Z krakowskiego garażu do Londynu. Airly staje się globalnym liderem w monitorowaniu jakości powietrza
Grzegorz Kubera, Business Insider Polska: Od jak dawna działacie na rynku? Wiem, że na pewno nie jesteście już świeżym start-upem.
Wiktor Warchałowski, współtwórca i prezes Airly: Firma powstała w 2016 r., więc działa już od prawie dziesięciu lat. Wkrótce będziemy obchodzić dziewiątą rocznicę.
Dużo się zmieniło przez te lata?
Zaczynaliśmy jako start-up, a właściwie spin-off z Akademii Górniczo-Hutniczej. Jeszcze jako studenci wpadliśmy na pomysł stworzenia czujnika mierzącego jakość powietrza i dostarczającego te informacje mieszkańcom. Ponieważ studiowaliśmy w Krakowie, nazywanym przez wielu stolicą polskiego smogu, problem zanieczyszczonego powietrza dotykał nas bezpośrednio. To właśnie skłoniło nas do rozpoczęcia prac badawczo-rozwojowych. Szybko pozyskaliśmy pierwszych klientów i tak zaczęła się nasza historia.
W pierwszych latach mocno inwestowaliśmy w rozwój produktu — zarówno w sam system czujników mierzących różne parametry, jak i w elementy software’owe, w tym aplikację mobilną oraz platformę analityczną do przetwarzania danych. Przez ten czas nasz produkt dojrzewał i stopniowo nabierał kształtu.
Jak dziś w skrócie działa Airly?
Dziś Airly realizuje kontrakty w kilkudziesięciu krajach, współpracuje z największymi miastami na świecie i dostarcza rozwiązania w skali globalnej. To dla nas powód do ogromnej dumy — z projektu, który narodził się w garażu w Krakowie, staliśmy się jednym z liderów monitoringu jakości powietrza. Oczywiście nasze ambicje od początku były jeszcze większe i zakładaliśmy szybszy wzrost, ale rynek zweryfikował te plany. Rozwój był wolniejszy, niż się spodziewaliśmy.
|
mat. prasowe
Rynek przestał rosnąć? Na pewno nie jest tak, że jakość powietrza się poprawiła i zniknęła potrzeba na takie usługi, jak wasza.
Jakość powietrza to problem, który dotyka absolutnie wszystkich — każdy, kto oddycha, zmaga się z konsekwencjami zanieczyszczeń. Jednocześnie nie istnieje jedna instytucja odpowiedzialna zarówno za emisję, jak i za naprawę sytuacji. Odpowiedzialność jest rozproszona, przez co trudniej o spójną i skuteczną reakcję.
To właśnie jeden z głównych powodów, dla których widzimy wyzwania na tym rynku. Dodatkowo nie pomogły skutki okresu post-covidowego, kiedy większość krajów w Europie i na świecie zmagała się z poważnym kryzysem gospodarczym, a budżety były mocno ograniczane. W takiej sytuacji kwestia jakości powietrza zeszła na dalszy plan.
Unia Europejska zaostrza właśnie normy jakości powietrza — nowe, niższe limity mają obowiązywać od 2030 r. Czy to może spowodować większe zapotrzebowanie na rozwiązania, które oferujecie?
Z jednej strony to prawda — ostrzejsze limity jakości powietrza sprawiają, że Europa będzie musiała reagować znacznie mocniej. Z drugiej jednak widać wyraźny trend odchodzenia od tematów środowiskowych, szczególnie w obliczu potencjalnych konfliktów zbrojnych czy zmian politycznych. Dobrym przykładem jest sytuacja w Stanach Zjednoczonych. Po zmianie administracji część potencjalnych klientów zaczęła się wycofywać, uznając, że kwestie środowiskowe nie są dla nich aż tak istotne. Symboliczne było również to, że ambasady amerykańskie, które wcześniej prowadziły pomiary jakości powietrza, nagle przestały to robić.
Dlatego mamy tu pewien kontrast. Z jednej strony Unia Europejska wprowadza nowe regulacje, które wymuszą szybszą poprawę jakości powietrza na całym kontynencie. Z drugiej strony globalne trendy, zwłaszcza w świecie zachodnim, pokazują, że odpowiedzialność za środowisko schodzi na dalszy plan. W tym kontekście unijna dyrektywa jest bardzo dobrą wiadomością, bo narzuca konkretne, bardziej restrykcyjne normy.
Nowe normy zbliżają się też do standardów rekomendowanych przez Światową Organizację Zdrowia i zdecydowanie zwiększają wymagania dotyczące poprawy jakości powietrza.
Tak, ale to, czego moim zdaniem wciąż brakuje we wspomnianej dyrektywie, to otwarcie na najnowsze technologie. Nadal kładzie ona nacisk na stosowanie dużych, kosztownych stacji referencyjnych, które mierzą jakość powietrza, a jednocześnie zostawia niewiele miejsca dla nowoczesnych czujników działających w czasie rzeczywistym, które można instalować w setkach na terenie miast. Od początku istnienia Airly staramy się zmienić to podejście i zrewolucjonizować sposób prowadzenia pomiarów.
Czyli regulatorzy nie dostrzegają nowoczesnych rozwiązań, wychodząc z założenia, że w tym sektorze nie doszło do innowacji i polegają na przestarzałych systemach?
Napotykamy na dwie bariery: z jednej strony silny lobbing dużych organizacji, które chcą utrzymać obecny stan rzeczy, a z drugiej wciąż widoczną rezerwę wobec nowych technologii w wielu środowiskach naukowych i akademickich. Wszystko to razem kształtuje obraz całego rynku. To nie jest refleksja wyłącznie o Airly jako firmie — te same wyzwania widzą nasi konkurenci w Europie i na świecie, o czym często rozmawiamy i dochodzimy do identycznych wniosków.
|
mat. prasowe
Klienci z różnych środowisk
Waszymi klientami są głównie samorządy czy też bezpośrednio firmy?
Na początku skupialiśmy się wyłącznie na samorządach. Wiele osób twierdziło, że to zły pomysł, bo gminy i miasta nie będą chciały kupować takich rozwiązań. Szybko okazało się jednak, że to nieprawda — dziś mamy już kilkuset klientów w tym segmencie, i to nie tylko w Polsce, lecz także w miastach na całym świecie.
Z czasem zaczęliśmy mocniej rozwijać współpracę z biznesem. Z jednej strony są to duże korporacje, takie jak Vodafone czy JCDecaux, które wdrażają nasze rozwiązania jako część własnego portfolio. Z drugiej pojawiają się organizacje zobligowane do prowadzenia pomiarów jakości powietrza ze względu na lokalne przepisy. Dobrym przykładem są nowe inwestycje budowlane czy projekty infrastrukturalne. Niedawno wygraliśmy duży kontrakt związany z realizacją największej inwestycji infrastrukturalnej w Wielkiej Brytanii — kolei dużych prędkości łączącej Londyn z Birmingham. W tym przypadku przepisy nakazują prowadzenie pomiarów jakości powietrza.
Czytaj też: Zagłuszanie sygnału GPS. Dlaczego ta technika coraz częściej uderza w europejskie lotnictwo
Możecie więc liczyć na segment B2B?
Takie przykłady pokazują, że coraz częściej nasze rozwiązania znajdują zastosowanie w sektorze B2B. Są firmy, które inwestują w nie, bo jest to element ich strategii, a z drugiej są takie, które muszą to robić ze względu na przepisy i wpływ na środowisko, jak w przypadku budów, kopalń czy dużych projektów infrastrukturalnych. To dla nas ważny sygnał, że rynek się otwiera i rośnie.
A czy jest też tak, że jeśli firma decyduje się na takie działania z własnej woli, a nie z obowiązku, to chodzi o to, by dostarczać swoim klientom narzędzia do monitorowania jakości powietrza?
To bardzo dobre pytanie, bo sami długo zastanawialiśmy się, jak najlepiej pozycjonować nasze rozwiązania. Firmy częściowo traktują to jako element swoich zobowiązań środowiskowych i strategii ESG. Ale — i to moim zdaniem ważniejsze — jest też wdrażanie naszych systemów i argument, że ich oferta wyróżnia się wtedy na rynku i dzięki temu mogą sprzedawać więcej oraz zainteresować większą grupę klientów.
Świetnym przykładem jest JCDecaux, globalna firma oferująca przystanki autobusowe, kioski i powierzchnie reklamowe w przestrzeni miejskiej. W ich przypadku nasze czujniki dodają produktom atrakcyjności. Z jednej strony miasta zyskują nowoczesną infrastrukturę, którą mogą monetyzować dzięki reklamom, a z drugiej otrzymują w pakiecie realne dane o jakości powietrza w konkretnych lokalizacjach. Na przykład w Wielkiej Brytanii taki model działa bardzo dobrze, bo łączy praktyczne korzyści finansowe z dodatkową wartością w postaci danych środowiskowych. Dla miast to oznacza większe możliwości, a dla JCDecaux — istotny wyróżnik konkurencyjny na coraz bardziej nasyconym rynku.
Airly działa natomiast jak system Internetu rzeczy? Wszystko jest ze sobą połączone, a użytkownik ma wgląd do danych w aplikacji? I kupuje się sprzęt, a następnie opłaca abonament za dostęp do danych i korzystanie z oprogramowania?
Tak, dokładnie tak to wygląda. Oferujemy kompleksowe rozwiązanie, w którym klient, kupując urządzenie, otrzymuje nie tylko sam sprzęt, ale także pełne wsparcie techniczne i serwisowe. W ramach produktu zapewniamy kartę SIM, łączność, utrzymanie serwerów, kalibrację, nadzór nad danymi oraz obsługę naszego zespołu. To bardzo istotne, bo czujnik jakości powietrza nie jest prostym termometrem, który można zamontować za oknem i zapomnieć o nim. To urządzenie wymaga regularnej kalibracji i kontroli, a nasz system dba o to w czasie rzeczywistym, co gwarantuje wysoką jakość danych. Podobnie działają też nasi międzynarodowi konkurenci, bo bez tego takie rozwiązania nie mogłyby funkcjonować wiarygodnie.
Poza sprzętem klienci mają dostęp do platformy analitycznej, w której po zalogowaniu mogą nie tylko przeglądać dane i wykresy, ale też korzystać z interpretacji, gotowych raportów czy broszur. Dzięki temu miasta mogą zarządzać jakością powietrza, sprawdzając, gdzie i o jakich porach sytuacja jest najgorsza. To już nie są tylko dane, ale realna wiedza, którą można wykorzystać do podejmowania decyzji. Równocześnie umożliwia to komunikację z mieszkańcami i budowanie świadomości problemu.
Od początku działalności kładziemy nacisk na edukację i zwiększanie świadomości społecznej. Dlatego udostępniamy też darmowe aplikacje mobilne bez reklam, otwartą platformę oraz narzędzia, które pozwalają samorządom, miastom, województwom i firmom przekazywać informacje o jakości powietrza mieszkańcom, szkołom, przychodniom czy szpitalom. To element naszej misji, która towarzyszy nam od pierwszych dni — chcemy nie tylko dostarczać dane, ale także realnie wpływać na świadomość i zdrowie społeczności, które na co dzień oddychają tym powietrzem.
Które miasto jest obecnie największe pod względem skali wdrożenia?
Obecnie największym miastem, z którym współpracujemy, jest Londyn. To efekt kilku projektów realizowanych równolegle. Z jednej strony mamy bezpośrednią współpracę z władzami miasta, które podpisały z nami czteroletni kontrakt na pomiary jakości powietrza. To dla nas ogromne wyróżnienie, zwłaszcza że wygraliśmy przetarg, konkurując z brytyjskimi firmami, co jest ważnym potwierdzeniem jakości naszych rozwiązań.
Poza tym prowadzimy tam także kontrakty z poszczególnymi dzielnicami oraz współpracujemy z biznesami i inwestycjami budowlanymi zobligowanymi do prowadzenia pomiarów. Dzięki temu w całym Londynie działa już ponad 300 naszych urządzeń, co tworzy najgęstszą sieć na świecie.
A w Polsce?
W Polsce również mamy rozproszone wdrożenia w wielu miastach. W Warszawie współpracowaliśmy zarówno z uczelniami, dzielnicami i biznesami, jak i bezpośrednio z miastem stołecznym, dla którego realizowaliśmy projekt polegający na dostarczeniu czujników.
Sprawdź też: Jeśli ChatGPT byłby gitarą, nowy start-up Miry Murati jest “stroikiem”. Miliardy za nietypowy projekt
Wśród inwestorów Richard Branson
Czy to prawda, że wśród inwestorów Airly jest popularny seryjny przedsiębiorca Richard Branson?
Tak, to prawda. Richard Branson poprzez swoje Family Office jest jednym z naszych inwestorów. Oprócz niego mamy na pokładzie także założycieli firm takich jak Snowflake, Slack czy Bolt. To naprawdę duże nazwiska z ogromnym doświadczeniem, które zaufały nam i postanowiły zainwestować w Airly.
Jak oceniasz to wsparcie? Finansowanie jest ważne, ale czy oprócz niego otrzymaliście też tzw. smart money, czyli kontakty, otwieranie drzwi i przecieranie szlaków?
To w dużej mierze zależy od konkretnej osoby. Od wielu aniołów biznesu otrzymaliśmy nie tylko finansowanie, lecz także ogrom wiedzy, kontaktów, rekomendacji oraz wsparcie budujące naszą markę. Niektórzy inwestorzy, zarówno instytucjonalni, jak i prywatni, ograniczają się jedynie do kwartalnych raportów i nie angażują się w większym stopniu. Są jednak tacy, którzy zainwestowali kilka lat temu, a mimo to wciąż utrzymujemy regularny kontakt. Rozmawiamy co jakiś czas, a oni pomagają nam otwierać kolejne drzwi i inicjować współpracę. Dlatego mogę powiedzieć, że zdecydowanie mamy do czynienia ze smart money, choć skala i forma zaangażowania różni się w zależności od inwestora, jego portfela oraz zobowiązań.
Czy firma już rentowna i generuje zyski?
Obecnie jesteśmy przed break-even, głównie dlatego, że wciąż inwestujemy w rozwój technologii. Przykładem są czujniki mobilne czy nowe funkcjonalności, a na początku przyszłego roku planujemy wprowadzenie kolejnego produktu. To wszystko wymaga nakładów, dlatego dziś bilansujemy się na zero, ale naszym założeniem biznesowym jest osiągnięcie rentowności w przyszłym roku.
Co jest dla was teraz wyzwaniem na rynku?
Największym wyzwaniem jest zmiana świadomości i sposobu postrzegania tych urządzeń. Bardzo często porównuje się je do stacji referencyjnych, choć w rzeczywistości to zupełnie inny produkt, oferujący inną wartość. To proces, który trwa od lat. Takie komentarze słyszeliśmy już w 2016 r. i dziewięć lat później wciąż spotykamy się z podobnym feedbackiem ze strony wielu klientów i potencjalnych partnerów.
Uważam, że rynek musi przejść zmianę, którą często porównuję do rozwoju komputerów. Na początku stacje pomiarowe były ogromne i potrafiły wykonać odczyt jedynie raz w miesiącu, wymagając dodatkowo analizy w laboratorium. To przypomina pierwsze komputery, które zajmowały całe pomieszczenia. Dopiero później, w latach 60., 70. i 80., pojawiły się komputery osobiste, które można było postawić pod biurkiem. Podobna transformacja czeka świat monitorowania jakości powietrza.
Podobnie jak w przypadku komputerów, także pomiary jakości powietrza z czasem stawały się coraz mniejsze i bardziej zautomatyzowane. Nadal jednak były to duże urządzenia, które wykonywały odczyt raz na godzinę i nie były w pełni cyfrowe. Dziś każdy z nas nosi w kieszeni smartfona, czyli w praktyce komputer o ogromnych możliwościach, i myślę, że podobnie dzieje się z czujnikami powietrza. Mogą one dokonywać pomiarów znacznie szybciej, często z równie dużą dokładnością.
Wciąż jednak istnieje bariera związana z ostrożnością w adopcji nowych technologii. Wierzę jednak, że to wyłącznie kwestia czasu, aż zobaczymy dużo szersze wdrożenia takich rozwiązań, które stopniowo zastąpią starsze systemy.
Sprawdź też: W Polsce ruszyła fabryka AI. GPU jako paliwo nowej rewolucji przemysłowej
Czy dostrzegasz jeszcze w Airly start-up, czy to już dojrzała firma?
Dojrzewaliśmy jako organizacja i to rzeczywiście widać szczególnie w ostatnich dwóch latach. Dzięki rekrutacji bardzo doświadczonych osób udało nam się sprofesjonalizować firmę. Często żartujemy wewnętrznie, że skoro Airly ma już osiem–dziewięć lat, to mogłoby pójść do szkoły podstawowej. I coś w tym jest, bo zmiana jest ogromna.
Nie można już mówić o nas jak o start-upie zarządzanym przez trzech studentów z odrobiną szaleństwa i pasją do technologii. Dziś jesteśmy profesjonalnym biznesem, który zachował swoją misję, ale działa w oparciu o jasno określone procesy, standardy i zasady. To zupełnie inny poziom niż kilka lat temu i dla mnie osobiście ogromna satysfakcja – obserwować, jak firma dorasta i jak zmienia się nasza kultura organizacyjna.
Wybór Airly do realizacji projektu w Londynie jest dla mnie także dowodem uznania tego profesjonalizmu, który krok po kroku budujemy. To duży powód do dumy.
— Rozmawiał Grzegorz Kubera
