“Przyjeżdżają tu mieszkać fajni Polacy”. Czy Portugalia będzie drugą Hiszpanią?
Polacy pokochali Hiszpanię. Jesteśmy jedną z nacji, która najchętniej kupuje w tym kraju nieruchomości. Tylko w 2024 r. Polacy kupili tam blisko 4 tys. 300 domów i mieszkań. Transakcji według najnowszych danych Generalnej Rady Notariuszy (Consejo General del Notariado) było o prawie 44 proc. więcej niż rok wcześniej. To absolutny rekord.
Nasi rodacy od lat inwestują także w drugim kraju na Półwyspie Iberyjskim. Nie ma jasnych danych, ile dokładnie transakcji doszło do skutku, ale faktem jest, że Polacy są jedną z grup, które coraz częściej rozważają zakup nieruchomości w Portugalii, zarówno na cele mieszkaniowe, jak i inwestycyjne. Najwięcej kupują Anglicy na emeryturze, ale też Francuzi oraz Amerykanie.
Polka, która sprzedaje mieszkania w Portugalii — głównie swoim rodakom — opowiada, że były trzy fale szczególnego zainteresowania mieszkaniami w tym kraju. Pierwsza w 2015 i 2016 r., gdy władzę objęło Prawo i Sprawiedliwość. Drugi wzrost to pandemia koronawirusa w 2020 r. i ostatnia — inwazja Rosji na Ukrainę w 2022 r.
Portugalia stała się dla Polaków bezpieczną przystanią na trudne czasy. Wielu jednak nie spodziewało się, że Portugalczycy mierzą się z innymi poważnymi problemami.
Mieszkanie w Portugalii kupiła Olga z Warszawy. — U mnie to nie było podążanie za trendem. W stu procentach kierowałam się sercem. Pierwszy raz w Portugalii byłam 15 lat temu i wtedy wiedziałam, że to miejsce dla mnie. Gdy siedem lat później zaczęłam rozglądać się za mieszkaniem za granicą, to wiedziałam, że to będzie Portugalia. Wtedy ceny były jeszcze bardzo niskie i kupiłam w zasadzie jedno z tańszych mieszkań. Wtedy to był koszt około 50-60 tys. euro za około 80 mkw. w starym budownictwie pod Lizboną.
W Polsce jesteśmy przyzwyczajeni do operowania metrami kwadratowymi w kontekście zakupu mieszkań. W Portugalii jest nieco inaczej — tam kupuje się sypialniami, więc w ogłoszeniach znajdziemy oznaczenia: “T0” — kawalerka, “T1” — mieszkanie z jedną sypialnią, “T2” — mieszkanie z dwoma sypialniami itd. Mieszkanie Olgi to T2.
Olga opowiada, że w Portugalii mało jest mieszkań o małym metrażu. — Widać to zwłaszcza w sklepach z meblami, gdzie ciężko jest kupić standardowe łóżko 140 × 200 cm do sypialni, tam dalej królują wielkie łoża, jak z “Dynastii”. Większość Portugalczyków ma jednak duże mieszkania.
Zakup mieszkania w Portugalii. Pierwsze kroki
Pierwszym krokiem Olgi w drodze po własne mieszkanie w Portugalii było odwiedzenie targów w Warszawie. — Wtedy myślałam nad sprzedażą swojego mieszkania i nieśmiało myślałam o zakupie nieruchomości za granicą. Na targach zobaczyłam stanowisko przedstawicieli międzynarodowego biura nieruchomości i zapytałam, czy mają jakieś mieszkania w Portugalii. Okazało się, że tak. Współpracowała nawet z nimi agentka, Polka, do której dostałam kontakt. Wkrótce napisałam jej, że chciałabym zobaczyć kilka mieszkań — opowiada.
Poznały się już na miejscu, szybko złapały dobry kontakt i od razu obejrzały kilka, ale nic nie udało się wybrać. — Dopiero potem, już z Polski, wysłałam jej link do mieszkania, które znalazłam w internecie. Ona tam pojechała, zrobiła mi streaming na żywo z wewnątrz, pokazała każdy kąt i każdą dziurę. Stwierdziłam, że biorę. Bez oglądania na żywo. To było szalone. Bardzo się bałam, ale musiałam komuś zaufać — opowiada.
Olga zobaczyła mieszkanie po raz pierwszy podczas podpisywania aktu notarialnego już na miejscu. — Jakbym myślała polskimi kategoriami, że zaraz ktoś mnie oszuka, to nie zdecydowałabym się na taki krok, a z perspektywy czasu był to bardzo dobry wybór.
Zwraca uwagę, że prawo w Portugalii broni kupującego bardziej niż w Polsce. — Jeżeli okazałoby się, że mieszkanie jest obarczone jakimś długiem, to potem sprzedający ma mi oddać dwukrotność tej kwoty. Gdy zaczęłam czytać, jak to wygląda, to się trochę uspokoiłam, że w razie czego moje interesy będą chronione.
Do zakupu mieszkania konieczne jest również posiadanie numeru NIF. Jest to numer identyfikacji podatkowej przyznawany wszystkim osobom fizycznym, zarówno obywatelom portugalskim, jak i emigrantom. Ten numer jest niezbędny do wykonywania jakichkolwiek czynności prawnych lub oficjalnych w Portugalii. Można go dostać od ręki w urzędzie.
“Do Portugalii przyjeżdżają mieszkać fajni Polacy”
Mieszkanie w Portugalii nie jest dla każdego. — Na pewno nie jest dla ludzi poukładanych i oczekujących, że wszystko będzie pod linijkę. To jest zupełnie inny kraj. Jeśli chodzi o naszych rodaków, to do Portugalii przyjeżdżają mieszkać fajni Polacy. To jest ciężki kraj. To nie tylko słońce i ładne plaże, ale też bardzo dużo problemów. Jak ktoś mówi, że chce kupić mieszkanie w Portugalii, to ci, co już tam mieszkają od razu pytają: a byłaś w Portugalii zimą? To nie jest tak, że pojedziesz do ciepłego kraju. Tam w zimy marzniesz trzy bardziej niż w Polsce. Znam dużo par mieszanych, gdzie Portugalczycy wolą żyć w Polsce, bo w zimę mają ciepło i sucho na chacie.
W Portugalskich domach jest zimno, bo rzadko jest tam ogrzewanie. Nie ma go w standardzie wykończenia mieszkania, dlatego trzeba mieć to na uwadze rozważając zakup tam mieszkania.
— W nowym budownictwie zaczynają to robić, ale to są gigantyczne koszty. Samo zainstalowanie to koszt ok. 5 tys. euro. Przeciętnego Portugalczyka na to nie stać. Oni są przyzwyczajeni do zakładania czapki w domu zimą. Chodząc po naszym małym miasteczku, mijasz domy i widzisz przez okno, że siedzi rodzina przy stole i wszyscy są w czapkach i kurtkach. Prąd jest bardzo drogi. W zeszłym roku, jak byliśmy przez trzy tygodnie w sześć osób, to zapłaciliśmy rachunek ok. 180 euro za miesiąc. Portugalczyk przyzwyczajony jest, że jest chłodno, oni wychodzą się grzać na zewnątrz — mówi nam Olga.
Kolejnym problem życia codziennego, z którym mierzą się Portugalczycy i przyjezdni to wilgoć. — Przy oceanie jest zimno i wilgotno. Nawet jeżeli masz kaloryfery w domu, grzejniki elektryczny, to pranie nie schnie. Po latach zrozumiałam, czemu tam na każdym kroku są publiczne pralnie. Wiele osób z nich korzysta, bo idziesz, płacisz 5 euro i masz suche pranie — mówi Olga.
Co prawda, prąd jest drogi, ale stsounkowo tani jest czynsz — Ja płacę 20 euro miesięcznie. jest chyba. W czynsz wchodzi tylko wywóz śmieci i utrzymanie w czystości klatek schodowych. W porówaniu do mojego mieszkania w Warszawie to jest przepaść. Płacę aż tysiąc złotych. W Portugalii woda też jest bardzo tania. Płacę za nią średnio 25 euro — wylicza Olga.
Drugie mieszkanie
Po paru latach Olga zdecydowała się sprzedać mieszkanie pod Lizboną i kupić coś nowego. — Uświadomiłam sobie, że jak będę miała 60 czy 70 lat i będę chciała tam wyjechać na starość, to jednak w tym starym mieszkaniu będzie grzyb, wilgoć, stare okna i mega drogie rachunki za prąd. A my jesteśmy przyzwyczajeni, że mamy ciepło w domu. To jest u nas standard w zimę, a u nich nie do końca. Stwierdziłam, że lepiej sprzedać i kupić w nowym budownictwie, bliższym naszym polskim standardom. Może mniejsze, ale z podwójnymi oknami i bez grzyba na ścianie.
Drugie mieszkanie Olga kupiła w połowie ze środków ze sprzedaży pierwszego, resztę pokryła kredytem, który zaciągnęła w portugalskim banku.
— W Portugalii z kredytem jest bardzo łatwo. W ogóle kredyt jest dużo tańszy niż w Polsce, gdy porównuję kwoty. Mam pewnie o połowę mniejszą ratę niż ludzie w Polsce na pożyczkę na taką samą kwotę.
Aby dostać kredyt hipoteczny w Portugalii, banki wymagają zazwyczaj wkładu własnego na poziomie 20 proc. ceny nieruchomości. — Do kredytu potrzebowali ode mnie jeszcze przetłumaczonego na angielski zaświadczenia z pracy, roczny PIT i wykaz z BIK [Biura Informacji Kredytowej]. Bardzo sprawnie poszło. Co ciekawa, w Polsce jestem “czysta”, ponieważ ten kredyt jest widoczny tylko w Portugalii. Mimo że jesteśmy w Unii Europejskiej, to te systemy bankowe się nie widzą. Czyli w tym momencie mogę iść w Polsce do banku, wziąć sobie kredyt i nikt nie sprawdzi, że tam jestem obciążona — zwraca uwagę.
Nowe mieszkanie Olga znalazła w Nazare, jednym z najpiękniejszych nadmorskich miasteczek portugalskiego “Costa de Prata” (Srebrnego Wybrzeża). Nazare słynie z gigantycznych fal. To mekka surferów z całego świata. Największa fala, na której surfowano, w Nazaré miała wysokość 26,21 m. Ogromne fale są wynikiem unikalnego połączenia czynników oceanograficznych i geologicznych. W okolicach wybrzeża znajduje się kanion Nazare, jeden z największych podwodnych kanionów w Europie, który rozciąga się na głębokość ponad 5 km i długość około 230 km. Działa on jak lej, który skupia energię fal oceanicznych i kieruje je w stronę wybrzeża.
— Od momentu pobicia rekordu przez Sebastiana Steudtnera zaczęło być bardzo głośno o Nazare. Nakręcił o tym film i od tego momentu jest kosmos. Zaczęła iść fama w świat, że jest takie miejsce w Europie, gdzie są wielkie fale. I rzeczywiście jak jest alert, że fale się zbliżają, to z całej Portugalii, a nawet świata, zjeżdżają ludzie, aby obejrzeć je na własne oczy. Są wtedy dzikie tłumy — opowiada Olga.
Olga ze swojego nowego mieszkania widzi skrawek oceanu. — Pamiętam pierwszy obiad kupiony na wynos, który jadłam jeszcze na kartonach. Siedziałam wtedy w swoim mieszkaniu i patrzyłam na ocean. Spełnienie marzeń.
W Portugalii kredyty są bezpieczniejsze
W tym samym bloku, co Olga, mieszkanie w Nazare kupili także inni Polacy — Jagoda z mężem. Nie zamierzają się tam przeprowadzać na razie na stałe, lecz jeździć od czasu do czasu i ewentualnie wynajmować zaufanym znajomym, którzy chcą zobaczyć największe fale na żywo i poczuć ducha portugalskiego miasta.
— Portugalia oczarowała nas od pierwszego wejrzenia, piękny kraj, wspaniali ludzie. Nazare jest magiczne, fale można oglądać godzinami. Byliśmy tam kilka razy na wakacjach i spędziliśmy tam miesięcznie workation. Po tym stwierdziliśmy, że to jest nasze miejsce i rozpoczęliśmy poszukiwania mieszkania. Początkowo było ciężko, przez pół roku nic ciekawego nie udało nam się znaleźć. Szukaliśmy mieszkania z rynku wtórnego, ale większość to były mieszanka z wilgocią, więc nie chcieliśmy się na takie decydować. W końcu moja znajoma powiedziała, że jej koleżanka kupiła mieszkanie w Nazare. Skontaktowaliśmy się z nią ona, poleciła pośrednika i… udało się — opowiada Jagoda.
Małżeństwo kupiło mieszkanie za 2 tys. 780 euro za metr, czyli 12 tys. zł. Również posiłkowali się kredytem w portugalskim banku. — Sposób zakupu mieszkania to pozytywnie zaskoczenie. Tam jest całkowicie inny proces niż w Polsce. Kredyt bierzesz dopiero w momencie oddania mieszkania przez dewelopera. To chroni przed sytuacją, że deweloper upada, a kupujący zostaje z kredytem bez mieszkania — mówi Jagoda.
W Polsce kupujący nie jest tak chroniony. Znane są sytuacje, że ludzie muszą spłacać kredyt za mieszkanie, w którym nie zamieszkają. Choć możliwe są porozumienia z bankami, to jednak jest to trudny i długotrwały proces.
— Jak opowiadaliśmy Portugalczykom, jak w Polsce wygląda sposób kredytowania, to byli w szoku. I pytali, co w sytuacji, jak deweloper upadnie lub przygotuje mieszkania niezgodne z przepisami, a my mówimy, że zostajesz z kredytem. Bardzo byli zdziwieni, że ludzie decydują się na to. Zakup mieszkania jest tam na pewno bezpieczniejszy niż w Polsce — uważa Jagoda.
Wspomina też o minusach. — Kontakt z pośrednikiem, który — z kolei — odpowiadał za kontakt z deweloperem, początkowy był bardzo fajny, aż do momentu, gdy doszło do sprzedaży. Potem to trochę zwolniło. Oni nie do końca są tacy responsywni, jakbyśmy tego oczekiwali. W ogólne nic nie piszą — opowiada.
Jagoda przyznaje, że w Polsce mamy niecą inną obsługę klienta i standardy. — Pośrednik był dość chaotyczny w przekazywaniu informacji. Na szczęście, mamy bezpośredni kontakt z deweloperem, który się z nami spotyka i traktuje z dużym zaangażowaniem. Pozwala nam na ewentualne zmiany w mieszkaniu. Jak byliśmy na miejscu to był bardzo dobry kontakt, natomiast jak trzeba coś załatwić z Polski, to robi się ciężko — dodaje.
Wielkie fale w Nazare
Mieszkanie już wykończone
W Portugalii jest nieco inny standard budowy mieszkań na rynku pierwotnym. Tam wiele lokali jest już wykończonych i niemal gotowych do zamieszkania.
— Kupuje się mieszkanie już urządzone. Jak znalazłam ogłoszenie, to trzy razy czytałam, a potem dziesięć razy dopytywałam, czy na pewno te wszystkie rzeczy są w cenie, czyli: szafy, pralka, lodówka. Możesz zdecydować, jaki chcesz kolor kuchni, jaką podłogę, ale takie podstawowe wykończenie jest niemal identyczne. Wiadomo, można też dopłacić, jeśli chcemy jakiś konkretny sprzęt, ale statystyczny Portugalczyk nie przykłada do tego wagi i też często nie stać go na to, więc bierze to, co jest — mówi Olga.
Opowiada, jak idąc przez osiedle widzi, że w większość mieszkań wygląda niemal identycznie — te same zasłony, telewizor w identycznym miejscu, takie same balkony.
Z kolei Jagoda największy szok przeżyła po wizycie w lokalnych sklepach budowlanych i meblowych. — Jest bardzo mało rzeczy w porównaniu do tego, co mamy w Polsce. Wybór jest bardzo ograniczony. Idziesz do sklepu i masz na przykład trzy rodzaje płytek do wyboru. A w Polsce dziesiątki. W naszym warszawskim mieszkaniu mamy płytę indukcyjną z okapem, jak usłyszeli o tym, to patrzyli na nas jak na kosmitów, dziwili się, że mamy taki sprzęt, bo AGD też jest tam bardzo mało. W sklepach nam mówili, że nie ma i jak chcemy, to mogą nam zamówić. Musieliśmy się namęczyć, aby znaleźć takie sprzęty, które by nam odpowiadały.
Podobne doświadczenie ma Olga. — Jak potem policzyłam, wysłałam z Polski z pół tony rzeczy paczkami, bo kupowałam wszystko na Allegro i wysyłałam do Portugalii. Jest IKEA, pojawia się powoli Pepco, ale rzeczy jest bardzo mało. Kupienie np. sofy to był dramat. Jak wchodzę w Polsce do sklepu meblowego i widzę trzy piętra sof, to prawie płaczę. Jest do wyboru milion kolorów, 8 tysięcy materiałów, dziesiątki kształtów. A tam miałam do wyboru dwa kształty w czterech kolorach — czerwoną, beżową, granatową i szarą — opowiada.
— Na każdym kroku widać tam braki. Zdrowa żywność kuleje, kosmetyki masakra, chemia mega droga — dodaje. Olga jak wysyła jakoś paczkę do Portugalii, to zawsze dorzuca tam jakieś kosmetyki z Polski, bo na miejscu są o wiele droższe.
— Porównałam sobie cenę mojego podkładu do twarzy, który u nas bez promocji kosztuje 60 zł, to tam koło 20 euro, czyli ponad 80 zł. Różnice są naprawdę bardzo duże. Jest jeszcze wiele małych sklepików, takich jak kiedyś u nas, gdzie można kupić i żywność, i chemię, i jeszcze inne rzeczy. Ale tam też jest drożej niż w supermarkecie.
Rzeczywiście na licznych grupach na Facebooku, gdzie gromadzoną się Polacy mieszkający w Portugalii wielokrotnie pojawia się temat przewozu paczek z Polski do Portugalii.
Przykładowe ogłoszenie na grupie “Polacy w Portugalii”
Również e-commerce dopiero raczkuje na rynku portugalskim. — Mało kto komentuje produkty w sieci. Przez co, ciężko stwierdzić, czy dany produkt jest ok, czy nie. My w Polsce wszystko komentujemy — mówi Jagoda. — Zapytałam kiedyś naszego pośrednika o to i odpowiedział, że im się po prostu nie chce tego robić. Taki styl życia. Dlatego, żeby coś wybrać, trzeba zrobić research w Polsce i później szukać produktów na miejscu.
Polska jest całkowicie innym krajem niż myślimy
Po zderzeniu się z portugalską codziennością Jagoda i Olga jeszcze bardziej zaczęły doceniać nasz kraj. — Polska jest całkowicie innym krajem niż myślimy. Jesteśmy bardzo zaawansowani, można u nas kupić wszystko. Nie odbiegamy od innych, a wręcz przeciwnie. Portugalczycy zdają sobie sprawę, że Polska jest bardziej rozwinięta, ale my jako Polacy w ogóle tego nie doceniamy. Dopiero jak zaczynasz coś załatwiać za granicą, to masz zupełnie inne spojrzenie na Polskę. Fantastycznie się tu mieszka. To jest naprawdę wspaniały kraj — podkreśla Jagoda.
— Portugalia dla Portugalczyków nie jest aż tak dobrym miejscem do życia. Myślimy sobie, że mają tak fajnie, bo ocean, są uśmiechnięci, piją winko za euro, nie śpieszą się i nie stresują życiem, ale to tylko pozory. Zarabiają kiepsko, często nie mają za co żyć, zaczynają się powoli buntować, że tylu cudzoziemców kupuje u nich nieruchomości, przez co ceny rosną a ich nie stać jeszcze bardziej na własny kąt — dodaje Olga.
Według Instituto Nacional de Estadística, średnie miesięczne wynagrodzenie w ostatnim kwartale 2024 r. wynosiło 1 tys. 777, czyli ok. 7 tys. 500 zł. Według Eurostatu minimalna pensja w zeszłym roku wynosiła 870 euro, czyli ponad 3 tys. 700 zł.
Portugalia znajduje się raczej na dole stawki krajów z najniższym minimalnym wynagrodzeniem. Krajem o najniższym poziomie minimalnego wynagrodzenia w UE ponownie została Bułgaria (477 euro), przedostatnie były Węgry (675 euro), a 3. miejsce od końca zajęła Łotwa (700 euro).
Zdaniem bohaterek tekstu Portugalia nie ma szans na miano “drugiej Hiszpanii”, jeśli chodzi o zakup tam nieruchomości. — Myślę, że nie do końca będzie taki boom, jak na Hiszpanię, ponieważ Portugalia jest daleko, a jednak Hiszpania to lokalizacja, gdzie możesz przyjechać autem. Na pewno zachętą jest cena, dużo niższa niż w Polsce i fakt, że mieszkania są tutaj od razu wykańczane wchodzisz tylko z meblami i możesz mieszkać — mówi Jagoda.
