Zestaw dokumentów został zaprezentowany w zeszłym miesiącu podczas dwudniowego sympozjum dla Centralnego Dowództwa USA i członków nowo utworzonego Cywilno-Wojskowego Centrum Koordynacyjnego. Powstało ono w południowym Izraelu w ramach porozumienia pokojowego między Izraelem a Hamasem, które weszło w życie 10 października.
Generał broni Michael Fenzel, amerykański koordynator do spraw bezpieczeństwa w Izraelu i Autonomii Palestyńskiej, zgromadził na wydarzeniu ok. 400 osób z Departamentu Stanu, Departamentu Obrony, organizacji pozarządowych i prywatnych firm, takich jak RAND.
Prezentacja ujawnia szczególne obawy o to, czy tzw. Międzynarodowe Siły Stabilizacyjne (ISF) — wielonarodowa inicjatywa bezpieczeństwa mająca na celu utrzymanie pokoju w Strefie Gazy — rzeczywiście mogą zostać tam rozmieszczone. Jeden ze slajdów pokazuje strzałkę ze znakiem zapytania łączącą pierwszą i drugą fazę planu pokojowego wynegocjowanego przez USA, podkreślając niepewność co do jego perspektyw.
Wśród slajdów zaprezentowanych na sympozjum znalazły się materiały amerykańskich agencji rządowych, “raporty sytuacyjne” dotyczące warunków w Strefie Gazy oraz dokumenty doradcze Instytutu Blaira, think tanku kierowanego przez byłego premiera Wielkiej Brytanii, który był zaangażowany w negocjacje pokojowe. Druga osoba, zagraniczny urzędnik nieobecny na wydarzeniu, który pracuje dla międzynarodowego sojusznika, potwierdza autentyczność dokumentów. Trzecia osoba, amerykański urzędnik do spraw obrony, mówi, że slajdy odzwierciedlają obawy administracji dotyczące przyszłości regionu.
Jednak dokumenty, które nie zawierają materiałów niejawnych, sugerują również, że administracja jest zaangażowana w porozumienie pokojowe, pomimo jego złożoności. Jeden ze schematów organizacyjnych, zawartych w dokumentach, szczegółowo opisuje plany znacznego zaangażowania USA w Strefie Gazy — poza kwestiami bezpieczeństwa także nadzorowanie odbudowy gospodarczej.
Eddie Vasquez, rzecznik zespołu urzędników administracji, którego zadaniem jest wdrożenie planu pokojowego, napisał w oświadczeniu: “Ten reportaż pokazuje całkowitą ignorancję w zakresie działań podejmowanych w Strefie Gazy. Każdy chce być częścią historycznych wysiłków prezydenta Trumpa na rzecz pokoju na Bliskim Wschodzie”.
Vasquez dodał: “Od momentu, gdy prezydent Trump ogłosił swój 20-punktowy plan, pojawiła się lawina pomysłów, sugestii i propozycji z dziesiątek krajów i organizacji pozarządowych w wielu kwestiach. Nie mogliśmy komentować treści tysięcy pomysłów i propozycji, które mogły, ale nie musiały zostać przeanalizowane. Administracja Trumpa będzie nadal utrzymywać zawieszenie broni i skutecznie wdrażać 20-punktowy plan prezydenta Trumpa“.
Pierwszy zestaw dokumentów w prezentacji nosi tytuł “20 punktów: Faza II + Wyzwania i możliwości w zakresie bezpieczeństwa”.
Rzecznik Departamentu Obrony nie odpowiedział na prośby o komentarz.
Trump może utknąć w dyplomatycznym bagnie. Tak samo, jak jego poprzednicy
Nie jest jasne, kto jest autorem poszczególnych dokumentów ani kto konkretnie w administracji je widział, ale według uczestnika sympozjum są to slajdy z jednej trzeciej wydarzenia i nie stanowią całości tego, co zostało przedstawione.
Instytut Blaira odmówił komentarza, ale jedna z osób w organizacji powiedziała, że dwa dokumenty, których jest autorem, są ocenami faktów, co oznacza, że grupa nie zajmuje stanowiska w sprawie przyszłych wyzwań.
Materiały, które zostały opracowane przez uczestnika sympozjum, który jest zaangażowany w proces planowania pokoju, ale nie jest członkiem administracji Trumpa, podkreślają, w jaki sposób Trump może utknąć w tym samym bagnie, co wielu jego poprzedników — pośrednicząc w trudnym konflikcie na Bliskim Wschodzie bez cierpliwości, zasobów lub partnerstw potrzebnych do realizacji planu. Podobnie jak czterem innym osobom cytowanym w tym artykule, uczestnikowi sympozjum przyznaliśmy anonimowość, by mógł dostarczyć prywatne informacje na temat planu pokojowego.
Donald Trump podczas szczytu pokojowego w Szarm el-Szejk, 13 października 2025 r.PAP/EPA/YOAN VALAT / POOL / PAP
Trump, który startował w wyborach z platformą “America First”, potępiającą lekkomyślne budowanie demokracji na Bliskim Wschodzie, jest szczególnie narażony na polityczną reakcję, jeśli okaże się, że Stany Zjednoczone po raz kolejny angażują się w niekończące się zaangażowanie pomimo niewielkiego namacalnego postępu.
— Oderwany od porozumienia pokojowego jest plan, jak faktycznie wdrożyć to porozumienie pokojowe — mówi uczestnik sympozjum. — Wszyscy unoszą się na wysokości 40 tys. stóp i nikt nie mówi o operacjach ani taktyce.
“Ciężka praca zaczyna się teraz”. Amerykanie mają tylko garstkę ludzi od sytuacji kryzysowych
Prezentacja, w tym jedna sekcja zatytułowana “Ciężka praca zaczyna się teraz: Wdrażanie planu prezydenta Trumpa”, nie proponuje konkretnych rozwiązań politycznych. Zamiast tego przedstawia wiele przeszkód, przed którymi stoi Waszyngton i jego partnerzy, próbując przekształcić zawieszenie broni między Izraelem a Hamasem w trwały pokój i plan odbudowy.
Amerykańskie wojsko ma pewne plany dotyczące tego, jak wspierać transformację, ale Departament Stanu, osłabiony cięciami w pomocy zagranicznej i innymi zmianami, musi jeszcze odegrać znaczącą rolę w opracowywaniu opcji, mówi czwarta osoba, amerykański urzędnik zaznajomiony z planowaniem.
David Schenker, który pełnił funkcję asystenta sekretarza stanu do spraw Bliskiego Wschodu podczas pierwszej kadencji Trumpa, zwraca uwagę, że administracja ma garstkę ludzi zajmujących się ogromną liczbą kryzysów na całym świecie — a sama Gaza to praca na pełny etat.
— To ogromne przedsięwzięcie i wymaga stałej uwagi na wysokim szczeblu — mówi. — Aby zrealizować projekt, potrzebni są również upoważnieni biurokraci. Administracja odniosła zwycięstwo po początkowym zawieszeniu broni i uwolnieniu zakładników, ale cała ciężka praca, naprawdę ciężka praca, pozostaje.
W połowie października Trump świętował zawieszenie broni podczas podróży na Bliski Wschód. — To początek wielkiego porozumienia i trwałej harmonii dla Izraela i wszystkich narodów tego, co wkrótce będzie naprawdę wspaniałym regionem — powiedział w Jerozolimie w Knesecie.
Donald Trump, prezydent USA, i Binjamin Netanjahu, premier Izraela, w Knesecie Jerozolima, 13 października 2025 r.PAP/EPA/JALAA MAREY / POOL / PAP
Prawie miesiąc po tym przemówieniu “nadszedł czas, aby administracja pokazała konkretu”, mówi czwarta osoba, amerykański urzędnik zaznajomiony z procesem planowania. Obejmowałoby to potrzebę odpowiedniego rozliczenia się przez administrację z ekstremalnych zniszczeń infrastruktury maleńkiej enklawy, mówi pierwsza osoba, uczestnik sympozjum.
Przeszkody po dwóch latach wojny są ogromne. Oprócz powołania Międzynarodowych Sił Stabilizacyjnych obejmują one poradzenie sobie z izraelskim wahaniem przed wycofaniem się ze Strefy Gazy, gdy Hamas nadal pręży muskuły, oraz odpowiednie obsadzenie kluczowych instytucji, takich jak “Rada Pokoju”, która nadzorowałaby plan pokojowy.
Co więcej, administracja musi zmierzyć się z pragnieniem Autonomii Palestyńskiej, by kształtować wydarzenia w Strefie Gazy pomimo sprzeciwu Izraela, a także z pytaniami o zaangażowanie sojuszników w zapewnienie przywództwa i zasobów.
Próżnia bezpieczeństwa. “Mogą potrzebować finansowania i doradztwa przez dziesięciolecia”
Palestyński organ, który ostatecznie będzie rządził Strefą Gazy, będzie potrzebował “długoterminowego wsparcia ze strony Stanów Zjednoczonych i społeczności międzynarodowej” — czytamy w jednym z dokumentów. “Siły bezpieczeństwa i policji mogą potrzebować zewnętrznego finansowania i doradztwa przez dziesięciolecia”.
Jeden ze slajdów w prezentacji zatytułowanej “Raport o sytuacji w Strefie Gazy” przygotowanej przez Instytut Blaira i datowanej na 20 października analizuje ogromne zniszczenia po wojnie i stawia szereg pytań. Np. jak szybko może nastąpić jakakolwiek transformacja i w jakim stopniu Hamas, grupa bojowników, która po raz pierwszy przejęła terytorium w 2007 r., będzie współpracować w celu rozbrojenia.
W raporcie zauważono, że “Hamas [odzyskuje] władzę i wypełnia próżnię bezpieczeństwa poprzez przymusowe egzekwowanie prawa”. Siły Obronne Izraela kontrolują 53 proc. Strefy Gazy, a 95 proc. jej ludności zamieszkuje 47 proc., których Izrael nie kontroluje. Mówi się również, że Hamas przesunął 7000 “pracowników ochrony” na te obszary. Tylko 600 ciężarówek z pomocą dziennie dociera obecnie do tego obszaru i nadal istnieją “poważne wąskie gardła”, które uniemożliwiają dystrybucję niezbędnej ilości pomocy.
Pomoc humanitarna w Strefie Gazy, 1 listopada 2025 r.Abed Rahim Khatib / Anadolu/ABACAPRESS.COM / PAP
Slajd w innym dokumencie, który wydaje się pochodzić od rządu USA i nosi nazwę “Zagrożenia dla operacji humanitarnych i bezpieczeństwa w strefach wolnych od Hamasu w Strefie Gazy”, podaje, że “Hamas kupuje czas na ostateczne przywrócenie kontroli. Każde opóźnienie działa na ich korzyść”. W slajdzie stwierdzono, że bojownicy będą stosować różne taktyki, od propagandy po ukrywanie się za atakami pośredników, aby odzyskać władzę, jednocześnie licząc na to, że międzynarodowe inicjatywy “zanikną”.
Podczas konferencji prasowej 22 października Marco Rubio, amerykański sekretarz stanu, przyznał, że droga do pokoju jest napięta. Zapytany o potencjalną aneksję Zachodniego Brzegu Jordanu przez Izrael i przemoc ze strony izraelskich osadników, Rubio odpowiedział: — Każdy dzień przyniesie takie wyzwania, ale przyniesie też możliwości. Musimy poradzić sobie z wyzwaniami i upewnić się, że tego nie zniszczą. Więc nie martwię się o to, ale jesteśmy świadomi, że są to wyzwania, którym musimy stawić czoła. […] Gdyby to było łatwe, zostałoby zrobione 30 lat temu.
Prezentacja na sympozjum jasno pokazała, że szybkie utworzenie Międzynarodowych Sił Stabilizacyjnych (ISF) ma kluczowe znaczenie, ale wiążą się z tym ogromne wyzwania. Nierozstrzygnięte kwestie dotyczące ISF obejmują ich mandat prawny, zasady zaangażowania, skład, lokalizację i sposób koordynacji, choć jeden ze slajdów mówi, że ISF mają być “koordynowane przez USA”.
Na początku listopada Stany Zjednoczone rozpoczęły rozpowszechnianie projektu rezolucji w Organizacji Narodów Zjednoczonych w celu autoryzacji Międzynarodowych Sił Stabilizacyjnych, zgodnie z kopią projektu uzyskaną przez POLITICO.
Czy plan się utrzyma? “Czekamy teraz na ONZ”
Wiele krajów, na których udział liczą Stany Zjednoczone, poinformowało Waszyngton, że przekażą fundusze lub inne zasoby tylko wtedy, gdy będą one miały mandat ONZ. Stany Zjednoczone planują międzynarodową konferencję darczyńców po przyjęciu rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ, choć nie ma jasnego harmonogramu.
— Czekamy teraz na ONZ, po czym odbędzie się międzynarodowa konferencja darczyńców, a następnie kraje zaczną deklarować siły bezpieczeństwa. W tej chwili na tym się skupiamy — mówi urzędnik do spraw obrony. Dodaje, że obawia się, czy plan dla Strefy Gazy utrzyma się wśród wszystkich porozumień potrzebnych od różnych rządów, aby zapewnić jego wykonalność przez długi czas.
Indonezja, Azerbejdżan i Pakistan zaoferowały wysłanie żołnierzy, o czym już wcześniej informowało POLITICO. Według zagranicznego urzędnika ofertę złożyła także Turcja, jednak, jak twierdzi nasz rozmówca, Izrael obawia się dopuszczenia tureckich żołnierzy do udziału w operacji. — Trudno jest skłonić jakikolwiek kraj w okolicy do zaangażowania sił — mówi uczestnik sympozjum. Niektóre kraje “chętnie wypisałyby czek, ale nie chcą wysyłać swoich ludzi”.
Inne dokumenty wskazują na utrzymujące się nieporozumienia między Izraelem a Palestyńczykami co do tego, kto ostatecznie będzie odpowiedzialny za Strefę Gazy.
Zniszczenia w Chan Junus w Strefie Gazy, 11 listopada 2025 r.Abed Rahim Khatib / Anadolu/ABACAPRESS.COM / PAP
Autonomia Palestyńska oczekuje, że będzie zarządzać, zabezpieczać i kontrolować enklawę, tak jak to robiła przed 2007 r., kiedy Hamas wyparł ją siłą. Autonomia Palestyńska zarządza obecnie częścią Zachodniego Brzegu Jordanu.
Jednak rząd Izraela odrzuca Autonomię Palestyńską i sprzeciwia się temu, by rządziła ona Strefą Gazy. 20-punktowy plan pokojowy Trumpa mówi, że Autonomia Palestyńska może uczestniczyć tylko wtedy, gdy się zreformuje. Nawet jeśli Izrael zgodziłby się na rolę Autonomii Palestyńskiej, osiągnięcia tego organu w Strefie Gazy są słabe. Nigdy nie była popularna wśród Palestyńczyków ze Strefy Gazy. W wyborach w 2005 r. wybrali Hamas zamiast przedstawicieli AP.
Schemat organizacyjny zawarty w dokumentach określa sposób zarządzania i kierowania Strefą Gazy. Przedstawia znaczące zaangażowanie USA poza bezpieczeństwem, w tym nadzorowanie odbudowy gospodarczej.
Nie jest jednak jasne, ile czasu i amerykańskich pieniędzy Trump jest skłonny zainwestować w Strefę Gazy, mimo że kiedyś zasugerował jej opróżnienie z Palestyńczyków i przekształcenie w “riwierę” zarządzaną przez USA.
Piąta osoba, inny amerykański urzędnik zaznajomiony z wewnętrznymi dyskusjami administracji na temat Strefy Gazy, mówi: — Istnieje poważniejsze pytanie, które dotyczy tego, czy jest wskazane lub zgodne z programem America First prezydenta, aby Stany Zjednoczone były długoterminowo zaangażowane w Strefie Gazy. Jest to kwestia, nad którą trwają prace.
Urzędnik dodaje jednak, że zespół Trumpa wierzy, że “możemy skłonić innych partnerów do odegrania większej roli”.
