JC Lee, jedyne dziecko legendarnego współtwórcy najsłynniejszych postaci Marvela, Stana Lee, niedawno zwróciła się o pomoc do medium z Santa Barbara. Chciała porozmawiać z rodzicami, choćby na chwilę, przez ledwo wyczuwalny most łączący ją z zaświatami.
Dla JC, Stan i Joan Lee byli nie tylko rodziną, ale i najlepszymi przyjaciółmi, jedynymi osobami, które naprawdę w nią wierzyły. Jej ojciec, współtwórca dziesiątek słynnych superbohaterów – w tym Spider-Mana, Hulka, X-Menów i Fantastycznej Czwórki – nazywał ją swoim “największym dziełem”. Ale od śmierci Stana w 2018 r. (i Joan rok wcześniej), JC popadła w stagnację.
Jej próby kontynuowania spuścizny ojca i realizowania własnych projektów utknęły w martwym punkcie. Od sześciu lat toczy niekończące się batalie prawne, próbując odzyskać prawa do imienia i wizerunku ojca, jednocześnie zmagając się z brakiem postępów w realizacji własnych marzeń: tworzeniu sztuki, nowego uniwersum superbohaterów czy produkcji musicalu o życiu Stana Lee na Broadwayu.
Seans spirytystyczny
Dziś, mając ponad 70 lat, JC potrzebuje rady swoich rodziców bardziej niż kiedykolwiek. Jak sama opowiada, podczas seansu poczuła obecność mamy, ale to ojciec przemówił. “Wybacz mi bałagan, który po sobie zostawiłem” – miał powiedzieć. JC sądzi, że odnosił się do smutnych, chaotycznych ostatnich lat życia, kiedy to małe grono doradców miało odizolować go od świata i wyprowadzać jego majątek. “Jesteś twórcza. Masz znaczenie” – zapewnił ją duch Stana. “Po prostu działaj” — przekonywał.
JC płacze, wspominając to wydarzenie. Często zdarza się jej wzruszać, mówiąc o rodzicach. Głos z zaświatów uchwycił dobrze znaną dynamikę między nią a ojcem: twórca, który podbił świat popkultury, nakłaniający swoje jedyne dziecko, by stworzyło coś własnego i dokończyło choć jedną z wizji. To była rada, którą przez całe życie odbierała jako jednocześnie przywilej i ciężar.
|
archiwum prywatne JC Lee
JC opowiada o seansie niedługo po naszym pierwszym spotkaniu – w jej domu w Hollywood Hills. Zaprosiła mnie, obiecując, że po raz pierwszy podzieli się swoją historią. Odkąd Stan zmarł w wieku 95 lat, media często przedstawiały JC jako czarny charakter tej opowieści: rozpuszczoną, roszczeniową córkę, która żerowała na ojcu i nie zdołała go ochronić pod koniec życia. W ostatnich miesiącach przed śmiercią Stan mówił, że otaczają go “nieuczciwi biznesmeni, pochlebcy i oportuniści” a JC nie zrobiła nic, by temu zapobiec.
Dziś, podobnie jak jej ojciec w ostatnich latach, JC jest samotna. Rodzina praktycznie się rozpadła, a dawne słynne przyjaźnie wygasły. Jej krąg bliskich dramatycznie się zawęził a ci, którzy wciąż są wokół niej, mają powiązania biznesowe z nią lub z jej ojcem. Zastanawiam się, czy nie mamy do czynienia z powtórką z historii. Inni, jak się okazuje, mają podobne obawy.
— Najważniejszą cechą, jaką JC odziedziczyła po ojcu, jest talent do otaczania się oszustami — mówi Jonathan Bolerjack, jeden z najbliższych współpracowników Stana w jego ostatnich miesiącach życia i wieloletni znajomy JC. — Oni oboje byli bardzo ufni, a jednocześnie ciągle trafiali na ludzi najgorszego sortu — podkreśla.
JC doskonale zdaje sobie sprawę z tego, że została odcięta od świata. Po latach życia w cieniu i pod kontrolą wpływowych mężczyzn: ojca, chłopaków, wspólników, doradców. — Nikt nie wie, że żyję — mówi cicho. — Nie odzywam się. Rządzą mną mężczyźni. Taka jest prawda — stwierdza. Nie potrafi zrozumieć, jak do tego doszło, jak majątek, sława i twórcza energia ojca po prostu ją ominęły.
Posiadłość JC, ukryta za bramą, zajmuje około 0,2 ha i otoczona jest strzelistymi palmami. W środku jednak dom sprawia wrażenie opustoszałego. To, co uchodzi za wystrój wnętrz, to w gruncie rzeczy kiczowate gadżety Marvela. W marmurowym holu wejściowym stoją aż trzy figury Spider-Mana w naturalnych rozmiarach.
|
Adam Latham / Business Inisder
Wszędzie porozrzucane są kartki z jej rysunkami. To urokliwe prace – abstrakcyjne, faliste wzory wykonane kredkami i ołówkami. JC nie czuje się komfortowo z myślą o sprzedaży swoich dzieł, traktuje je raczej jako rzeczy do przechowywania niż ekspozycji. W garażu piętrzą się stosy obrazów, które tworzyła przez dziesięciolecia. Jeszcze więcej, jak mówi, kurzy się w domu jej rodziców, kilka ulic dalej.
Łazienka bez umywalek
Podczas oprowadzania po posiadłości towarzyszą nam dwa psy – Duchess i Rodent. W domu jest sala kinowa, basen i sauna. Kiedy prowadzi mnie do pomieszczenia, które nazywa główną sypialnią, zastanawiam się, czy dobrze ją zrozumiałem – w pokoju nie ma żadnych mebli, nawet łóżka. W łazience brakuje zlewu. Widząc moją minę, JC wyjaśnia, że kilka lat temu doszło do poważnego zalania, które niemal zniszczyło dom. Od tamtej pory śpi w pokoju gościnnym na tyłach domu. Sama nie wie, dlaczego łazienka nadal nie ma umywalek.
Wokół rozwieszone są jej liczne projekty. Większość z nich utknęła w fazie pomysłów, nie mając większego potencjału komercyjnego. JC intensywnie myśli o grze planszowej, w której celem jest ustalenie, kto ma prawa autorskie do imienia jej ojca. Roboczy tytuł to “Where Is Stan Lee?” (“Gdzie jest Stan Lee?”). Z kolei musical, który planuje wystawić na Broadwayu, koncentruje się nie na złotej erze Marvela, lecz na gorzkich ostatnich latach życia Stana.
– Uważam, że to szekspirowskie – mówi.
JC często wraca myślami do pieniędzy. Trudno powiedzieć, czy sama nie zna stanu swojego konta, czy może ktoś celowo trzyma ją w niewiedzy. Wszystko opłaca kartą Amex. Nie wiadomo, czy świadomie oddała kontrolę nad finansami w cudze ręce, czy po prostu została z nich wyłączona.
Podczas naszej rozmowy cały czas towarzyszy nam dwoje jej znajomych. Jesse Gargiulo, fryzjer i wieloletni przyjaciel JC, pełni też rolę jej nieoficjalnego rzecznika. Przypomina gwiazdę telewizji z lat 70. Ma gęste czarne włosy, głęboką kalifornijską opaleniznę i luźny, wyluzowany sposób bycia.
Drugi z nich, Eymun Talasazan, od początku wyraźnie okazuje niechęć wobec mojej obecności. Wysoki, dobrze zbudowany – w tej trójce zdecydowanie on dominuje. Gdy się pojawiłem, niechętnie uścisnął mi dłoń. Później dowiaduję się, że nie wiedział o mojej wizycie. Jego ojciec prowadził antykwariat, do którego lubiła zaglądać matka JC. Talasazan działa w branży nieruchomości i był agentem przy sprzedaży jednej z nieruchomości Stana w 2015 r.
– Nie chcę być częścią tej historii – rzuca. Ale mimo to nachyla się i szepcze, żebym zadbał o to, by JC wypadła dobrze.
Po kilku godzinach JC mówi, że nie czuje się najlepiej i proponuje, bym wrócił za kilka dni. Gargiulo odprowadza mnie do wyjścia.
– Kolejny dzień w raju – mówi.
|
Stan Lee Papers, American Heritage Center, University of Wyoming
Od kiedy Joan Celia Lee pamięta, zawsze chciała być jak jej ojciec.
Kiedy JC przyszła na świat w 1950 r., Stan miał już udaną karierę w Timely Comics, które później przemianowano na Marvel. Jej matka, Joan Boocock, była brytyjską modelką kapeluszy i aktorką.
JC znana była jako “Little Joan” w odróżnieniu od “Big Joan” swojej matki — to stawało się coraz zabawniejsze, gdy JC stała się wyższa od niej.
Gdy JC miała trzy lata, jej nowo narodzona siostra zmarła. Stan i Joan zamienili swój smutek w nadmierną opiekuńczość wobec JC.
— Miałam zeza. Nosiłam okulary. Byłam trochę outsiderką. Byłam za chuda — opowiada mi JC.
— Przez pewien czas mój ojciec codziennie przynosił mi shake’a, żebym przytyła. Dostałam mnóstwo zwierząt. Kiedy na “The Ed Sullivan Show” pojawił się małpiak na rolkach, Stan krzyknął: “Weźmiemy małpę!” Jednak kiedy rodzina udała się po nowego pupila, od razu próbował poderwać “Big Joan”. — Złapał ją za biust — wspomina JC. — Stan zmienił zdanie. “Żadnej małpy” — ogłosił. Zamiast tego JC dostała papugę, która mówiła po hiszpańsku.
W 1961 r., wraz z premierą “The Fantastic Four”, Stan stał się pełnoprawną gwiazdą. Dziecko żydowskich imigrantów, które marzyło o sławie, tworząc świat superbohaterów, który stał się symbolem amerykańskiej kultury. Od najmłodszych lat JC pragnęła podążać jego śladami. — Zawsze byłam strasznie ambitna — mówi. — Chciałam zaangażować się w Marvela i świat Stana, ale nie byłam pisarką ani artystką, więc co miałam robić? — wspomina.
Myśląc o karierze scenicznej, zapisała się do Professional Children’s School w Nowym Jorku, szkoły dla dzieci-aktorów i tancerzy. Jedna z jej koleżanek z klasy, Lorna Luft, córka Judy Garland. Wspomina JC jako osobę pełną wolności. — Była niesamowicie piękna, urocza i bardzo miła — mówi.
Luft wspomina, jak odwiedziła rodzinę Lee w ich domku w Hewlett Harbor, gdzie widziała Stana pracującego przy sztalugach nad basenem. — Nagle filtr basenowy wydał dźwięk bulgotania, a on krzyknął: “O, Jezu!” Zapytałam: “Czy wszystko w porządku, panie Lee?” A on odpowiedział: “Tak, ale w mojej głowie to był potwór morski!” — mówi.
— Pomyślałam, OK, jest trochę dziwny — wspomina Luft. — Nie wiedziałam, czym się zajmuje zawodowo — wyjaśnia.
Wraz z rosnącym sukcesem Stana, rozpieszczanie JC stało się coraz bardziej wystawne. — Moja córka nie jest rozsądna i ostrożna, a ja nie jestem rozsądna i ostrożna — mówiła Joan. — Po prostu wydajemy jego pieniądze z radością — tłumaczyła. JC w podobny sposób opisuje swoje podejście do finansów osobistych. — Mój styl życia jest ekstrawagancki — mówi. — Ponieważ mój ojciec był Stanem Lee, a jego żona była wielką diwą, elegancką i pierwszorzędną w każdym calu — dodaje.
Choć miała to samo imię co matka, osobowość JC była bardziej zbliżona do Stana. — Oboje to osoby o silnej osobowości — mówi Larry Leiber, 93-letni brat Stana.
|
Stan Lee Papers, American Heritage Center, University of Wyoming
W miarę jak dorastała, JC miała trudności ze znalezieniem swojej drogi. — Miałam być debiutantką — mówi. — Ale miałam dwoje bardzo pasjonujących rodziców — dodaje. Zapisała się do American Academy of Dramatic Arts, ale po roku zrezygnowała. Próbowała modelingu, a rodzice wynajęli jej mieszkanie naprzeciwko swojego. Stan załatwił jej nawet pracę w Marvelu jako recepcjonistka. — Nie wiedzieliśmy, co mamy jej powiedzieć — mówi Roy Thomas, pisarz w Marvelu, który później zastąpił Stana na stanowisku redaktora. — Była córką szefa, więc nie byliśmy pewni, czy nie powiedziemy czegoś niewłaściwego. Miałem wrażenie, że Stan po prostu dawał jej coś do roboty, żeby się czymś zajęła — dodaje.
Nie trwało to długo. Zamieniając Nowy Jork ojca na rodzimą Anglię matki, JC przeniosła się do Londynu i zanurzyła w scenie glam lat 70. na Kings Road. Z puszystymi włosami, sztucznymi rzęsami i hot pantsami wyglądała jak Barbarella, klasyczna bohaterka sci-fi grana przez Jane Fondę. Próbowała wejść do przemysłu filmowego, zdobywając pracę jako osobista asystentka angielskiego aktora Maxa Walla na planie filmu Terry’ego Gilliama “Jabberwocky”. Pracowała też od czasu do czasu robić zdjęcia znanych osób, które spotykała, dla magazynu “Celebrity”, założonego przez jej ojca.
— Wiedziałam wszystko, co działo się w mieście — mówi. — Miałam świetne historie i dobrze się bawiłam — dodaje.
|
archiwum prywatne JC Lee
Pewnego wieczoru w barze usiadła obok Erica Claptona. Kiedy przedstawiła się jako Joan C. Lee, Clapton odpowiedział: — Kim ty jesteś, księgową podatkową? To najgorsze imię, jakie kiedykolwiek słyszałem — ocenił. Zaproponował poprawkę: JC Lee. Imię się przyjęło.
W Londynie JC spotykała się z Isaakiem Tigrettem, współzałożycielem pierwszego Hard Rock Cafe w modnej dzielnicy Mayfair. Według JC, Tigrett i jego partner, Peter Morton, spadkobierca sieci steakhouse’ów Morton’s, wymyślili nazwę Hard Rock oraz jej ikoniczne logo w jej mieszkaniu. — Jestem naprawdę fenomenalną muzą — mówi. Fakt, że nigdy nie otrzymała, jej zdaniem, należytego uznania za sukces Hard Rock, ją rozczarował. (Tigrett nie odpowiedział na prośbę o komentarz).
JC i Tigrett ostatecznie zaręczyli się, a jej życie wydawało się mieć już ustaloną ścieżkę: miała towarzyszyć swojemu mężowi w drodze na szczyt, tak jak Big Joan była tam dla Stana. Jednak związek nie przetrwał. Kiedy JC wróciła do Stanów, była w tak złym stanie, że Stan zabrał ją do psychiatry. — Broadway nie czekał na mój taniec, modeling nie czekał na mnie — mówi. — Moi rodzice mnie przyjęli z powrotem — dodaje.
Relacje między ojcem a córką można było podejrzeć w 1979 r., kiedy Stan i JC pojawili się w odcinku z okazji Dnia Ojca w programie telewizyjnym “Midday with Bill Boggs”, razem z Paulem Sorvino i jego córką Mirą, przyszłą laureatką Oscara. Prowadzący zapytał JC, czym się zajmuje. — W tej chwili realizuję karierę aktorską — odpowiedziała. — Ale idzie to trochę szybciej, niż potrafię to ogarnąć. Ubrana jak Stan, w kremową marynarkę sportową i ciemne okulary, zapytana, które z dzieł ojca jest jej ulubionym, odpowiedziała: “Ja”.
|
Stan Lee Papers, American Heritage Center, University of Wyoming
W latach 80. Stan przeprowadził się z rodziną do Los Angeles. Biedny chłopak z Nowego Jorku stał się wydawcą Marvel Comics i zaczynał pełnić funkcję hollywoodzkiego producenta. Thomas, redaktor Marvela, wspomina wizytę u rodziny Lee i swoje zdziwienie, gdy Stan nagle pojawił się i zaczął jeździć na rolkach po “tych ładnych marmurowych podłogach”.
JC, teraz po trzydziestce, podążyła za rodzicami na Zachód i wciąż korzystała z owoców pracy Stana. Jednym z jej zaufanych przyjaciół był fotograf-celebryta Harry Langdon, którego ojciec był gwiazdą kina niemego. Rozumiał trudności, które Joan przeżywała, mając sławnego rodzica. — Stan chciał, żeby była twórcza — wspomina.
Problem polegał na tym, że JC nie chciała rozstawać się ze swoimi pracami. Dla niej miały one rodzaj talizmanu — coś intensywnie osobistego, co nie miało być dzielone z innymi. Langdon wspomina, jak JC sprzedała jedno z dzieł za około 75 tys. dol. (ok. 283 tys. zł), po czym później poprosiła o jego zwrot. — Tęskniła za swoją sztuką — mówi.
Chociaż Stan był oddanym i kochającym ojcem, ciągle narzekał na wydatki JC. — Nie sądzę, żeby moja córka kiedykolwiek przeczytała komiks w swoim życiu, i wątpię, czy moja żona to zrobiła — powiedział w 1971 r. w rozmowie z “Rolling Stone”. — Nudzą się, kiedy tylko zaczynam o tym rozmawiać. Wszystko, czego chcą, to czek co tydzień — stwierdził.
JC nie podobało się bycie zależną od ojca. — Nikt nie chciał, żebym pracowała — mówi mi. — Myślę, że byłam ich pupilkiem. W domowym wideo nakręconym pod koniec lat 80. mówi o swojej chęci odegrania większej roli w Marvelu. — Nie miałabym nic przeciwko, żeby pomóc — mówi do Stana.
— Jedyny sposób, w jaki możesz pomóc, to przestać wydawać tyle pieniędzy — odpowiada Stan. — To byłoby największe wsparcie — dodaje.
|
archiwum prywatne JC Lee
Kiedy JC starała się znaleźć swoje miejsce, jej krąg towarzyski zaczął się zmieniać. Pod koniec lat 90. Langdon zauważył, że artystyczne, bohemskie imprezy, które kiedyś organizowała, zaczęły być zdominowane przez dobrze ubranych ludzi z korporacji, którzy wkrótce “zastąpili” starsze przyjaźnie JC. — Zaczęła się zaprzyjaźniać z ludźmi, którzy byli trochę bardziej nastawieni na biznes — wspomina. — Starali się zapewnić jej przyszłość, na wypadek, gdyby coś stało się z jej ojcem — dodaje.
Ci, którzy zbliżali się do JC, mogli wierzyć, że można zarobić na znajomości z córką Stana Lee. Ale twórczy geniusz jej ojca nie zawsze przekładał się na świetne decyzje biznesowe. W 1998 r., gdy Stan przygotowywał się do opuszczenia Marvela, podpisał kontrakt, który zapewniał mu roczną pensję wynoszącą maksymalnie 1 mln dol. (ok. 3,78 mln zł), opcje na akcje oraz 10 proc. zysków ze wszystkich filmów, w których wykorzystywano postacie Marvela, które stworzył.
Ostatnia klauzula, gdyby Stan ją utrzymał, byłaby prawdziwą żyłą złota. W 2002 r. “Spider-Man” z Tobeyem Maguirem stał się sensacją kasową, zarabiając ponad 825 mln dol. (ok. 3,11 mld zł) na całym świecie. Jednak kiedy Stan nie otrzymał obiecanych 10 proc, pozwał Marvela. W ugodzie podpisanej w 2005 r. Stan zgodził się zrezygnować z umowy o podziale zysków w zamian za jednorazową kwotę 10 mln dol. (ok. 37,8 mln zł).
Dla Stana, który miał już ponad 80 lat, musiało to wyglądać jak hojna umowa. Zamiast tego oddał klucze do swojego królestwa. Marvel Cinematic Universe stał się najlepiej zarabiającą serią filmową na świecie. Do czasu śmierci Stana, jego postacie z komiksów zarobiły w box office blisko 30 mld dol. (ok. 113,4 mld zł).
Ponieważ Stan nie posiadał praw do kultowych postaci Marvela, które stworzył, musiał pracować aż do swoich 90. urodzin, by utrzymać swój styl życia. Większość jego dochodów pochodziła z wykorzystywania swojego nazwiska. W 1999 r. założył Stan Lee Media, a później POW Entertainment. Obie firmy szybko stały się obiektem skandali, oskarżanych o złe zarządzanie i oszustwa wobec inwestorów.
JC próbowała rozpocząć kilka własnych przedsięwzięć, w tym linię biżuterii oraz przez chwilę próbowała zająć się muzyką. Jej najbardziej udane projekty to te, które opierały się na nazwisku ojca. Wydała album fotograficzny “Stan Lee’s Love Story: It’s All About Love” oraz uruchomiła firmę sprzedającą koszulki “I Love Stan” na konwentach komiksowych, po 20 dol. (ok. 75 zł) za sztukę. Jednak jak mówi James MacLean, jej partner w tym biznesie, JC straciła zainteresowanie, gdy dowiedziała się, że muszą najpierw odzyskać początkową inwestycję, zanim zacznie zarabiać.
— Kiedy to się stało, przestała wspierać sprzedaż koszulek — mówi MacLean. — Zawsze, kiedy jej tata coś robił, wokół tego krążyło mnóstwo pieniędzy, więc miała takie oczekiwania — tłumaczy.
Wielki cios nadszedł w 2017 r., kiedy Big Joan doznała udaru i zmarła w wieku 95 lat. JC straciła swoją najlepszą przyjaciółkę w momencie, gdy majątek ojca zaczynał topnieć. Kłótnie o pieniądze między JC a Stanem przerodziły się w awantury, a Big Joan była jedyną osobą, która potrafiła uspokoić napiętą atmosferę. — To był bardzo trudny i smutny czas — mówi MacLean.
Osiem miesięcy później w mediach zaczęły pojawiać się artykuły malujące mroczny obraz życia Stana, w tym oskarżenia, że najbliżsi go okradają. “The Hollywood Reporter” przedstawił szczególnie niekorzystny portret JC, opisując ją jako osobę, która stawiała histeryczne żądania finansowe i miała “wybuchową” relację z ojcem. W artykule padło też oskarżenie Bradley’a Hermana, byłego menedżera biznesowego Stana, który twierdził, że JC zaatakowała rodziców w 2014 r. po tym, jak odkryła, że jej nowy Jaguar był wynajęty na nazwisko jej ojca. Kłótnia miała eskalować, a Herman twierdził, że JC brutalnie chwyciła rękę Big Joan i uderzyła głową Stana o oparcie krzesła. Herman dostarczył “The Hollywood Reporter” zdjęcia siniaka na ramieniu Big Joan, ale powiedział, że oboje kazali mu nie zgłaszać tego na policję, bo ich córka była w bardzo wrażliwym stanie.
|
Kelly Sullivan/Getty Images / Getty Images
JC, która bywa wybuchowa i łatwo traci panowanie nad sobą, przyznaje, że często krzyczała na rodziców, zwłaszcza o pieniądze, ale stanowczo zaprzecza, jakoby ich biła. — Nigdy, przenigdy nie dotknęłam moich rodziców — mówi. — To kłamstwo — podkreśla. Pięć osób, z którymi rozmawiałem i które były blisko Stana w tamtym czasie, powiedziało mi, że nigdy nie widziały, by JC dopuściła się przemocy fizycznej. — Byli równie agresywni, jeśli chodzi o to, jak krzyczeli na siebie — wspomina MacLean. — Ale potem wszystko wracało do normy, jakby nic się nie stało. Tak wyglądała ich relacja — mówi.
Po śmierci Big Joan Stan stawał się coraz bardziej odizolowany. W 2018 r. jego najbliżsi doradcy zostali wypchnięci na margines. W sierpniu, na kilka miesięcy przed jego śmiercią, Stan uzyskał zakaz zbliżania się przeciwko swojemu nowemu menedżerowi biznesowemu, Keyi Morganowi, który później został oskarżony o kradzież od swojego klienta. (Sprawa została umorzona, ponieważ ława przysięgłych nie osiągnęła jednomyślnego werdyktu.) Jeden z największych artystów na świecie był porzucony i samotny, mając tylko córkę przy swoim boku.
Pewnego dnia Bolerjack, długowłosy fan komiksów, który przez lata był częścią ekipy Stana na konwentach, odebrał telefon od JC. W tle słyszał, jak Stan woła: “Czy to Hairspray?” To przezwisko, które Stan nadał mu lata temu. Bolerjack, który nie widział swojego przyjaciela od miesięcy, natychmiast ruszył do jego domu. Komiksowy tytan wyglądał, jakby postarzał się o dekadę.
— Posadził mnie i powiedział: “Podjąłem wiele złych decyzji w ostatnim czasie, wszyscy mnie zdradzają. Potrzebuję, żebyś mi pomógł” — mówi Bolerjack, łkając przy wspomnieniach. — Spojrzał na mnie i powiedział: “Proszę, nie zawiedź mnie” — dodaje.
Przez ostatnie sześć miesięcy życia Stana, Bolerjack pojawiał się prawie każdego popołudnia, a w weekendy wcześniej, by spędzać z nim czas aż do późna w nocy. — Kiedy masz przed sobą starego człowieka, kogoś, kogo kochasz, kto jest tak zmęczony przez życie i prosi cię, byś go nie zawiódł, to prośba obciążona emocjonalnie, którą traktowałem bardzo poważnie — mówi Bolerjack. Zazwyczaj Stan siedział na kanapie i patrzył na swój basen, wydając się prześladowany przez przeszłość.
JC wspomina ostatnie dni swojego ojca jako wypełnione żalem. — Cały czas, gdy siedział na kanapie, nie zaznał spokoju — mówi. — Martwił się o mnie. Czy były jakieś szczęśliwe momenty pod koniec? Absolutnie nie. Żałuję, że ich nie było — dodaje.
12 listopada 2018 r. Stan Lee upadł w swoim domu. JC, wjechała na jego podjazd dokładnie w momencie, gdy był ładowany do karetki pogotowia i transportowany do szpitala. — Chcieli zrobić z jego ciałem wszystkie te okropne rzeczy, by sprawdzić, czy mogą go przywrócić do życia — mówi. — Powiedziałam, że nie. Wyglądało na to, że odszedł — dodaje.
Uznano, że zmarł z powodu ataku serca. Po raz pierwszy w swoim życiu Little Joan, jedyna spadkobierczyni tego, co pozostało z imperium Stana, była naprawdę sama.
|
Jason Guerrasio / Business Inisder
Przed moją drugą wizytą w domu JC, zatrzymuję się w domu Stana i Joan w ekskluzywnej dzielnicy Bird Streets w Hollywood Hills. Wyobrażam sobie Xanadu komiksowego tytana. Sąsiadem jest Leonardo DiCaprio. Zamiast tego znajduję miejsce w stanie zaniedbania. Domowi brakuje elewacji, a kiedyś starannie zadbany ogród Big Joan zarósł. Paradoksalnie, na podjeździe stoją dwa czyste samochody. Zastanawiam się, kto używa oazy Stana jako parkingu.
Gdy docieram do domu JC, znajduje ją w tym samym miejscu, co wcześniej, na końcu kanapy z Heinekenem. Zauważam, że do pokoju wstawiono krzesło z wyblakłą zieloną tapicerką. JC mówi mi, że było to ulubione krzesło Stana, i zaprasza mnie, bym na nim usiadł.
Po śmierci ojca JC mówi, że została odizolowana przez tych, którzy kontrolują jego spuściznę. Jej udział w Stan Lee Universe, które teraz kontroluje firma Kartoon Studios, wynosi mniej niż 5 proc. W pewnym momencie JC skontaktowała się z Kartoon, by bardziej zaangażować się w interesy, ale rozmowy te ostatecznie zakończyły się fiaskiem.
— Mój ojciec utrzymywał wszystkich — mówi JC. — Czuję, że ci ludzie zabrali moje życie, jedzą ze złotych sztućców, a ja jem z plastikowych — dodaje.
Andy Heyward, założyciel i prezes Kartoon, znał Stana od lat 80. XX w. Wspomina ciągłe skargi Stana na wydatki JC. — Nie chciałbym robić z nią interesów w sposób inny niż teraz, gdzie jest tylko biernym uczestnikiem — mówi. — Nie możemy przez całe życie mówić, że jesteśmy ofiarami tego, co nas ukształtowało. W pewnym momencie jesteś dorosły i musisz wziąć odpowiedzialność za to, kim się stajesz i jak żyjesz — dodaje.
JC podjęła inne próby przejęcia kontroli nad imperium Stana. Po jego śmierci pozwała firmę POW w sądzie federalnym, twierdząc, że jej ojciec został wprowadzony w błąd przez swoich partnerów biznesowych, którzy podpisali umowy oddające prawa do jego nazwiska i podobizny. W 2020 r. sędzia oddalił jej pozew jako “bzdurny” i nakazał jej zapłatę 1 miliona dol. (około 3,78 mln zł) — choć ta kara została później uchylona przez wyższy sąd. W 2023 r. JC ponownie pozwała POW, twierdząc, że Lee Trust, którym zarządza, powinien mieć większy udział w firmie. Sprawa jest w toku.
Pozwy te są postrzegane przez osoby, które ją znają, jako kolejny dowód na pragnienie uzyskania aprobaty ojca. — Ona po prostu naprawdę chciała wiedzieć, że Stan był z niej dumny — mówi Bolerjack. — Chciała sprawić, by jej tata był dumny — powtarza.
Pomimo porażek prawnych, JC nadal tętni pomysłami, ale ma niewielu sprzymierzeńców. Gdy siedzę z nią, towarzyszą jej ponownie Gargiulo, jej długoletni przyjaciel, oraz Talasazan, którego, jak mówi, traktuje jako nieformalnego doradcę finansowego. Talasazan wydaje się równie zrzędliwy wobec mnie, jak był podczas mojej pierwszej wizyty. Jest też przyjaciel, który, jak dowiaduję się później, był tym, który zaparkował samochody na podjeździe Stana.
Jak wielu z tych, którzy krążyli wokół Stana przed jego śmiercią, zarówno Gargiulo, jak i Talasazan starali się zaangażować w biznesowe imperium Lee. Pod koniec życia Stana, JC zorganizowała spotkanie, aby Gargiulo mógł przedstawić ojcu pomysł na film o superbohaterach, który miał nadzieję wyprodukować razem z nią. Jak wspomina Gargiulo, Stan spojrzał na niego i położył dłoń na jego kolanie.
— Czy to pomoże mojej córce? — zapytał.
— Oczywiście — zapewnił go Gargiulo.
— Dobrze, to wszystko, co chciałem wiedzieć — odpowiedział Lee. Dał projektowi swoje błogosławieństwo, ale nic z tego nie wyszło.
Talasazan, z kolei, to kontrowersyjna postać. W 2018 r. trafił na pierwsze strony gazet, gdy pozwał artystę R&B The Weeknda, twierdząc, że komiks Marvela “Starboy”, oparty na jego hitowym albumie o tej samej nazwie, był jego pomysłem. (Pozew wycofał rok później). W 2021 r. sąd wydał wyrok zaoczny przeciwko Talasazanowi za oszustwa i nakazał mu zapłatę 633 tys. 380 dol. (około 2,4 mln zł). Inny pozew przeciwko niemu, który wciąż jest w toku, dotyczy nieuregulowania pożyczek na łączną kwotę ponad 300 tys. dol. (około 1,1 mln zł), w tym kosztów prawnych związanych z obroną w poprzedniej sprawie.
MacLean, partner JC w biznesie koszulkowym, wspomina Talasazana jako agresywnego sprzedawcę. — Przywoził rzeczy od swojego ojca, pełną samochodową paczkę antyków, i mówił: “O, pani Lee, to takie piękne”. Ona cierpiała, brała sporo leków, więc kupowała sporo antyków — mówi. JC opowiada, że było ich tak wiele, iż zakamarki domu rodziny zaczęły przypominać magazyn meblowy.
Gargiulo martwi się, że Talasazan wykorzystuje JC. Twierdzi, że Talasazan rozbiera dom Stana i Joan i przenosi zawartość do loftu w centrum Los Angeles. — Nie możesz patrzeć, jak ktoś, na kim ci zależy, jest wykorzystywany przez innych — mówi Gargiulo. — Eymun po prostu krzyczy na JC, nakazując jej robić to, co trzeba. “Podpisz te papiery!” Mówiłem: “Nie ma powodu, by na nią krzyczeć”. Tu jest coś nie w porządku — dodaje.
JC przyznaje, że Talasazan czasami na nią krzyczy, ale traktuje to jako jego “emocjonalny perski sposób”. W pewnym momencie przerywa wiadomość głosową, którą zostawia dla mnie, by odebrać telefon od Talasazana na innym telefonie, i słyszę, jak na nią przeklina. — Zamknij się! — krzyczy.
JC mówi, że Talasazan przekonał ją, by wystawiła na sprzedaż swój dom za 8 mln 800 tys. dol. (około 33,3 mln zł). — Potrzebuję pieniędzy — mówi. On również pomaga jej zebrać nowy zespół prawników i partnerów biznesowych, którzy mają pomóc jej odzyskać imperium ojca. Nigdy ich nie poznała, ale Talasazan zapewnił ją, że to “prawdziwi miliarderzy”, którzy “pomogą mi odzyskać moje pieniądze”. Nie jest do końca pewna, jak dokładnie mają skorzystać na wspieraniu jej sprawy.
— Eymun, kiedy do niego dzwonię, siedzi przy komputerze i pracuje bez przerwy — mówi. — To męska sprawa. Nie rozumiem tego wszystkiego. On tak — dodaje.
Gargiulo mówi, że moja wizyta przyczyniła się do rozłamu między nim a Talasazanem, który ostrzegł go, by przestał przyprowadzać ludzi do domu. W przeciwnym razie, jak powiedział Talasazan, “wypadasz, nie będziesz częścią tego już więcej”.
— Nie jestem częścią niczego — odpowiedział Gargiulo. — Ona jest moją przyjaciółką — podkreśla.
|
Vince Bucci/Getty Images / Getty Images
Talasazan umówił się na rozmowę ze mną, ale potem przestał odpowiadać na moje telefony i wiadomości. Kiedy mówię JC, że jej obecna sytuacja wydaje się dziwnie podobna do tego, przez co przeszedł jej ojciec, przez chwilę się zastanawia. — Gdyby nie E, byłabym trupem — mówi o Talasazanie. — Jeśli chcesz znaleźć coś niedoskonałego, zawsze to znajdziesz — ocenia.
Rzeczywistość jest taka, że jak wiele spadkobierczyń, JC naprawdę nigdy nie miała szans na normalne życie. Kiedy się rodzisz w znanej rodzinie, jak mówi mi Lorna Luft, “dziedziczysz sławę”
— JC odziedziczyła również najgorsze cechy obu swoich rodziców, zamiłowanie matki do wydawania pieniędzy i słabą ocenę ojca w kwestii ich zarabiania. Jak jej ojciec w ostatnich latach, tak ona w dużej mierze jest sama, odcięta od przyjaciół i rodziny. Od czasu do czasu rozmawia telefonicznie ze swoim wujem, bratem Stana, Larrym, który nadal mieszka na Manhattanie. — Smutno mi, że nie byliśmy blisko — mówi mi Larry. — Cieszę się, że teraz możemy rozmawiać, bo ona chce rodziny. W moim wieku nie mogę przyjechać do Kalifornii i walczyć ze smokami. Ale zależy mi na niej — zapewnia.
Rozmowa z bratem Stana przywołała wspomnienie mojej ostatniej wizyty u JC. Siedząc naprzeciwko niej, w ulubionym fotelu Stana, myślałem o tym, ile razy musiał na tym wytartym zielonym obiciu siadać i spoglądać na córkę — zaniepokojony tym, co z nią będzie. Mała dziewczynka, która nigdy tak naprawdę nie potrafiła odnaleźć się w świecie. Próbował dać jej wszystko, a zostawił ją niemal z niczym. Dla JC przywilej, jaki jej zapewnił, nierozerwalnie łączy się z bólem, jaki przeżyła.
— Miałam wspaniałe życie — mówi mi. — I wiedziałam, że przyjdzie mi za nie zapłacić — podsumowuje.
Artykuł jest tłumaczeniem z amerykańskiego wydania Business Insider.
