długoszek, dyrektor budownictwa infrastrukturalnego w Budimex S.A.: To bardzo złożone zagadnienie. W licznych lokalizacjach — m.in. w rejonie Stronia Śląskiego, Czarnej Góry i Głuchołaz — ubiegłoroczna powódź spowodowała poważne szkody, w tym uszkodzenia infrastruktury hydrotechnicznej. Prace odtworzeniowe nadal trwają, a poziom zabezpieczenia przeciwpowodziowego nie jest jeszcze w pełni satysfakcjonujący. Miniony rok koncentrował się na usuwaniu skutków żywiołu i przywracaniu podstawowej funkcjonalności, a tam, gdzie było to możliwe, działania naprawcze łączono z modernizacją i podnoszeniem odporności na przyszłe zdarzenia.
O wadze tych inwestycji przekonaliśmy się, gdy główną rolę odegrał zbiornik Racibórz Dolny, przejmując znaczną część fali powodziowej. Jesteśmy dumni, że Budimex zrealizował tę największą inwestycję hydrotechniczną w Polsce, kluczową dla bezpieczeństwa południa kraju. Zbiornik o powierzchni ponad 26 km kw. może pomieścić 185 mln m kw. wody, chroniąc przed skutkami powodzi blisko 2,5 mln mieszkańców trzech województw śląskiego, opolskiego i dolnośląskiego.
Można oczekiwać, że największa fala inwestycji dopiero przed nami.
Należy jednak podkreślić, że tego typu inwestycje wymagają czasu na przygotowanie projektów, analizę skutków powodziowych oraz uzyskanie niezbędnych decyzji administracyjnych. Widzimy, że proces został uruchomiony i liczymy na to, że w kolejnych latach skala działań w zakresie ochrony przeciwpowodziowej będzie się zwiększać.
A ile tak mniej więcej Pan szacuje, że potrzeba lat, żeby doprowadzić do takiego stanu, by po pierwsze, odbudować to, co zostało zniszczone, a po drugie zakończyć nowe inwestycje hydrotechniczne związane z powodziami, które już macie w portfelu
Obecnie, dzięki 960 mln zł z budżetu państwa samorządowcy zakończyli bądź realizują blisko 550 zadań inwestycyjnych z zakresu odbudowy infrastruktury. Do samego powiatu kłodzkiego trafiło w tym celu 200 mln zł. Wiele z nich zbliża się do już finału.
Obecnie przechodzimy do fazy modernizacji i wzmacniania istniejących obiektów. W przypadku dużych i strategicznych inwestycji hydrotechnicznych, takich jak zbiorniki retencyjne, jazy czy zapory, należy jednak pamiętać, że sam proces projektowy, uzgodnienia administracyjne oraz realizacja budowlana to perspektywa kilkuletnia.
Szacujemy, że tego typu przedsięwzięcia wymagają co najmniej pięciu lat, aby mogły w pełni poprawić bezpieczeństwo przeciwpowodziowe w regionie.
Czyli można powiedzieć, że za pięć lat mniej więcej będziemy w lepszej sytuacji, niż byliśmy przed rokiem, przed powodzią?
Uważam, że pozytywne efekty zobaczymy wcześniej. Już dziś realizujemy długą listę inwestycji na obszarach popowodziowych.
Obecnie usuwamy skutki powodzi na drogach wojewódzkich nr 388 i 392, na drugą z wymienionych inwestycji w połowie września br. podpisaliśmy umowę, która obejmuje prace na 12 miesięcy. Odbudowujemy także most w Stroniu Śląskim, prowadzimy prace przy przelewie awaryjnym na zbiorniku Topola oraz na drodze wojewódzkiej nr 396.
W Lądku Zdroju trwa odbudowa drogi nr 390, a w miejscowości Żelazno modernizujemy odcinek drogi wojewódzkiej nr 392. Jesteśmy również na etapie finalizacji umowy dotyczącej 22-kilometrowego odcinka drogi wojewódzkiej przebiegającej przez Stronie Śląskie.
To pokazuje, że na odporność całej infrastruktury przed powodzią mają wpływ nie tylko klasyczne projekty hydrotechniczne, ale także modernizacja i zabezpieczanie dróg.
A jakie mają być nowe inwestycje zwiększające bezpieczeństwo na kolejne lata?
Wśród inwestycji o najwyższym znaczeniu wymienić można planowany zbiornik Kamieniec Ząbkowicki w Nysie Kłodzkiej. Z informacji, które posiadamy, Wody Polskie prowadzą obecnie procedurę uzyskania decyzji środowiskowej dla tej inwestycji. W ramach rządowej dotacji w wysokości 86 mln zł w latach 2025–2026 zrealizowany zostanie pierwszy etap budowy mokrego zbiornika retencyjnego Kamieniec Ząbkowicki. To jedna z rekomendowanych inwestycji ujętych w “Programie redukcji ryzyka powodziowego w zlewni Nysy Kłodzkiej”, przygotowanym przez Wody Polskie.
Jaką on będzie miał pojemność? Czy w ubiegłym roku odebrałby na tyle dużą część fali, która uchroniłaby ludzi przed katastrofą?
Planowany obiekt będzie mógł pomieścić nawet 104 mln m sześc. wody. To ogromna skala inwestycji i w połowie tak wielki zbiornik, jak Zbiornik w Raciborzu.
Realizowaliście inwestycje też i przed powodzią. Jak wytrzymały napór wody?
Jednym z takich przykładów są wały przeciwpowodziowe w Krośnie Odrzańskim, które Budimex ukończył przed powodzią. Projekt obejmował modernizację wałów i nabrzeża Odry o łącznej długości blisko sześciu kilometrów oraz budowę infrastruktury towarzyszącej. Wartość inwestycji przekroczyła 100 mln zł.
Podczas ubiegłorocznej powodzi wały spełniły swoją rolę, nie ulegając uszkodzeniom i skutecznie chroniły miasto. Na początku września br. inwestycja została uhonorowana tytułem “Budowy XXI Wieku 2024” w ramach 29. edycji Ogólnopolskiego Konkursu “Modernizacja Roku & Budowa XXI w.”.
Równolegle prowadziliśmy prace przy regulacji rzeki Nysy Kłodzkiej w kilku miejscowościach. Były one w średnim stopniu zaawansowania, dlatego powódź wpłynęła na termin zakończenia tych realizacji. Chciałbym tutaj zaznaczyć, że zamawiający elastycznie reagował na sytuację i odpowiednio wprowadzał korekty projektowe, a także rozszerzał zakres robót w newralgicznych miejscach, aby wzmocnić zabezpieczenia. Dzięki temu inwestycja zmierza obecnie do finału, a zakończenie kontraktu planowane jest jeszcze w tym roku. Warto dodać, że projekt współfinansowany jest ze środków Banku Światowego.
Mam pytanie odnośnie do środków. Czy te pieniądze, które przeznacza Skarb Państwa i spływają też z innych źródeł wystarczą i czy w ostatnim roku zauważyliście, że przybyło przetargów. A może to jeszcze jest czas naprawiania szkód, jak to z państwa punktu widzenia wygląda? Na jakie kwoty sam Budimex podpisał umowy?
Widzimy wyraźny wzrost liczby postępowań przetargowych — nie tylko na Dolnym Śląsku, ale również w zlewniach w rejonie Krakowa, Gliwic czy na rzece San. To sygnał, że administracja przygotowuje się do kolejnych, większych projektów. Od czasu ubiegłorocznej powodzi Budimex podpisał umowy i aneksy na łączną kwotę 110 mln. zł. Jesteśmy jednak przygotowani organizacyjnie i technicznie na znacznie większe przedsięwzięcia oraz oczekujemy kolejnych inwestycji, które będą wymagały doświadczenia dużego, sprawnego wykonawcy.
Pojawił się w ostatnich dniach wątek Parku Narodowego Dolna Odra. Jak pan uważa, czy w związku z tym założeniem tego parku jest ryzyko, że nie będzie można prowadzić prac wzdłuż nabrzeża Odry. Jak Pan to postrzega? Czy będzie to miało wpływ na budowę portu w Świnoujściu?
Park Narodowy Dolna Odra będzie dwudziestym czwartym parkiem narodowym w Polsce. Tworzenie nowych form ochrony przyrody to istotny priorytet państwa, ale jednocześnie ważnym celem gospodarczym kraju pozostaje rozwój infrastruktury morskiej, w tym portu w Świnoujściu. Z rozmów, które prowadzimy z przedstawicielami administracji rządowej, wynika jasno, że rozwój tej inwestycji jest kluczowy, a rozbudowa portu będzie odpowiednio koordynowana. Resort klimatu i Wody Polskie deklarują, że granice parku i jego otuliny nie obejmują głównych koryt żeglugowych (Odra/Regalica), a ustanowienie parku nie ma blokować żeglowności ani inwestycji portowych (np. terminala w Świnoujściu).
Prace przygotowawcze do budowy nowego kanału żeglugowego między Świnoujściem a Szczecinem są już na zaawansowanym etapie, a kolejne fazy projektu konsekwentnie postępują. W tej sytuacji trudno wyobrazić sobie scenariusz, w którym powołanie parku narodowego blokowałoby realizację inwestycji portowych. Wręcz przeciwnie. Spodziewamy się, że koncepcja będzie zakładała uwzględnienie zarówno potrzeb rozwoju portu w Świnoujściu, w tym terminala kontenerowego, jak i celów związanych z ochroną przyrody.
Czy Budimex prowadzi jakieś prace związane z portem kontenerowym w Świnoujściu?
W Świnoujściu niedawno zakończyliśmy budowę terminala instalacyjnego dla morskiej farmy wiatrowej Orlen Neptun. Inwestycja została oddana do użytku na przełomie lat 2024/2025. To była wieloetapowa inwestycja realizowana przez blisko cztery lata. Jej realizacja została podzielona na dwie części, tj. część hydrotechniczną i część lądową. W części lądowej inwestycji, za którą odpowiadał Orlen Neptun jako inwestor oraz Budimex jako wykonawca, powstały nowe powierzchnie składowe dla elementów morskich turbin wiatrowych takich jak wieże, łopaty i gondole o łącznej powierzchni około 17 ha, infrastruktura komunikacyjna, a także nowe budynki: administracyjno — biurowe oraz warsztatowe dedykowane dla klientów terminala.
Jesteśmy więc aktywni w porcie w Świnoujściu i dodatkowo prowadzimy rozmowy z klientem prywatnym, który konsultuje z nami rozwiązania techniczne związane z planowanym terminalem kontenerowym.
A jak wygląda kwestia problemów z dostępnością pracowników. Przez jakiś czas w budownictwie nas ratowali uchodźcy z Ukrainy. Teraz to może być różnie z tym tematem, bo w związku z wetem prezydenta może się zdarzyć, że część będzie musiała wyjechać lub decydować na nielegalną pracę w Polsce. Jak to wygląda z punktu widzenia Budimeksu?
Od dłuższego czasu sytuację można określić jako stabilną, choć nie w pełni satysfakcjonującą. Problemy z personelem są faktem i dotyczą nie tylko budownictwa, ale wielu innych sektorów gospodarki. Społeczność ukraińska stanowią istotną część zatrudnionych w naszej branży, jednak nie są jedyną grupą narodowościową, która wpływa na dostępność pracowników.
Jeśli chodzi o przyszłość, wiele zależy od sytuacji za wschodnią granicą. Zakończenie wojny w Ukrainie z pewnością uruchomi proces odbudowy, ale to nie stanie się natychmiast. Potrzebne będą środki finansowe, przygotowanie projektów i mechanizmy wdrożeniowe, więc ewentualny odpływ pracowników z Polski będzie procesem rozłożonym w czasie.
Z perspektywy Budimeksu kluczowe jest budowanie elastyczności zarówno poprzez współpracę z różnymi grupami pracowników zagranicznych, jak i inwestycje w szkolenie oraz rozwój kadr w Polsce.
Ale wtedy pewnie część szans będziecie mieli na Ukrainie, tam przerzucą się częściowo fronty inwestycyjne. Znając życie to zwiększy ceny usług budowlanych i podniesie koszt inwestycji również w Polsce, bo większy popyt wywołuje zawsze wzrost cen przy utrzymującej się podaży.
Odbudowa Ukrainy z pewnością będzie obejmować inwestycje infrastrukturalne, ale należy pamiętać, że nie rozpoczną się one natychmiast po zakończeniu działań wojennych. W naszej ocenie największe przedsięwzięcia w tym obszarze pojawią się dopiero w perspektywie kilku lat.
A czy można by powiedzieć, że rząd, polski rząd powinien się spieszyć z obecnymi inwestycjami, bo później może być drożej?
Nie postrzegamy tego w ten sposób. Z punktu widzenia gospodarki najważniejsza jest stabilność i przewidywalność. Dynamiczne “zrywy” inwestycyjne powodują, że brakuje rąk do pracy, a to bezpośrednio przekłada się na wzrost kosztów realizacji projektów. Najlepszym rozwiązaniem jest konsekwentne, długoterminowe planowanie i realizacja inwestycji w sposób zrównoważony. To gwarantuje stabilny rozwój rynku i pozwala uniknąć zarówno gwałtownych wzrostów, jak i przestojów.
A czy już można powiedzieć, że potencjalne, wyraźne zwiększenie robót napotkałoby problem możliwości realizacyjnych? Jeżeli by państwo na przykład chciało przyśpieszyć tempo robót, czy brak siły roboczej miałby wpływ na to, co się da, a czego nie da zrobić?
Na ten moment trudno mówić o barierach realizacyjnych.
Widzimy raczej odwrotną sytuację, od pewnego czasu mamy do czynienia z wyraźnym zastojem w budownictwie infrastrukturalnym.
Nowe projekty nie są ogłaszane z taką częstotliwością, jakiej oczekiwałaby branża. To przekłada się m.in. na zjawisko wojny cenowej, a sytuacja na rynku zaczyna się destabilizować. Według danych GUS do sierpnia 2025 r. produkcja budowlano-montażowa skurczyła się o 1,3 proc., przy czym w budownictwie ogólnym spadek wyniósł 5 proc., a w infrastrukturze 3,2 proc. Jedynym segmentem, który odnotował wzrost, były roboty specjalistyczne — o 6 proc.
Obecnie istnieją rezerwy wykonawcze, które pozwalają na ogłaszanie i realizację większej liczby postępowań. Należy pamiętać, że kumulacja przetargów pociąga za sobą później nawarstwienie postępowań administracyjnych, zamówień i w końcu samych robót. Taki efekt “zatoru” jest niekorzystny dla rynku: generuje chaos organizacyjny, opóźnienia i zbędne koszty. Dla Budimeksu to Polska jest kluczowym rynkiem i to tutaj koncentrujemy większość projektów infrastrukturalnych oraz zasoby i sprzęt, jakie od lat rozwijamy w strukturach naszej Grupy.
