Kosztują one zaledwie 1 tys. dolarów za sztukę, a stanowią świetną ochronę przed irańskimi i rosyjskimi dronami kamikaze Shahed-136. Takie tanie i wyjątkowo skuteczne drony są znacznie bardziej opłacalnym rozwiązaniem w przedłużającej się i bardzo drogiej wojnie z Iranem.
Wojna z Iranem się przedłuża, a w atakach odwetowych amerykańska infrastruktura i uzbrojenie w sojuszniczych krajach Zatoki Perskiej ponoszą straty większe, niż przewidywała administracja Stanów Zjednoczonych. Amerykańska obrona przeciwlotnicza nie jest dostosowana do odpierania zmasowanych ataków niewielkich dronów kamikaze i musi na to zużywać amunicję wartą miliony dolarów, a koszty wojny sięgają już miliardów dolarów.
Ukraina wysłała drony przechwytujące oraz zespoły szkoleniowe do baz USA i sojuszników z państw Zatoki. Zaprojektowane w Ukrainie drony Sting, Bullet, P1-Sun, Octopus 100 oraz ODIN Win_Hit mogą wkrótce zostać rozmieszczone na całym Bliskim Wschodzie. Najtańszy model, Skyfall P1-SUN, kosztuje około 1000 dolarów za sztukę i jest zbudowany na kadłubie z drukarki 3D.
Al Jazeera informowała, że pierwsze ukraińskie drony przechwytujące oraz personel wojskowy przybyły do Jordanii już w piątek, 6 marca. Również sam Zełenski, potwierdził, że ukraiński zespół wyruszył do Jordanii, w której ulokowane są amerykańskie siły wojskowe w bazie lotniczej Muwaffaq Salti położonej 100 km od Ammanu, stolicy kraju.
|
Tech. Sgt. Caycee Cook / Wikipedia
|
google.com/maps
Ruch ten nastąpił po wcześniejszej prośbie ze strony USA — powiedział Zełenski — gdy Waszyngton szuka tańszej technologii do przechwytywania irańskich dronów wymierzonych w amerykańskie i sojusznicze systemy bojowe, bazy wojskowe i infrastrukturę, które były ostatnio celem licznych ataków i odniosły spore straty.
Ukraina, demokratyczne państwo Europy, bezpodstawnie zaatakowane przez Rosję, wyniszczone wojną i ciągłymi nalotami, jest decyzją Donalda Trumpa od kilku miesięcy pozbawiona wsparcia militarnego i danych wywiadowczych USA (które obiecały strzec granic Ukrainy, podpisując Memorandum Budapesztańskie). Mimo tego zapowiedziała pomoc Stanom Zjednoczonym i “konkretne wsparcie w ochronie przed shahedami w regionie Bliskiego Wschodu”, według niedawnego wpisu Zełenskiego.
Prezydent uzupełnił to wpisem w czwartek, 12 marca, wyjaśniając, że wciąż czeka na “zatwierdzenie z Białego Domu”, aby “podpisać dużą umowę dotyczącą produkcji dronów”.
Nie tylko USA są zainteresowane ukraińską technologią
W innym wpisie na X Zełenski potwierdził, że 11 państw, w tym USA, kraje Zatoki Perskiej oraz państwa europejskie, zwróciło się o pomoc, a część próśb została już spełniona poprzez konkretne decyzje i konkretne wsparcie.
|
Thomas Krych / Associated Press
Natomiast 17 marca, podczas wizyty w Londynie, Zełenski spotkał się premierem Keirem Starmerem i sekretarzem generalnym NATO Mark Rutte. Prezydent Ukrainy poinformował, że na Bliskim Wschodzie jest już 201 ukraińskich ekspertów wojskowych, a kolejnych 34 jest gotowych do rozmieszczenia w regionie. Zespoły są już w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Katarze i Arabii Saudyjskiej, a kolejne są w drodze do Kuwejtu. Dodał, że Ukraina współpracuje również z kilkoma innymi krajami, a umowy zostały już zawarte.
Tam ukraińskie drony mogą chronić nie tylko bazy wojskowe, ale przede wszystkim infrastrukturę roponośną i cywilną, które często są celami ataków irańskich dronów.
Ukraina — ekspert od obrony przeciwdronowej
Od czasu, gdy Rosja najechała Ukrainę cztery lata temu, wiele mówi się o wojnie asymetrycznej. Zaledwie w ciągu ostatnich trzech miesięcy Rosja wystrzeliła niemal 19 tys. dronów szturmowych (głównie modeli typu Shahed), prawie 15 tys. naprowadzanych bomb lotniczych i 750 pocisków balistycznych, kierowanych nie tylko w obiekty militarne, ale również cywilne.
|
mon1tor_ua
Co więcej, ataki nabierają na sile, bo w samym ostatnim tygodniu lutego było to ponad 1700 dronów szturmowych, prawie 1300 kierowanych bomb lotniczych i ponad 100 pocisków rakietowych różnych typów. Na szczęście większość ataków dronowych została zneutralizowana.
Jednak według komisarza UE ds. obrony i przestrzeni kosmicznej, Rosja może wystrzelić od 7 do 9 milionów dronów do końca 2026 roku.
|
David Guttenfelder / The New York Times
Aby z tak dużym powodzeniem wytrwać w tym starciu Dawida z Goliatem, Ukraina musiała wykazać się ogromną innowacyjnością w odpieraniu przeważającej armii wroga przy użyciu szerokiego zakresu zwykle mniejszych, tańszych, czasem low-tech (a czasem zaskakująco high-tech) broni. Przez to Ukraina ma doświadczenie bojowe, jak żaden inny kraj w obronie przed dronami, jak irański Shahed-136, które Rosja początkowo importowała z Iranu oraz ich rosyjską wersją Gierań-2.
Ukraina zatem już dawno temu rozpoczęła masową produkcję tanich dronów mogących zneutralizować takie zagrożenie. Rozwój dronów oraz obrony przeciw dronom jest prawdopodobnie jednym z najbardziej godnych uwagi osiągnięć Ukrainy.
USA i kraje Zatoki Perskiej potrzebują ukraińskich dronów
Doniesienia z frontu i analizy wskazują, że Stany Zjednoczone i państwa Zatoki Perskiej szybko zużywają swoje zapasy drogich systemów obrony powietrznej. Warto zatem spojrzeć na ceny. Irańskie drony Shahed-136, w zależności od wersji, kosztują od 10 do 50 tysięcy dolarów. Dla porównania, cała bateria systemu Patriot kosztuje ponad 1 mld dolarów, a pojedynczy pocisk PAC-3 systemu Patriot kosztuje 4 mln dolarów. Przez pierwsze 3 dni wojny USA wystrzeliło ponad 800 takich pocisków. A mimo to Iran ciągle wystrzeliwuje setki dronów dziennie.
Między innymi przez to, USA codziennie wydaje na wojnę ponad 1 mld dol. To daje łączny koszt dotychczasowego samego prowadzenia wojny na poziomie 20 mld dol.
Nie chodzi jednak wyłącznie o koszt. Zapasy pocisków do Patriotów są ograniczone i istnieją obawy, że mogą się wyczerpywać. Niektórzy komentatorzy zauważają, że w czasie wojny z Iranem wystrzelono więcej pocisków Patriot, niż Ukraina otrzymała od USA w ciągu czterech lat obrony przed Rosją.
W dodatku system Patriot wymaga wyrzutni i trzech żołnierzy do jednorazowego odpalenia pocisku oraz około 90 osób do pełnej, ciągłej obsługi i utrzymania systemów monitorowania nadlatujących pocisków.
|
Handout / Getty Images
Raporty sugerują, że Iran może mieć w zapasie tysiące swoich tanich, produkowanych w kraju dronów Shahed. Tych samych dronów, jakie w ostatnich latach dostarczał Rosji, która później rozpoczęła krajową produkcję pod nazwą Gierań-2.
Co wiemy o ukraińskich dronach przechwytujących
Po tym, jak Ukraina nie otrzymała od swoich sojuszników wystarczającej liczby zaawansowanych systemów uzbrojenia, takich jak amerykańskie systemy obrony przeciwrakietowej Patriot, Ukraińcy zostali zmuszeni do innowacji. Opracowali i budują tanie drony przechwytujące, aby bronić się przed dronami kamikaze.
|
hissuton.com
W ten sposób Ukraina stała się jednym z czołowych producentów na świecie tzw. “Shahed Killers“, a ukraińscy producenci wytwarzają takich dronów dziesiątki tysięcy miesięcznie.
|
Wild Hornets
Te tanie i efektywne drony są zaprojektowane tak, aby neutralizować rosyjskie drony uderzeniowe, zanim dotrą do swoich celów.
|
Wild Hornets
Prędkość dronów Shahed-136 to około 185 km na godz., natomiast ukraińskie drony przechwytujące mogą latać z prędkością nawet ponad 300 km na godz. Dzięki temu dogonienie i neutralizacja Shaheda są proste, a skuteczność sięga 90 proc.
|
Al jazeera
Drony są obsługiwane przez pilotów śledzących widok na monitorze lub noszących gogle z widokiem pierwszoosobowym (FPV, First Person View). Cena jednego egzemplarza wynosi około 1-2 tys. dolarów, a więc ułamek (0,025 proc. ) 4 mln. dolarów, które kosztuje wyprodukowanie, transport i odpalenie pojedynczego pocisku PAC-3 systemu Patriot.
Są też znacznie tańsze, niż amerykańskie tanie drony kamikaze LUCAS, nawet gdy już uda się zejść do ich docelowej ceny 35 tys. dolarów. Co więcej, LUCAS-y opracowane na wzorach irańskich Shahedów to drony uderzeniowe i mają podobną prędkość, więc są kiepskie w neutralizacji innych dronów.
|
Evgeniy Maloletka / Associated Press
Wprawdzie ukraińskie drony mogą przeciwdziałać atakom dronów, jednak niestety nie są w stanie neutralizować zdecydowanie potężniejszych pocisków balistycznych, które mają dużo większy zasięg i są nawet 10-krotnie szybsze, przez co znacznie trudniejsze do neutralizacji (a systemów obronnych przeciw takim atakom odmówiły Stany Zjednoczone).
|
Tyler Hicks / The New York Times
W dodatku drony mają niewielki zasięg przez co wymagają operatorów znajdujących się relatywnie blisko obszaru działania. Jednak producenci opracowują modele zautomatyzowane.
Modele dronów
- Sting — quadcopter ma kształt pocisku i ma około 35 cm wysokości. Jeden z najszybszych dronów przechwytujących — osiąga prędkość do 343 km na godz., może przelatywać na wysokości 3000 — 7000 metrów i ma zasięg do 25-37 km. Wykorzystuje kamery termowizyjne do lokalizowania celów, a jeśli nie może ich zlokalizować, wraca do bazy. Jego kopułowa głowica zawiera system kamer oraz ładunek wybuchowy. Jest produkowany przez ukraiński start-up Wild Hornets.
|
Wild Hornets
- Bullet — szybki dron przechwytujący może latać z prędkością do 309 km na godz. na wysokości 3000 — 5500 metrów przez 25 minut i ma zasięg 17-20 km. Bullet może być drukowany w technologii 3D, a do lokalizowania celów wykorzystuje naprowadzanie wspomagane przez sztuczną inteligencją. Opracowany pod koniec 2025 r. przez ukraińskiego producenta broni General Cherry.
|
Evgeniy Małoletka / Associated Press
- P1-Sun: — dron drukowany w technologii 3D. Nanowszy model może latać z prędkością do 400 km na godz., na wysokości do 5000 m i ma zasięg do 20 km. Produkowany przez firmę zbrojeniową Skyfall.
|
Reuters
- Octopus 100 — dron przechwytujący może latać z prędkością ponad 300 km na godz. na wysokości 4500 m i ma zasięg do 28 km. Zaprojektowany w Ukrainie przez Taf Industries, ale masowo produkowany w Wielkiej Brytanii.
|
TAF Industries
- ODIN Win_Hit — dron w kształcie pocisku został zbudowany do krótkotrwałych, intensywnych misji. Jego maksymalna prędkość wynosi od 280 km na godz. do 300 km na godz., może latać na wysokości do 5000 metrów przez 7–10 minut jednorazowo. Został opracowany przez ukraińską firmę obronną ODIN.
|
bavovna.ai
Stany Zjednoczone łagodzą sankcje, mimo że Rosja wspiera Iran w produkcji Shahedów
Prawdopodobną konsekwencją inwazji na Iran, którą amerykańscy stratedzy przegapili (albo była dla nich mało istotna lub nawet na rękę), jest niedawne złagodzenie sankcji na rosyjską ropę. Ironicznie, pozwoli to finansować machinę wojenną Putina i przedłuży wojnę rosyjsko-ukraińską. W efekcie, w miarę jak wojna będzie się dalej przedłużać, Rosja opracuje ulepszone drony.
W oczywisty sposób to zaszkodzi również USA, bo Rosja swoje drony Gierań-2 produkuje w nowej fabryce powstałej w ramach współpracy z Iranem (umowa o wartości ok. 1 mld dolarów). Zatem oba państwa mogą się swobodnie wymieniać doświadczeniami i już znacznie unowocześniły projekty Shahed-136 (zwiększając udźwig, systemy namierzania czy dodając łączność 4G czy Starlink; Rosja już stworzyła Gieran-3, unowocześnioną wersję Shadeda).
|
EVGENIA NOVOZHENINA / AFP
Dodatkowo w styczniu 2025 rok Rosja i Iran podpisały umowy handlowe i wojskowe w ramach 20-letniego “strategicznego partnerstwa”. Rosja aktywnie wspiera też Iran udostępniając np. satelitarne mapy wywiadowcze z lokalizacją amerykańskich i sojuszniczych baz, wskazując gdzie irańskie drony mają atakować.
