Lwowskie składowisko odpadów stałych we wsi Wielkie Grzybowce, lepiej znane mieszkańcom jako “składowisko Grzybowiec”, miało zostać zamknięte już w 2006 r. — opisuje ukraiński portal informacyjny Korol Danylo (Król Daniel).
Główny Lekarz Sanitarny regionu wydał dekret o zakończeniu jego działalności. Od momentu uruchomienia składowiska w 1959 r. nagromadziło się 10 milionów ton śmieci. Były apele burmistrza Andrija Sadowego, powstał projekt rekultywacji, ale nic konkretnego się nie działo. Aż do tragedii 30 maja 2016 r. “Podczas pożaru, który wybuchł na wysypisku śmieci, część składowiska zawaliła się, zabijając cztery osoby” — czytamy. Wtedy zrobiło się o tym głośno, pisały media ogólnokrajowe.
Lwów musiał wywozić śmieci na inne, oddalone wysypiska. To kosztowało grube pieniądze, więc pojawiła się koncepcja budowy zakładu przetwarzania odpadów. Byłby pierwszy taki zakład na terenie Ukrainy. W 2019 r. Lwów ogłosił, że zbuduje nowoczesny kompleks przetwarzania odpadów. Uruchomiono przetarg w 2020 r. Wygrała go polska firma Control Process SA z Krakowa. Na placu boju pozostawiła 10 konkurentów. Zadecydowała cena, około 35 mln euro.
Jak tłumaczy Business Insiderowi dyrektor projektu ze strony Control Process Krzysztof Chabier, w finale oferta holendersko-litewskiego konkurenta została początkowo wybrana przez komunalną spółkę Zielone Miasto (Zelene Misto, inwestor) z naruszeniem przepisów, jednak w rezultacie po odwołaniu od tej decyzji polska oferta okazała się najlepsza cenowo i technicznie i została zaakceptowana przez stronę lwowską oraz Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBRD).
Budowę Polacy rozpoczęli w 2021 r. Na koszt ok. 35 mln euro EBRD wykładał 10 mln, a ok. 14,5 mln euro to był kredyt EBRD — wylicza Krzysztof Chabier. Resztę, czyli pierwotnie około 10 mln euro musiało wyłożyć miasto. Termin realizacji budowy wyznaczono na sierpień 2023 r. Umowę podpisała lwowska, miejska spółka komunalna Zielone Miasto. Wydajność zakładu ma wynieść 250 tys. ton odpadów mieszanych rocznie i biosuszenia.
Pierwsze problemy
Inwestycja jednak trwa nadal, a polski wykonawca określa stopień wykonania prac budowlanych na poziomie około 83 proc. Zostało dowiezionych już 100 proc. urządzeń technologicznych i trwa ich montaż. Control Process potrzebuje około trzech miesięcy liczonych od momentu wypłacenia zaległych środków i ukończenia prac po stronie miasta. A z tym są problemy. Ale o tym później.
Już na początku inwestycji pojawiły się przeszkody. — W przetargu nie było załączonych badań geologicznych, brakowało informacji o realnym stanie terenu inwestycji. Kiedy Control Process przystąpiła do robót ziemnych, to generalnie skończyło się na tym, że każde zagarnięcie koparką pełne było śmieci. Było pytanie przetargowe, czy na terytorium zalegają śmieci? Odpowiedzieli pośrednio, że “proszę się kierować do tej części opisowej kontraktu, w której była mowa o torfie”. Natomiast okazało się, że było to terytorium dzikiego wysypiska śmieci — opisuje Krzysztof Chabier, teren kompletnie nieprzygotowany pod przyszłe budownictwo takiego obiektu.
— Po stronie inwestora w latach 2018-2019 było wyczyszczenie placu budowy i przygotowanie terenu pod przyszłą inwestycję. Teren budowy nie został przygotowany w zgodzie z ukraińskimi standardami budowlanymi DSTU i DBN. Zamiast przygotować teren pod przyszłą budowę należycie, to zostało to wszystko zasypane dodatkową warstwą ziemi. Pozostawione zostały stare fundamenty po chlorowni, rury, śmieci, kable, licząc, chyba że przyszły wykonawca się “tym zajmie”. Rozpoczynając już na samym początku roboty ziemne, napotkaliśmy na te śmieci, zostały sporządzone raporty i dowody. W grudniu 2021 r., czyli sześć miesięcy po rozpoczęciu podpisania kontraktu, poinformowaliśmy stronę zamawiającą, że na terytorium zalegają śmieci. Strona zamawiająca tego nie uznała. Wykonaliśmy dodatkowo kilka tysięcy pali, wywieźliśmy tysiące m sześc. śmieci i wymieniliśmy dziesiątki tysięcy m sześc. gruntu. Do dzisiaj strona zamawiająca nie rozliczyła tych prac, pomimo wielu obietnic dokonania zapłaty — opisuje dyrektor polskiej firmy.
Wojna przesunęła i podrożyła inwestycję
Kolejnym problemem był wybuch wojny w lutym 2022 r. Inżynier i strona zamawiająca wydala polecenie wstrzymania wszelkich robot już 24 lutego 2022. Latały rakiety, ludzie ginęli, bomby spadały na całym terytorium Ukrainy.
— Nasza spółka aktywnie włączyła się w tamtym okresie w pomoc obywatelom Ukrainy. Z samego Krakowa i Tarnowa wysłaliśmy na Ukrainę kilkanaście ciężarówek pomocy humanitarnej w postaci odzieży, żywności, które zebrali nasi pracownicy i partnerzy oraz inni polscy inwestorzy, dla których budujemy. Dodatkowo zakupione zostały kamizelki kuloodporne oraz hełmy – łącznie do dzisiaj wysłaliśmy wsparcie na paręset tysięcy euro. Projekt [budowy] odwieszono 28 lutego 2023, dokładnie po roku i czterech dniach — informuje Krzysztof Chabier.
— Zamawiający płacił, jak chciał, ale coś tam płacił. Doszło jednak do sytuacji, że zaczął łamać umowę i odmawiał waloryzowania kosztów kontraktu. Formuła indeksacyjna została przez strony uzgodniona, ale nie była respektowana. Nasz inwestor w roku 2022-2023 r. kompletnie odmówił waloryzowania umowy — wskazuje dyrektor projektu. — A proszę pamiętać, że mamy okres wojny, oraz wpływu pandemii covida na wszystkie aspekty wzrostu cen, towarów, usług i energii. Już wtedy deficyt na projekcie był na poziomie 40-45 proc. ze względu na upływający czas i dodatkowe koszty — opowiada.
— Nasi partnerzy odpowiadali pismami, że indeksacja umowy się nie należy i nie jest zgodna z prawem Ukrainy. Dopiero w lutym 2024 r. (sześć miesięcy po początkowej dacie zakończenia kontraktu) przegłosowano na sesji rady miasta uchwałę, która pozwoliła inwestorowi na przebudżetowanie środków miejskich i zapewnienie środków niezbędnych na częściowe kontynuowanie kontraktu — opisuje Krzysztof Chabier.
— Nasza spółka przez ten czas cały czas dokładała finansowo do realizacji, były brane i kredyty i uruchamiane środki własne spółki, żeby projekt i prace mogły być kontynuowane. Natomiast inwestor odmawiał przestrzegania warunków umowy. Biorąc pod uwagę stan wojny, problemy strony ukraińskiej, Control Process SA nie pozostawił placu budowy i nadal finansował projekt z własnych środków — wskazuje dyrektor Control Process.
Spółka miała wtedy wszystkie niezbędne zatwierdzenia. Jeszcze w lipcu 2023 r. zatwierdził je inżynier międzynarodowego kontraktu FIDiC, który to jest administratorem tego kontraktu i zamawiający miał obowiązek wywiązywania się z umowy.
— Termin ostateczny na wypłatę, wraz ze wszystkimi wezwaniami to był grudzień 2023. Nasz Inwestor nie wywiązał się jednak z umowy i w grudniu 2023 r. spowodował sytuację, że opóźniające się wypłata należnych płatności, doprowadziła do formalnego, kolejnego już, zawieszenia wszystkich prac 28 grudnia 2023 r. Nasi partnerzy ze Lwowa dalej szli w zaparte, że nie będą płacić. Dlaczego? Bo nie mieli tych środków zorganizowanych, pomimo wielu pism z ich strony potwierdzających, że całość finansowania jest dostępna. Problem w tym, że projekt miał być skończony w sierpniu 2023, a do połowy 2024 inwestor nadal nie miał dopiętej całości finansowania, co pokazały później przyjmowane uchwały na sesji Rady Miasta Lwowa — kontynuuje Chabier.
Miejska spółka Zielone Miasto wpłaciła zaległe płatności dopiero w lipcu 2024 r., choć decyzja Rady Miejskiej o zwiększeniu kapitału spółki komunalnej LKP Zelene Misto była już w lutym.
“Za pieniądze to każdy głupi zbuduje”
— Rada miasta nie przegłosowała tego aż do Lutego 2024 r. Spotykaliśmy się w tym czasie bardzo dużo z przedstawicielami Lwowa oraz przedsiębiorstwa komunalnego LKP Zelene Misto. No i kiedyś tam pamiętam, padło to zdanie, że “co my chcemy zapłaty za wykonane prace, za pieniądze to każdy głupi zbuduje”. Bardzo mi to zdanie zostało w pamięci — mówi się nasz rozmówca, choć to nieco czarny humor, bo tak się biznesu niestety nie da prowadzić.
Aneks do umowy o wypłaceniu wszystkich zaległości do spółki Control Process SA podpisano pod koniec maja 2024 r. — W Krakowie uzgodniliśmy draft z obecną delegacja miasta. Na wypłatę było dwa tygodnie i pieniądze owszem wpłynęły, ale po prawie dwóch miesiącach, a nie dwóch tygodniach — mówi dyrektor Chabier.
Opóźnienia spowodowały, że ostatnio w ukraińskich mediach zaczęto mówić już o kwocie 50 mln euro. Łącznie z niezbędnymi pracami po stronie miasta Chabier prognozuje, że ostatecznie zamknie się to kwotą ponad 55 mln euro. To znaczy opóźnienie będzie czteroletnie, jeśli miasto szybko odblokuje inwestycję. Bo teraz po stronie Lwowa doszło do problematycznych wydarzeń odnośnie do prac, za które odpowiedzialne było właśnie miasto.
“Miasto ociąga się z podłączeniem prądu i zleceniem zewnętrznych prac”
— Polska spółka ma zrobić cały budynek sortowni i biosuszenia. To jest plus minus dwa hektary powierzchni. Ale terytorium budowy i projektu ma osiem hektarów. Mamy różnicę sześciu hektarów. I na tych sześciu hektarach są zewnętrzne sieci: woda, kanalizacja, elektryka, drogi, parkingi, place manewrowe, budynek ochrony, które miały być zlecone do Control Process SA już wiele miesięcy temu. Tam jest dodatkowo stacja wagowa, stacja mycia pojazdów, podczyszczalnia ścieków amoniaków po biosuszeniu, bunkier/schron i inne obiekty — wymienia dyrektor projektu.
Aneks numer osiem wskazywał, że do 30 września 2024 r. Inwestor miał zrobić zewnętrzne roboty i obiekty, niezbędne do uruchomienia urządzeń. — Do dzisiaj nic nie zostało nawet rozpoczęte — informuje Krzysztof Chabier.
— Nasi partnerzy z Zielonego Miasta do września ub.r. nie wkopali nawet łopaty. Później minął 2024, rozpoczął się 2025. Nie rozpoczęli żadnych robót. Nic. Ani tej elektryki, trafostacji, przyłączenia 2,5 MW, oddania tego do eksploatacji, sieci zewnętrznych, przyłączenia do wody, do kanalizacji, budowy podczyszczalni ścieków na wydzielający się amoniak, którego nie można przecież bez oczyszczenia zrzucać do rzeki Połtawy, a która idzie wzdłuż obiektu czy kanalizacji. Nie ma dróg, nie ma parkingów, nie ma podjazdów do ważenia pojazdów, ile śmieci wjeżdża, a ile wyjeżdża. A inwestor nam nagle w zeszłym roku, tuż przed tym swoim terminem planowanego zakończenia jego prac, wystąpili do banku ING o wypłatę środków z polskich gwarancji bankowych, asygnowanych przez KUKE, czyli polskie Ministerstwo Finansów. I rozpoczęła się afera — opisuje.
Zakład za darmo?
Żądanie wypłaty z bankowej gwarancji nastąpiło 9 września 2024 r., czyli na 21 dni przed terminem, kiedy Zielone Miasto miało oddać już gotowe prace po swojej stronie.
— Zakład mógłby już teoretycznie działać, gdyby miasto dopięło finansowanie. Drugie wsparcie miasta Lwowa dla przedsiębiorstwa komunalnego nastąpiło dopiero we wrześniu 2024, kiedy miasto wzięło kolejny kredyt, ażeby uzupełnić brakujące kwoty na wybudowanie zakładu, ok. 17 mln euro. Znowu ta sama historia, głosowanie w radzie miasta, zatwierdzenie i zgoda na dokredytowanie, ale to wszystko bardzo późno. Przecież strony ustalały termin zakończenia na sierpień 2023. We wrześniu też Zielone Miasto zerwało pierwszą gwarancję bankowa. Dwa tygodnie później przychodzi żądanie drugie. Gwarancja zaliczki 3,5 mln euro. To już mamy ponad 7 mln euro. Ze strony zamawiającego w mediach zaczęła krążyć informacja publiczna, że te środki zasilą budżet Lwowa — opisuje.
Innymi słowy, miasto chwaliło się, że zakład będzie mieć praktycznie za darmo, pieniądze trafią do budżetu.
— Udało się to rozwiązać w listopadzie, strony podpisały kolejny aneks, po wielu interwencjach z naszej strony, ze strony ministerstwa i wsparcia polskiego rządu oraz EBRD — wskazuje Krzysztof Chabier.
Poprosiliśmy EBOiR o komentarz. “Niestety, nie możemy tego skomentować. Jeśli sytuacja ulegnie zmianie, zapewniamy, że się skontaktujemy” — podaje nam dział prasowy.
“Piękna zagrywka polityczna”
— Kiedy doszło do zerwania gwarancji, jeszcze w czasie ich zrywania Lwów wystąpił o wewnętrzny dodatkowy kredyt z ukraińskiego banku na ok. 17 mln euro. Nasi partnerzy próbowali pozyskać niezbędne środki na dokończenie obiektu. Znowu zebrała się rada miasta. To było dokładnie na jesieni 2024 r. Przegłosowano dodatkowy kredyt pod wykonanie wszystkich prac nieobjętych umową główną. A przypominam, że środki na wykonanie inwestycji miały być zabezpieczone przez naszych partnerów w dniu podpisania umowy w 2021 r. Mało brakowało, a doszłoby do utraty grantu przez miasto Lwów. Następnie inwestor zobowiązał się do wycofania żądania zapłaty z naszych polskich gwarancji — oznajmia Krzysztof Chabier.
Strony podpisały aneks i Inwestor zobowiązał się znowu wypłacić wszystkie zaległości.
— W aneksie numer dziewięć poruszyliśmy kwestię zewnętrznych robót. Aby Control Process SA mógł zakończyć rozruchy urządzeń i uruchomienie, to nasi partnerzy muszą wykonać i dodatkowo zlecić do Polskiej Spółki zewnętrzne prace krytyczne dla uruchomienia zakładu i rozpoczęcia rozruchów. Stan faktyczny jest znowu taki, że po raz kolejny nic nie jest zlecone i wykonane ze strony LKP Zelene Misto, a nasza spółka ponosi przez to ogromne koszty — opowiada dalej.
Wszystkie roboty zewnętrzne miały być zlecone i wykonane końca kwietnia 2025 r.
— Miało to nastąpić nie później niż do 30 czerwca 2025 r. Na bazie tego, jeżeli to by się wydarzyło, strony ustaliły, że trzy miesiące później zakład zostanie oddany do eksploatacji. Nastąpił, marzec, kwiecień i nasi partnerzy zrozumieli, że nie zlecili niczego, nie zaczęli robót elektrycznych i znowu zaczęły się problemy z płatnościami i bardzo wyrafinowane łamanie zapisów umowy FIDIC przez inwestora. W związku z tym nasza spółka zwróciła się do prezydenta organizacji FIDIC o wyznaczenie arbitra do arbitrażu FIDIC (DAB — Dispute Adjutication Board), który zapisany jest w kontrakcie, jak i w dokumentach przetargowych banku EBRD, który miał rozstrzygnąć spór — opisuje Chabier.
I tu wchodzi sprawa listu do polskiego premiera Donalda Tuska, który w sierpniu wysłała rada miejska Lwowa. W liście radni podkreślili, że polska firma Control Process “nie przestrzega warunków umowy i zakłóca harmonogram budowy”. Miejska spółka Zielone Miasto mówiła o próbach utrudniania przez Control Process działalności innych wykonawców zaangażowanych w projekt. Jak było naprawdę? O tym powinny rozstrzygać sądy i rozstrzygają. Na razie na korzyść polskiej firmy.
Po początkowej niechęci na odpowiedź na pytania Business Insidera, ostatecznie lwowska spółka komunalna zdecydowała się przysłać komentarz.
“Oczekiwaliśmy, że europejska firma wybrana na podstawie międzynarodowego przetargu zapewni wysoką jakość pracy i zgodność ze standardami. Niestety rzeczywistość okazała się odmienna: styl biznesowy firmy i jej rzeczywiste możliwości mijały się z deklaracjami, co doprowadziło do szeregu konfliktów. Firma nie była nawet w stanie zapewnić projektowi wymaganej liczby specjalistów, co było jednym z wymogów kwalifikacyjnych przetargu EBRD” — pisze do nas dyrektor Zielonego Miasta Oleksandr Yehorov.
“Kluczowy konflikt miał miejsce we wrześniu 2024 r., kiedy Control Process SA próbował zastąpić bezwarunkową gwarancję bankową (wymóg w przetargu i w umowie), gwarancją warunkową uzyskaną od ING Banku Śląskiego. Skoro wykonawca nie zapewnił odnowionej bezwarunkowej gwarancji na czas, byliśmy zmuszeni skontaktować się z bankiem-gwarantem z żądaniem płatności” — tak tłumaczy realizację gwarancji.
“Od września do listopada 2024 r. odbyły się trudne negocjacje, w które zaangażowane były nie tylko miasto i zleceniodawca, ale także wysoko postawieni przedstawiciele polskich instytucji rządowych. W rezultacie zawarliśmy uzupełniające porozumienie datowane na 28 listopada, w wyniku którego miasto zrezygnowało ze swoich roszczeń względem ING Banku Śląskiego i Kontrahenta z następującymi zobowiązaniami: 1) przedłożyć zmienioną dokumentację projektową do oceny do 25 grudnia 2024 r. bez dodatkowych kosztów dla zleceniodawcy, 2) zainstalować cały sprzęt do 28 lutego 2025 r., 3) zakończyć budowę do 30 czerwca 2025 r. i ukończyć wszystkie prace zgodnie z Kontraktem do 30 sierpnia” — czytamy.
Krzysztof Chabier wyjaśnia, że do lutego br. urządzenia nie miały być zainstalowane, ale przywiezione, ale w międzyczasie wygasł miastu grant oraz jego rejestracja i zwolnienie z VAT na granicy, w związku z czym przez dwa miesiące nie można było wysłać transportu przez granicę. Montaż urządzeń i rozruch zaplanowane na 30 sierpnia br., ale to niemożliwe ze względu na nieprzyłączenie do sieci wodno-kanalizacyjnej i energetycznej. Miasto nie rozpoczęło jeszcze prac, tłumacząc, że Control Process je blokuje.
“Niestety Control Process nie wypełnił nawet podstawowego obowiązku — złożenia dokumentacji w ustalonym terminie. Zgodnie z ukraińskim państwowym elektronicznym systemem budowlanym, rzeczywista data złożenia projektu do oceny to 29 maja 2025 r., a nie grudzień 2024, jak twierdzi wykonawca. To znacząco zakłóciło naszą zdolność do przeprowadzenia przetargu i wykonania prac na zewnętrznym zasilaniu zakładu” — tłumaczy dyrektor Yehorov.
Miasto narzeka, że polska firma nie działa własnymi pracownikami, ale zatrudnia ukraińskich podwykonawców. To jednak normalna praktyka na europejskim rynku: kto inny zajmuje się kontraktem i jego obsługą, a kto inny jego realizacją. Podobnie robi największa na polskim rynku firma budowlana Budimex i inni obecni na polskim oraz europejskim rynku.
“Firma, która pozycjonuje się w przetargu EBRD jako firma budowlana, angażuje licznych prawników do przygotowania fikcyjnych roszczeń i niekończących się odwołań przeciwko nam. Control Process nie wykonuje osobiście żadnych prac na placu budowy, wszystkie prace budowlane są wykonywane wyłącznie przez ukraińskich podwykonawców. Control Process systematycznie unika wykonywania swoich zobowiązań, marnując czas i zasoby na fikcyjne roszczenia i niekończące się odwołania przeciwko nam, choć są świadomi własnych opóźnień. Control Process wykorzystuje mechanizm Dispute Adjucation Board w sporach do wywierania presji poprzez składanie odwołań, zamiast rozwiązywać problem” — komentuje dyrektor miejskiej spółki.
|
Control Process / Control Process
Polacy: arbitraż wygrany 9:0. Ukraińcy: to nie był arbitraż
Międzynarodowy sąd FIDIC rozstrzygnął dwie sprawy w lipcu br. We wszystkich dziewięciu punktach obu pozwów przyznał rację krakowskiej firmie.
— Sytuacja zaczynała się zaostrzać, a nie zrobili tych swoich zewnętrznych robót, nawet nie zaczęli. Otworzyliśmy arbitraż FIDIC. Arbitrem wyznaczonym przez Prezydenta Organizacji FIDIC był Niemiec. Na marginesie tych arbitrów jest tylko kilkuset na świecie. Prezydent organizacji FIDIC wyznacza niezależną osobę — opisuje Chabier.
— Pan arbiter po przesłuchaniu wszystkich stron, przeprowadzeniu kilkukrotnych sesji on-line pomiędzy stronami, łącznie z debatą, dyskusją, polemiką, zadawaniem dodatkowych pytań, żądaniem w terminie siedmiu dni odpowiedzi na dodatkowe pytania, czyli bardzo rzetelnie, i po próbach przesuwania terminów przesłuchań przez stronę inwestora, po wysłuchaniu wszystkiego wydał werdykty. Na temat podniesionych kwestii miasto przegrało dziewięć do zera. Nie było nawet jednego punktu, przy którym arbiter by się zgodził, że spółka Control Process SA jest winna opóźnieniu, czy łamaniu kontraktu. Jak to zaznaczył, miasto od samego początku łamie kontrakt, opóźnia płatności i w sposób wyraźny łamie zasady kontraktu FIDiC. Nakazał zastosowanie odszkodowania, odsetek za opóźnienie płatności. Obarczył ich pełną odpowiedzialnością za ekspertyzę dokumentacji projektowej — dodaje.
W wyniku wyroku Lwów musi pokryć koszty ekspertyzy zewnętrznej, której wymagał po wprowadzeniu zmian projektowych. Wykonawca dostał prawo do przedłużenia terminu o czas oczekiwania na tę ekspertyzę. Miastu odebrano prawo do naliczania kar umownych za przedłużenie terminu wykonania, które wynikało ze zmian w dokumentacji po stronie miasta. Sąd potwierdził, że Control Process wykonał wszystko zgodnie z kontraktem. Żądania miasta oceniono jako niezgodne z umową, a polskiej firmie przysługują wszystkie płatności za ukończone prace. W dodatku miasto musi zapłacić za jeszcze niewykonane prace po stałej cenie, jako że kontrakt ma cenę ryczałtową i wykonawca może żądać odsetek za nieterminowe opłaty. Koszty arbitrażu po połowie ma pokryć wykonawca i miasto.
— Nasi partnerzy z Lwowa oczywiście tego wyroku nie przyjęli. Natomiast nie ma to dla umowy FIDIC znaczenia, dlatego że wyrok arbitrażu FIDiC jest wiążący pod kontraktem dla obu stron od razu. Ale doszliśmy do takiej patologicznej sytuacji, że inżynier kontraktu FIDiC, który ma obowiązek wdrożyć ten wyrok, wysyła pismo, w którym argumentuje, że ma inny punkt widzenia na to, czy na tamto. Kontrakt stanowi, że do czasu wydania ostatecznej ważnej wiążącej decyzji tego arbitrażu strony muszą stosować wyrok DAB [Dispute Adjudication Board] jako ważny, obowiązujący i niezwłocznie się do niego zastosować — podkreśla Krzysztof Chabier.
“Zgodnie z artykułem 20.4 FIDiC Yellow Book złożyliśmy Powiadomienie o Niezadowoleniu w ustalonym terminie, zatem żadna z decyzji DAB nie jest jeszcze ostateczna lub wiążąca, a w przypadku braku konsensusu spór zostanie skierowany do arbitrażu. Należy podkreślić, że DAB nie jest sądem arbitrażowym, więc twierdzenie wykonawcy, że miasto przegrało w arbitrażu, jest rażącą manipulacją” — ocenia dyrektor Zielonego Miasta.
Próba siłowa
— Nadal jest jednak kwestia zlecenia nam i zakończenia robót zewnętrznych po stronie miasta. Nasza spółka złożyła dwie oferty, że zrobimy to za naszego inwestora, jako że pozwolenie na budowę jest wydane na nasza spółkę. Nie ma jednak zlecenia tego zakresu do dzisiaj — informuje Chabier.
— Zażądaliśmy od strony ukraińskiej, żeby firmę, którą wybrali na roboty elektryczne, można było wprowadzić na budowę zgodnie z kontraktem. Proszę tylko określić odpowiedzialności tej firmy: jaki ma zakres, jaki ma czas na wykonanie, proszę to wpisać na papier, jako formę aneksu do umowy. Po zakończeniu tych zewnętrznych prac elektrycznych proszę ten teren zwrócić do nas jako do głównego wykonawcy. I wtedy taka firma może rozpoczynać swoje prace. A nasi partnerzy mówią “nie”. “Żadnej zmiany do kontraktu nie będzie. Proszę otworzyć bramy i ta firma ma sobie robić”. No tak to niestety nie funkcjonuje — opisuje dyrektor Control Process.
— Nasi partnerzy nie zgadzają się z tym podejściem i próbują siłowo wprowadzić wybraną firmę na terytorium budowy bez podpisywania nie respektując tym samym zapisów umowy, niesie to za sobą określone ryzyka, w tym kwestia całej integracji projektu, bezpieczeństwa urządzeń, terminów wykonania i polskich gwarancji — kontynuuje.
“Przeprowadziliśmy otwarty przetarg w państwowym systemie Prozorro, w którym Control Process mógł wziąć udział, ale odmówił. Wybrany wykonawca musi zainstalować zewnętrzne źródło zasilania — prace, które nie są uwzględnione w umowie z Control Process. Z naszej strony, od 20 maja 2024 r. prosimy wykonawcę jedynie o współpracę (zgodnie z wymogami artykułu 4.6 FIDIC), aby umożliwić wykonawcy wejście na plac budowy. Niestety Control Process odmówił współpracy i wysłał list z żądaniem “nieblokowania fizycznego”, co wygląda bardziej, jak niedopuszczalna presja. Od czterech miesięcy Control Process nie pozwolił naszemu oddzielnemu wykonawcy na wykonanie zewnętrznych prac elektrycznych i jednocześnie skarży się, że nie wykonaliśmy zewnętrznych prac elektrycznych. To może brzmieć surrealistycznie, ale tak naprawdę wygląda praktyka biznesowa i zachowanie Control Process na Ukrainie” — ocenia dyrektor Zielonego Miasta Oleksandr Yehorov.
Polska firma tłumaczy, że wszystko przez to, że miasto nie chce wpisać prac zewnętrznej firmy do kontraktu, za który odpowiada firma z Krakowa.
— Mamy jedno pozwolenie na budowę, Control Process SA jest jedynym głównym wykonawca na tym projekcie, odpowiadamy za całość kontraktu. Kontrakt nie jest tylko w formule “wybuduj”, mamy jeszcze jeden rok rozruchu wraz z treningami dla personelu zamawiającego. Obecnie zakontraktowany nam zakres prac skończymy przed grudniem 2025, a potem musimy czekać na stronę zamawiającą z pozostałymi pracami, to są poważne koszty dla wszystkich — wyjaśnia.
Zielone Miasto uważa, że oskarżenia dotyczące innych prac są również bezpodstawne. Drenaż wodny, drogi, prace krajobrazowe, parking według spółki jest “wyraźnie częścią obowiązków Control Process”. “Odmowa wykonania tych prac jest naruszeniem Kontraktu i prawa ukraińskiego i może również obiektem zainteresowania organów ścigania na Ukrainie i w Polsce. Nadal mamy nadzieję, że zarząd spółki ponownie rozważy swoje stanowisko i wypełni zobowiązania umowne zgodnie z warunkami przetargu. Ta sprawa wykracza poza ten pojedynczy kontakt: kooperacja Lwowa z polskim wykonawcą jest wskazaniem na wszelką potencjalną przyszłą współpracę i udział innych polskich firm w odbudowie Ukrainy” — ostrzega Yehorov.
Ukraińskie firmy bez uprawnień
To lista problemów, z jakimi spotyka się doświadczona w realizacji podobnych inwestycji (ma za sobą kilkadziesiąt podobnych kontraktów) polska firma w inwestycji na Ukrainie.
— Można powiedzieć, że gdyby nie ogromna determinacja Control Process, realne wsparcie dostarczone nam przez konsulat, ambasadę, a w szczególności konsekwencję w działaniach Pawła Kowala — pełnomocnika ds. odbudowy Ukrainy, niemożliwe byłoby prowadzenie tego kontraktu — ocenia Krzysztof Chabier.
|
Control Process / Control Process
— Kluczową rolę w tym procesie odgrywa bank EBRD, który można powiedzieć jest aniołem stróżem całego procesu. I tak wiele razy zarówno podczas nieprawidłowego rozstrzygnięcia kontraktu, gdzie inwestor próbował wybrać niezgodnie z przepisami inną firmę, tak i w trakcie realizacji zawsze trzymał stronę prawa. Mogłoby się wydawać, że wsparcie, które udzieliła Polska w postaci setek miliardów dla Ukrainy do tej pory, azylu dla ludzi dotkniętych wojną będzie docenione w jakiś sposób, także przez miasto Lwów w postaci szanowania międzynarodowych przepisów – liczymy na to w dalszym ciągu, że sytuacja się unormuje, bo jesteśmy na samej końcówce. Pomimo tak wielu zdarzeń darzymy dużym szacunkiem i sympatią naszego ukraińskiego inwestora, radę miasta Lwów i przedstawicieli miasta. Kiedyś napiszemy o tym książkę – mówi Krzysztof Chabier.
– Wiele problemów bierze się z przestarzałego prawodawstwa budowlanego na Ukrainie, które nie jest dostosowane do umów międzynarodowych w formule FIDIC. To jest ciężki rynek. Dla firm, które się pojawiają z Polski czy generalnie z Unii w kwestii podatkowej, prawnej i tak dalej na Ukrainie, to ciężki kawałek chleba — podsumowuje.
Autor: Jacek Frączyk, redaktor Business Insider Polska
