Polska w centrum wielkiego przetasowania. Prof. Gacek: według Chin podcinamy gałąź, na której siedzimy

Jednocześnie Chiny nie zamierzają dolewać oliwy do ognia. Wręcz przeciwnie — apelują o dialog i deeskalację. Incydent z dronami w chińskich komentarzach przedstawiany jest jako dowód, że nawet pojedynczy epizod może wymknąć się spod kontroli i sprowokować nieprzewidywalny rozwój wydarzeń. Dlatego Pekin powtarza, że wojna w Ukrainie nie powinna rozlewać się poza linię frontu, a wszelkie naruszenia — takie jak loty rosyjskich dronów nad Polską — muszą być rozwiązywane przy stole negocjacyjnym, a nie poprzez kolejne gesty eskalacyjne.

Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo

Niewątpliwie dla Chin priorytetem pozostaje utrzymanie otwartych szlaków transportowych i ochrona globalnych łańcuchów dostaw przed skutkami geopolitycznych napięć. Rosja, zdaniem Pekinu, testuje cierpliwość NATO i bada zdolność reakcji sojuszu, ale to Polska — zamykając granicę — daje się wciągnąć w spiralę, która bardziej szkodzi jej samej niż Moskwie.

Wtargnięcie rosyjskich dronów to jedno z wielu istotnych wydarzeń w ostatnim czasie. W Pekinie odbyła się parada wojskowa z okazji 80. rocznicy kapitulacji Japonii, a tym samym zakończenia II wojny światowej na Dalekim Wschodzie. W poprzednich dniach odbył się ponadto szczyt Szanghajskiej Organizacji. Jaki sygnał wysłały Chiny w świat? Trump stwierdził, że przywódcy w Pekinie spiskowali przeciwko Stanom Zjednoczonym. Czy jest to przekaz skierowany przeciwko Zachodowi, wysłany do Globalnego Południa, czy też oba powyższe stwierdzenia są prawdziwe?

Obydwa wydarzenia — paradę wojskową oraz szczyt Szanghajskiej Organizacji Współpracy — powinniśmy traktować w kategoriach symbolicznych. Pekin kreuje się jako lider świata wielobiegunowego, przywódca globalnego Południa, który stoi w kontrze do zachodniego, liberalnego porządku międzynarodowego.

Chiński przywódca Xi Jinping podczas parady wojskowej w Pekinie, 3 września 2025 r.Lintao Zhang / Staff / Getty Images / Getty Images

W największej w historii Chin paradzie wojskowej zorganizowanej w 80. rocznicę zakończenia II wojny światowej uczestniczyli m.in. Władimir Putin oraz Kim Dzong Un. W swoim przemówieniu chiński przywódca Xi Jinping podkreślił, że świat stoi dziś przed wyborem między pokojem a wojną. Był to czytelny sygnał pod adresem Stanów Zjednoczonych, który Zachód może odebrać jako wyzwanie rzucone istniejącemu porządkowi międzynarodowemu.

Xi Jinping oraz Kim Dzong Un deklarowali braterskie wsparcie dla Rosji w wojnie przeciwko Ukrainie — co stanowi doskonały pretekst do rozwijania przyszłej współpracy wojskowej. Podczas parady zaprezentowano też nowe systemy uzbrojenia, w tym pociski hipersoniczne, rakiety międzykontynentalne oraz podwodne drony.

Parada wojskowa w Pekinie, 3 września 2025 r.Kevin Frayer / Stringer / Getty images / Getty Images

Dobór sprzętu był w mojej ocenie świadomym komunikatem odstraszającym w stosunku do Stanów Zjednoczonych, Europy, ale nie tylko, bo także sąsiadów Chin. Xi Jinping nieprzypadkowo odwołał się do idei “Wielkiego odrodzenia narodu chińskiego”, co wprost koreluje z ambicją przejęcia kontroli nad sąsiednim Tajwanem.

Parada w Pekinie była pokazem siły militarnej, lecz także manifestacją politycznego sojuszu z Moskwą i Pjongjangiem przeciwko Zachodowi. Wydarzenie to podkreśliło ambicje Chin w kreowaniu nowego globalnego ładu. Ten obraz byłby jednak niepełny bez uwzględnienia szczytu Szanghajskiej Organizacji Współpracy, podczas którego padły już konkretne zobowiązania.

O jakich zobowiązaniach mowa?

Tegoroczny szczyt był pokazem ambicji Pekinu jako architekta nowego globalnego ładu — pretekstem, który pozwolił zgromadzić liderów państw aspirujących do redefinicji globalnego porządku, czyli m.in. Indii, Rosji, Iranu, Pakistanu. Szczególnie zwraca uwagę obecność premiera Indii Modiego, co sygnalizuje próbę zbliżenia na linii Pekin-New Delhi pomimo wcześniejszych napięć. Reset relacji chińsko indyjskich jest szczególnie istotny.

Modi ulotnił się jednak jeszcze przed paradą wojskową. Można odczytywać to jako gest, że Indie nie popierają militarnych ambicji Chin.

Co nie zmienia faktu, że dwaj azjatyccy giganci wolą dzisiaj mówić o partnerstwie aniżeli o rywalizacji. W tle ich relacji dostrzegamy wspólne doświadczenie presji ze strony Stanów Zjednoczonych, zwłaszcza dotkliwych taryf handlowych.

Władimir Putin, Narendra Modi i Xi Jinping na szczycie Szanghajskiej Organizacji Współpracy, 1 września 2025 r.Suo Takekuma – Pool/Getty Images / Pool / Getty Images

Na szczycie Szanghajskiej Organizacji Współpracy padły konkrety. Państwa członkowskie zobowiązały się do zacieśniania współpracy w wielu obszarach. Ciekawym wątkiem jest obszar sztucznej inteligencji, budowy wspólnych centrów technologicznych oraz promocji otwartych modeli źródłowych AI.

Padła też propozycja powołania Banku Rozwoju Szanghajskiej Organizacji Współpracy, co jest kolejnym krokiem w stronę budowania alternatywnego mechanizmu w stosunku do dolara.

“Oba państwa łączy sprzeciw wobec amerykańskiej wizji porządku światowego”

Chińczycy mówią o multilateralizmie, postulują odrzucenie hegemonii Stanów Zjednoczonych. Jak w tej międzynarodowej układance Pekin postrzega Rosję?

Działania Moskwy wpisują się w model proponowany przez Pekin, który chętnie podkreśla, że dotychczasowy porządek międzynarodowy chwieje się w posadach. W chińskiej narracji coraz wyraźniej wybrzmiewa teza, że Stany Zjednoczone — a szerzej cały Zachód — tracą zdolność do sprawowania przywództwa.

Relacje z Rosją mają dla Chin wymiar strategiczny. Dobre stosunki z Moskwą gwarantują Pekinowi spokój i bezpieczeństwo na lądowej granicy, pozwalając mu skoncentrować uwagę na innych frontach rywalizacji.

Czy Pekin nadal opowiada się za rolą rozjemcy? Przedstawił swój plan pokojowy dla Ukrainy, ale od tamtej pory nie słychać wiele o chińskich wysiłkach na rzecz pokoju — w przeciwieństwie np. do działań Trumpa.

Pekin konsekwentnie utrzymuje, że jego stanowisko jest “obiektywne, bezstronne i pragmatyczne”. Dzięki temu zachowuje zatem zdolność do elastycznego manewrowania swoim przekazem. Z jednej strony apeluje o rozwiązania polityczne i dialog, a z drugiej — mówi o konieczności zajęcia się “pierwotnymi przyczynami konfliktu”, powielając tym samym narrację Moskwy.

Jednocześnie Chiny starają się utrzymywać otwarte kanały dyplomatyczne z Kijowem. Akredytowano chińskiego ambasadora w Ukrainie, odbywają się spotkania i konsultacje wysokiej rangi urzędników, a także regularne kontakty robocze. Pekin podtrzymuje relacje handlowe, sygnalizuje gotowość do współpracy gospodarczej, a nawet wielokrotnie deklarował chęć udziału w odbudowie powojennej Ukrainy.

Chiny konsekwentnie odrzucają też sankcje nakładane na Rosję przez Stany Zjednoczone, Unię Europejską i Wielką Brytanię, argumentując, że są one nielegalne, bo nie zostały zatwierdzone przez Radę Bezpieczeństwa ONZ. Pekin utrzymuje również, że nie dostarcza śmiercionośnej broni żadnej ze stron konfliktu i że ściśle kontroluje eksport towarów podwójnego zastosowania — zarówno cywilnego, jak i wojskowego.

Zachód i Ukraina przedstawiają jednak dowody na to, że chińskie komponenty — od chemikaliów, przez drony, po mikroelektronikę — trafiają do rosyjskiego przemysłu obronnego. Pekin odpiera jednak te zarzuty, nazywając je fałszywymi informacjami i przykładem stosowania podwójnych standardów.

Wydaje się, że dużo z tego, co głoszą Chiny, to po prostu słowa, retoryka. Za deklarowaną chęcią pokoju nie idą bowiem realne działania, np. wywieranie presji na Rosję.

Chiny deklarują przywiązanie do pokoju, ale niechętnie angażują się w realne działania na rzecz jego zapewnienia. Najlepszym przykładem była odmowa udziału w ubiegłorocznym szczycie pokojowym w Szwajcarii. Zamiast tego Pekin promuje własne platformy mediacyjne — inicjatywy, które w praktyce służą przełamaniu dominacji Zachodu i wzmocnieniu głosu Globalnego Południa. Symbolicznym sygnałem pozostaje też obecność chińskich żołnierzy na moskiewskiej paradzie 9 maja. Dla Pekinu była to manifestacja szacunku dla historii i potwierdzenie sojuszniczych więzi, lecz z perspektywy Kijowa stanowiła jaskrawe złamanie zasad neutralności.

Chińscy żołnierze na paradzie w Moskwie, 9 maja 2025 r.VCG/VCG via Getty Images / Contributor / Getty Images

Trzeba pamiętać, że w relacjach Pekin–Moskwa mamy do czynienia z daleko idącą zbieżnością poglądów na wiele kwestii międzynarodowych. Rosja konsekwentnie wspiera aspiracje polityczne Chin wobec Tajwanu, a Pekin odwdzięcza się poparciem dla rosyjskich roszczeń wobec najbliższego sąsiedztwa. Oba państwa łączy także sprzeciw wobec amerykańskiej wizji porządku światowego oraz krytyka wobec rozszerzania NATO. W efekcie wspólnota interesów jest dziś wyraźnie głębsza między Chinami a Rosją niż między Pekinem a Kijowem.

“Rosja nie może liczyć na darmowe obiady”

Na spotkaniu przywódców Chin i Rosji 2 sierpnia Moskwa i Pekin osiągnęły porozumienie w sprawie budowy Siły Syberii 2, od dawna odkładanego projektu, który ma w założeniu dostarczać rosyjski gaz do Chin. Jak należy to czytać — czy mamy do czynienia z przełomem?

Chiny podpisały memorandum w sprawie budowy gazociągu Siła Syberia 2 przez Mongolię. To jednak przykład klasycznego “never ending story” — projekt leży na stole od 2006 r. Warto przypomnieć, że podobnie było z istniejącym połączeniem Siła Syberii 1, nad którym negocjacje toczyły się od lat 90. Jak wiemy, gazociąg uruchomiono dopiero po trzech dekadach rozmów. Jeśli więc zachować tę samą logikę, można z przymrużeniem oka domniemywać, że Siła Syberii 2 rzeczywiście powstanie… w latach 40. XXI w.

Jakie znaczenie miałaby ta infrastruktura, gdyby faktycznie powstała?

Rosja dysponuje ogromnymi zasobami surowcowymi, a Chiny pozostają największym odbiorcą energii na świecie. Bliskie sąsiedztwo obu państw sugerowałoby więc naturalną synergię interesów. Teoretycznie wszystko wygląda idealnie — ale tylko na papierze.

Kluczową barierą okazuje się brak rozbudowanej infrastruktury przesyłowej. Przez ostatnie trzy dekady ten problem był systematycznie odkładany, co dziś staje się poważnym mankamentem. Wystarczy przypomnieć, że jeszcze przed inwazją na Ukrainę Rosja eksportowała na rynki Unii Europejskiej siedem razy więcej gazu niż do Chin.

Siła Syberii 2 zakłada możliwość dostaw na poziomie 50 mld m sześć. gazu z syberyjskich złóż Jamał do Chin, z opcją sprzedaży części wolumenu także w Mongolii. To kolosalne przedsięwzięcie, rurociąg o długości ok. 2 tys. 600 km i wartości liczonych w kilkunastu miliardach dolarów. Umowa, jeśli dojdzie do skutku, ma obejmować trzy dekady dostaw.

Równolegle uzgodniono zwiększenie przepustowości istniejącego gazociągu Siła Syberii 1 — z 38 do 44 mld m sześc. rocznie — oraz podniesienie dostaw rurociągiem z Sachalinu z 10 do 12 mld m sześc. Łącznie, wraz z planowanymi inwestycjami, miałoby to dać ok. 110 mld m sześc. rocznie. Nawet jednak gdyby wszystkie te rurociągi działały pełną parą, Rosja wciąż dostarczałaby do Chin znacznie mniej gazu, niż jeszcze niedawno eksportowała do Europy.

Diabeł jednak tkwi w szczegółach. Wciąż brakuje uzgodnień dotyczących ceny, harmonogramu realizacji, a nawet wykonawców inwestycji. To pokazuje, że rozmowy w sprawie nowych rurociągów de facto utknęły w martwym punkcie — a deklaracje polityczne Pekinu i Moskwy wyprzedzają twardą ekonomiczną rzeczywistość

Czy cokolwiek wskazuje, że to memorandum przerodzi się w konkretne działania, czy, mówiąc wprost, Chiny wodzą Rosję za nos?

Na tym etapie trudno mówić o konkretach — i to właśnie oddaje specyfikę współpracy rosyjsko-chińskiej. Od lat czekamy na realizację wielu flagowych, wielomiliardowych projektów, które najczęściej kończą się w sferze deklaracji.

Wystarczy przypomnieć przykład szybkiej kolei Moskwa–Kazań, planowanej jako element chińskiej inicjatywy Pasa i Szlaku. Ta licząca ponad 700 km linia miała skrócić podróż z 14 do 3,5 godziny, ale projekt jest od lat odkładany i wielokrotnie opóźniany.

Dlatego nie byłoby zaskoczeniem, gdyby podobny los spotkał także Siłę Syberii 2. Nadal brak jasnego harmonogramu, wskazania wykonawców czy ustalenia źródeł finansowania. Chiny nie godzą się na dużą przedpłatę, a to oznacza, że Rosja musiałaby samodzielnie udźwignąć ciężar kosztów swojej części inwestycji

A, jak wiemy, Rosja nie ma takich środków, ponieważ jej gospodarka przestawiona jest na tory wojenne.

Dokładnie tak. Nie da się ukryć, że Moskwa podchodzi do projektu z dużo większym entuzjazmem niż Pekin. Chiny zachowują ostrożność, bo w ich długofalowych strategiach energetycznych kluczową rolę odgrywają energetyka jądrowa i odnawialne źródła energii, a także pompy ciepła, elektromobilność czy rozwój baterii. Wszystkie te czynniki mogą w przyszłości ograniczyć chiński popyt na gaz, co z perspektywy Pekinu podważa sensowność tak kosztownej inwestycji.

Czyli projekt jest trupem?

Nie nazwałbym tego projektu trupem, bo żeby coś umarło, najpierw musi się narodzić. Tymczasem Rosja nie wykorzystuje nawet pełnej przepustowości istniejącej Siły Syberii 1 — ta infrastruktura wciąż pracuje poniżej możliwości..

A zatem Siła Syberii 2 żyje obecnie wyłącznie na papierze.

I niestety dla Moskwy tak pozostanie, dopóki Pekin nie uzna, że naprawdę mu się to opłaca. Chiny działają pragmatycznie: nie ma tu miejsca na “darmowe obiady” ani polityczne przysługi. Pekin kieruje się chłodnym rachunkiem gospodarczym i potrafi kalkulować z korzyścią dla siebie. Samo podpisanie memorandum nic go nie kosztuje — a Rosji daje złudzenie postępu.

“Starcie nastąpi”

W swojej książce pisze pan o globalnym modelu zarządzania przekształcanym przez Chiny. Z polityką Trumpa widzimy decentralizację tego systemu — wychodzenie z organizacji międzynarodowych oraz osłabianie sojuszy. Czy zatem polityka Trumpa jest na rękę Chinom?

Pekin wychodzi z założenia, że znalazł się na kursie kolizyjnym ze Stanami Zjednoczonymi. Czy ktoś tego chce, czy nie, tej tendencji nie da się już odwrócić.

Starcie jest nieuniknione — choć nie musi przybrać formy militarnej, konflikt rozgrywa się już dziś w sferze gospodarki, polityki czy technologii.

Izolacjonizm Donalda Trumpa — a może raczej selektywność w podejściu USA do spraw światowych — stworzył dla Pekinu pole manewru.

Donald TrumpNew York Yankees/Getty Images / Contributor / Getty Images

Dobrym przykładem jest polityka klimatyczna. Po wycofaniu się Waszyngtonu z porozumień paryskich to właśnie Chiny zaczęły legitymizować ten układ, przez co coraz częściej postrzegane są jako lider walki ze zmianami klimatu. Pekin umiejętnie zagospodarowuje przestrzeń, którą inni pozostawiają pustą, wykorzystując każdą możliwą platformę do promowania swych interesów.

Na forach międzynarodowych coraz częściej przyjmowane są chińskie formuły i narracje. Brzmią one efektownie, ale trzeba pamiętać, że przyjmujemy je z całym dobrodziejstwem inwentarza. Chiny wychodzą ze spójnym, dobrze skalkulowanym przekazem skierowanym do zewnętrznego świata — i to przekazem, który coraz trudniej zignorować

Czy zwieńczeniem przekształcania globalnego porządku przez Chiny będzie zajęcie Tajwanu?

Obserwujemy rosnące napięcie wokół Tajwanu — od incydentów z udziałem dronów i balonów szpiegowskich po regularne naruszanie przestrzeni powietrznej. Tego rodzaju prowokacje zdarzały się w przeszłości i z dużym prawdopodobieństwem będą się powtarzać także w przyszłości. Są one elementem stałej presji Pekinu, mającej testować odporność Tajpej i determinację jego sojuszników.

W momencie dojścia do władzy na Tajwanie Demokratycznej Partii Postępowej narracja Pekinu diametralnie się zmieniła — skończyła się pokojowa retoryka. Za czasów Xi Jinpinga nastąpił powrót do eksponowania formuły “Jedno państwo, dwa systemy” [po ewentualnym zjednoczeniu Tajwan zachowałby swój system polityczny]. W praktyce jednak Chiny przeszły od biernej obserwacji do aktywnego testowania odporności wyspy.

Mimo to w mojej ocenie w najbliższej przyszłości nie dojdzie do otwartego konfliktu zbrojnego. Wciąż obowiązuje chińska ustawa antysecesyjna z 2005 r. — dokument, który na Zachodzie został odebrany bardzo negatywnie, ale w istocie ogranicza możliwość użycia siły, pozostawiając Pekinowi szeroki wachlarz innych narzędzi presji.

Mówimy o dokumencie, który dopuszcza użycie siły przez Pekin wyłącznie w dwóch scenariuszach: ogłoszenia przez Tajwan niepodległości albo zewnętrznej ingerencji w sprawy wyspy. I tu rodzi się pytanie — czy którykolwiek z tych warunków został już spełniony? W mojej ocenie jeszcze nie.

“Sztuczna inteligencja w chińskiej wizji jest narzędziem kształtowania nowego porządku światowego”

Skończył pan pracować nad najnowszą książką, tym razem poświęconą chińskiej sztucznej inteligencji (z ang. artificial intelligence, AI). Czy to właśnie AI jest kluczem i siłą napędową nowego chińskiego modelu zarządzania światem?

Sztuczna inteligencja staje się dziś nową osią globalnych podziałów — i Chiny doskonale to rozumieją. Pekin buduje wokół AI własną narrację, przedstawiając ją jako swego rodzaju strategiczny filar modernizacji państwa i narzędzie, które ma otworzyć drogę do grona światowych liderów technologicznych.

W retoryce Xi Jinpinga i chińskich władz sztuczna inteligencja to nie tylko jako technologia przyszłości, ale wręcz klucz do suwerenności, innowacyjności i do kształtowania nowego porządku międzynarodowego.

Dlatego Chiny konsekwentnie stawiają na samodzielność technologiczną — rozwój własnych półprzewodników, oprogramowania i budowę krajowego ekosystemu AI. W centrum tych działań znajduje się idea cyfrowej suwerenności, która nabiera szczególnego znaczenia w obliczu amerykańskich ograniczeń eksportowych.

Na arenie międzynarodowej Chiny aspirują do roli globalnego lidera. Przejawem tego jest chińska Globalna inicjatywa zarządzania AI, w której wybrzmiewają dobrze znane motywy chińskiej narracji: inkluzyjność, suwerenność, współpraca z Globalnym Południem oraz odrzucenie zachodniej hegemonii w tworzeniu standardów.

Oczywiście, pojawia się pytanie o realny potencjał. Chiny dysponują ogromnymi zasobami danych — to efekt zarówno wielkiej populacji, jak i centralnie zarządzanej cyfryzacji usług publicznych. Ten atut w naturalny sposób predestynuje je do roli jednego z głównych pretendentów do miana lidera w dziedzinie sztucznej inteligencji.

O tym zjawisku pisał w znanej książce “Inteligencja sztuczna, rewolucja prawdziwa” Kai Fu Lee, który postawił, tezę, że Chiny, dysponując większą liczbą ludności niż USA oraz autorytarnym stylem zarządzania, dzięki któremu mogą te dane gromadzić, są w stanie szybciej trenować algorytmy sztucznej inteligencji niż Stany Zjednoczone. Czy zgadza się pan z tezą, że dzięki tym przewagom Pekin może wysforować się naprzód w globalnym wyścigu technologicznym?

Niewątpliwie ogromnym atutem Chin jest silne wsparcie państwowe — od mechanizmów finansowych, przez legislacyjne, po edukacyjne — które konsekwentnie kierowane są na rozwój sztucznej inteligencji. Ale to nie wszystko.

Pekin może pochwalić się kompletnym, zintegrowanym systemem przemysłowym: od produkcji sprzętu, przez projektowanie półprzewodników, aż po wdrażanie oprogramowania. Na tym gruncie wyrasta dynamiczne środowisko innowacyjne, w którym rozkwitają takie giganty jak Baidu, Alibaba, Huawei czy Tencent. A to tylko wierzchołek góry lodowej — bo firm zajmujących się AI w Chinach działa już ponad 4 tys. 500.

Obok niewątpliwych atutów trzeba też pamiętać o ograniczeniach. Chiny wciąż pozostają uzależnione od importu najbardziej zaawansowanych technologii, także w zakresie podstawowych półprzewodników. Skala tej zależności sięga 70 proc.

W obliczu takich wyzwań, a także narastających napięć geopolitycznych, Pekin konsekwentnie buduje własny ekosystem technologiczny — alternatywny wobec zachodniego, a zarazem mający uniezależnić Chiny od krytycznych dostaw z zagranicy.

Czy możemy dowiedzieć się czegoś więcej o samej książce?

Zagadnienia, które mnie tak mocno frapują, znalazły odzwierciedlenie w książce “Państwo maszyn. Chiny w erze sztucznej inteligencji”, która jest już gotowa i czeka na wydanie. Publikacja pokazuje rozwój i recepcję technologii w Chinach — od czasów najdawniejszych po współczesność.

W Chinach sztuczna inteligencja jest postrzegana nie tylko jako narzędzie technologiczne, lecz także jako instrument polityczny, ideologiczny, kulturowy, a nierzadko strategiczny. Książka ma pomóc zrozumieć, w jaki sposób AI — jako system techniczny i zarazem projekt kulturowo-polityczny — odzwierciedla i współtworzy chińską wizję nowoczesności, sprawowania władzy, definiowania człowieczeństwa, a także globalnej roli Chin jako architekta nowego, alternatywnego ładu technologicznego.

AI w Chinach należy rozpatrywać nie tylko jako rezultat współczesnego postępu technologicznego, lecz także jako logiczną kontynuację długiego procesu cywilizacyjnego, w którym technologia zawsze służyła umacnianiu porządku społecznego, władzy i harmonii. Dlatego książka rozpoczyna się od wątków, które mogą wielu zaskoczyć — już w starożytności pojawiały się bowiem pierwsze koncepcje i konstrukcje, które można interpretować jako pierwowzory dzisiejszych systemów AI. To wtedy powstały maszyny zdolne do reagowania, symulowania zachowań i działania w sposób pozornie autonomiczny.

Sztuczna inteligencja przestaje być wyłącznie domeną inżynierii. Staje się polem rywalizacji idei, norm oraz wartości. W chińskiej wizji AI to nie tylko wytwór przemysłu wysokich technologii, lecz przede wszystkim narzędzie kształtowania nowego porządku światowego.