Spójrzcie na to opakowanie płatków śniadaniowych. Przyjrzyjcie się bliżej. Jeszcze bliżej. Tysiące maleńkich kropek tworzą iluzję jednolitego koloru. To jednak tylko iluzja. Za czysty kolor, taki jak ten żółty, trzeba zapłacić. Oto kolor Pantone.
Produkty tej firmy kosztują od setek do tysięcy dolarów, ale Pantone nie sprzedaje farby. Sprzedaje natomiast standardowe wzorniki kolorów dla projektantów i drukarni.
— Ten kosztował około 1000 dol., ale cały zestaw kosztuje około 8000 dol. — mówi Rotimi Solola, dyrektor kreatywny w SO Dsgn.
W rzeczywistości kosztuje ponad 9000 dol. Pantone zaleca wymianę swoich produktów co 18 miesięcy.
— Ta sugestia jest dogodna dla firmy — przyznaje Rietje Becker, dyrektorka kreatywna w Soulsight.
Od 60 lat jedna firma dominuje w dziedzinie standardów kolorystycznych. Obecnie niektórzy sfrustrowani projektanci poszukują lepszej alternatywy
System Pantone stał się złem koniecznym, ponieważ jest tak powszechnie stosowany
— mówi Stuart Semple, artysta.
Czytaj także: Ten rodzinny biznes przetrwał 180 lat. Sekret sukcesu tkwi w prostym przepisie
|
Business Insider
Dlaczego kolory Pantone są takie drogie? I w jaki sposób firma zarabia fortunę na kolorach, nie sprzedając ani kropli farby?
Większość druków wygląda jak w przypadku tego pudełka płatków śniadaniowych. Być może słyszeliście o przestrzeni kolorów CMYK lub rastrze. Jest to proces stosowany od XIX w. CMYK pozwala jednak uzyskać tylko ograniczoną liczbę kolorów.
Pantone oferuje projektantom paletę wykraczającą daleko poza ten zakres, a kolory są jednolite. Widzicie? Nie ma kropek. Wyglądają na jaśniejsze, czystsze i bardziej spójne.
Być może znacie Pantone z wyboru koloru roku, ale tak naprawdę widzicie go za każdym razem, gdy idziecie do sklepu spożywczego. Kolory firmy są wszędzie.
Aby zrozumieć, dlaczego Pantone stało się standardem branżowym, musimy cofnąć się do lat 50. XX w. Przed pojawieniem się komputerów i Adobe projektowanie było procesem fizycznym.
Używało się małych pęset i trzeba było przesuwać elementy kompozycji. Wykorzystywało się wiele środków chemicznych. Używało się kleju kauczukowego i nożyków X-Acto. Bardzo trudno było osiągnąć idealną precyzję
— mówi Emily Rye, adiunktka na Wydziale Grafiki w Rhode Island School of Design.
Wyzwaniem było również sprawienie, by na całym świecie kolory wyglądały identycznie.
— Uzyskanie takich samych kolorów nie było czymś, co ludzie mogli zrobić, pracując na różnych drukarkach. Jednym ze słynnych przykładów jest firma Kodak. Niektóre drukarki drukowały żółty kolor nieco ciemniejszy, inne nieco jaśniejszy. Kiedy klienci widzieli te produkty obok siebie na półce, często wybierali jaśniejsze opakowanie, myśląc, że ta klisza jest świeższa — przyznaje Emily.
Rozwiązanie tego problemu stanowiło ogromną szansę biznesową, a jeden człowiek był gotowy to wykorzystać. Larry Herbert rozpoczął pracę w Pantone w 1956 r. W tamtych czasach była to drukarnia, więc Larry wiedział, jak frustrująca może być komunikacja dotycząca kolorów.
— Kiedy ktoś mówi o “zielonym”, ja pytam “jaki odcień zielonego”? — śmieje się Elley Cheng, była dyrektorka w Pantone.
— Jeśli chciało się uzyskać konkretny kolor, trzeba było przynieść przykład tego koloru do drukarni. Drukarze mogli mieć własne wzorniki, aby być w stanie dopasować kolory, ale nie dzielili się nimi z innymi drukarniami — mówi Emily.
Larry zdał sobie sprawę, że wspólny standard usprawniłby komunikację i zapobiegałby pomyłkom. Nie był jednak pierwszym, który wpadł na ten pomysł.
Czytaj także: Ta praca zabije 90 proc. z nich, zanim skończą 50 lat. W dobry dzień zarabiają 15 zł
|
Business Insider
Na czym polega sukces Pantone?
Istniały inne systemy opisu barw, takie jak system kolorów Munsella, opracowany w 1905 r., czy ta książka z 1922 r. poświęcona tekstyliom.
Jeszcze wcześniej naukowcy pracowali nad standaryzacją nazw kolorów. Chociaż autor tej książki mógłby nie docenić koloru roku Pantone, Mocha Mousse. Autor potępiał “fantazyjne” i “nonsensowne” nazwy. Nie istniał jednak system stosowany we wszystkich branżach.
Aby dokładnie odtworzyć subtelne odcienie i tony barwne wymyślone przez artystę, potrzebne są usługi eksperta ds. kolorów. Larry chciał to zmienić.
Jego kluczową innowacją był system Pantone Matching System (PMS). Pantone wybiera zestaw kolorów i przypisuje każdemu z nich kod numeryczny.
Każdy kolor ma opracowaną przez Pantone określoną recepturę. Firma dystrybuuje swój system za pomocą przewodników, takich jak ten. Zamiast więc mówić “królewski błękit”, mówi się “Pantone 300”.
Następnie określa się, czy drukowanie odbywa się na papierze powlekanym, czy niepowlekanym. Drukarnie na całym świecie natychmiast wiedzą, czego oczekuje klient, i mają powtarzalny sposób odtworzenia tego koloru. Muszą tylko posiadają przewodnik.
W 1963 r. Pantone wydał swoje pierwsze przewodniki, które zawierały około 500 kolorów. System okazał się hitem, sprzedając się w ponad 200 tys. egzemplarzy w ciągu około pięciu lat.
Do 1971 r. był używany w 42 krajach przez setki drukarni. Dwa lata później liczba ta wzrosła do 58 krajów.
Był to bardzo potrzebny produkt, ponieważ branding i identyfikacja wizualna firm zyskiwały na znaczeniu, a ludzie zaczęli zwracać większą uwagę na to, jak marki prezentują się na rynku. Spójność kolorów stała się niezwykle ważna, a Pantone idealnie spełniało te wymagania
— chwali Emily.
Czytaj także: Z piekła rodem na talerz. Jaki jest prawdziwy koszt inwazji diabelskich ryb?
|
Business Insider
W ciągu niecałej dekady Pantone stał się standardem branżowym
Firma rozszerzyła swoją działalność na kolory tekstyliów i tworzyw sztucznych, a w latach 80. udzieliła licencji na swoje kolory firmom produkującym oprogramowanie.
Obecnie firma ma ponad 10 tys. kolorów
— mówi Emily.
W 2001 r. Pantone określiło się jako “jedyny na świecie powszechnie akceptowany język komunikacji kolorów”.
Jednym z powodów, dla których Pantone utrzymało dominującą pozycję, jest fakt, że system ten jest zastrzeżony.
Zanim klient przejrzy kolory, wita go znak towarowy i informacja o prawach autorskich. Niemal monopolistyczna pozycja Pantone sprawia jednak, że niektórzy projektanci czują się zmuszeni do płacenia.
Aby chronić ten język, firma poszła do sądu. W 1968 r. Pantone pozwało konkurenta o nazwie Para-Tone, twierdząc, że skopiował on własność intelektualną Pantone. Pantone wygrało.
Sędzia uznał, że system Pantone charakteryzuje się “wystarczającą oryginalnością i wyjątkowością, aby kwalifikować się do ochrony praw autorskich”.
CMYK czy RGB nie mają siedziby głównej, a Pantone ma
— mówi Emily.
|
Business Insider
Czy Pantone mierzy się z poważną konkurencją?
Dla drukarni Pantone jest codziennością.
Przez całe 38 lat, odkąd tu pracuję, używamy Pantone. Gdybyśmy zrezygnowali z Pantone, wielu naszych klientów z wyższej półki nie chciałoby już z nami współpracować
— twierdzi Kevin Howard, wiceprezes ds. operacji w Allied Printing Services.
Kevin używa przewodników Pantone, aby sprawdzić, czy wydrukowane kolory są zgodne z zamówieniami klientów.
Allied Printing miesza każdy kolor Pantone w drukarni, używając zestawu farb bazowych.
— Jeśli mieszasz farby drukarskie zgodnie z recepturą, otrzymujesz kolor Pantone. Jeśli natomiast działasz na ślepo, możesz mieszać je przez cały dzień — przyznaje Kevin.
Allied Printing nie kupuje jednak farb od Pantone. Współpracuje z licencjonowanym producentem. Aby uzyskać dostęp do receptur kolorów, Anthony korzysta z oprogramowania innej firmy, które również jest licencjonowane przez Pantone. Jedyne, co Allied Printing kupuje od Pantone, to przewodniki.
Ponieważ kolory Pantone są wstępnie mieszane z 11 podstawowych farb drukarskich, wyglądają jaśniej i czyściej w porównaniu z CMYK, który wykorzystuje tylko cztery kolory.
Pantone ma ogromną gamę kolorów, których nigdy nie osiągniesz za pomocą CMYK. Można próbować naśladować kolory Pantone za pomocą czterech kolorów, ale moim zdaniem nigdy się to nie udaje
— przyznaje Kevin.
CMYK jest przydatny w przypadku takich zdjęć, które zawierają setki nieznacznie różniących się od siebie kolorów i odcieni.
Pantone sprawdza się doskonale, gdy potrzebny jest jeden jednolity kolor, który będzie wyglądał dokładnie tak samo na każdym wydruku, na przykład w przypadku logo lub koloru marki.
W zależności jednak od tego, co trzeba wydrukować, Pantone jest często droższe. Oprócz wysiłku związanego z mieszaniem kolorów Kevin twierdzi, że sama farba kosztuje około 15-25 proc. więcej niż w przypadku CMYK.
Niektórzy z naszych klientów nie przejmują się ceną. Wiele dużych korporacji chce, aby kolor firmowy był idealny
— przyznaje Kevin.
|
Business Insider
Niektórzy projektanci są sfrustrowani poziomem kontroli Pantone
— System Pantone stał się złem koniecznym, ponieważ jest tak powszechnie stosowany — mówi Stuart.
Frustracje te znalazły się w centrum uwagi w październiku 2022 r.
Pewnego dnia obudziłem się, otworzyłem laptopa i zamiast kolorów zobaczyłem mnóstwo czarnych kwadratów, ponieważ Pantone zażądało ode mnie dodatkowych pieniędzy za dostęp do palety kolorów
— wspomina.
Kolory Pantone były kiedyś dostępne w oprogramowaniu Adobe, takim jak Photoshop. By jednak obecnie uzyskać do nich dostęp, projektanci muszą płacić Pantone za subskrypcję. Ten dodatkowy koszt stał się punktem spornym między Pantone a jego klientami.
— Gdyby trzy lata temu zapytano mnie, czy mam jakieś problemy z Pantone, trudno byłoby mi odpowiedzieć twierdząco. Teraz jednak musimy zapłacić 15 dol. oprócz opłaty za Adobe, a system nie jest zbyt intuicyjny — przyznaje Emily.
Pantone twierdzi, że poprzednie kolory były przestarzałe, a nowa wtyczka oferuje więcej funkcji. Nie wszyscy są jednak zadowoleni z tej zmiany. Wtyczka Adobe jest oceniana na jedną gwiazdkę.
Oczywiście posiadanie własnej wtyczki daje Pantone również przestrzeń do reklamowania nowych produktów.
Tak po prostu wygląda rzeczywistość. Jest wiele różnych subskrypcji. Jeśli jesteś poważnym projektantem, ten koszt nie oznacza nic
— twierdzi Jung Sin, globalna dyrektorka ds. produktów cyfrowych w Pantone.
Mogą podnosić ceny, kiedy tylko chcą, a cały świat musi się z tym zgodzić. Mogą żądać dowolnej ceny za palety kolorów, ponieważ nie ma konkurencji, a to nie jest w porządku. Potrzebujemy zdrowej konkurencji
— grzmi Stuart.
Co klienci sądzą o tym, że “Pantone to wyjątkowa firma”?
— Nie masz tak naprawdę wyboru, zwłaszcza jeśli chcesz konkurować z innymi firmami — przyznaje Rotimi.
Rotimi jest projektantem wzornictwa przemysłowego, więc posiadanie trójwymiarowego wzornika kolorów jest dla niego nieocenione.
Kiedy jednak wraz z żoną Candace założyli własne studio, cena Pantone była szokująca.
Kiedy mówię ludziom, że wydałem 1000 dol. na zestaw kolorów szarości, patrzą na mnie, jakbym był szalony
— dodaje.
Rotimi naprawdę lubi szarość.
— Lubię biel i lubię czerń, a szarość jest pomiędzy nimi. Jest sporo odmian szarego. Ta ma nieco więcej niebieskiego, ta fioletu, a ta jest bardziej neutralna. Jest wiele różnic w odcieniach szarości, a nawet bieli — mówi.
Jeden chip zamienny kosztuje 20 dol., a kompletny zestaw ponad 9000 dol. Niestety, chip Rotimiego zaczął żółknąć.
Pantone zaleca wymianę swoich przewodników co 12–18 miesięcy. Kevin jest jedyną osobą, z którą rozmawialiśmy, która faktycznie to robi. Wielu projektantów nie jest jednak w stanie wydać setek lub tysięcy dolarów co 18 miesięcy.
— Być może nie jest to absolutnie konieczne, ale z pewnością mają one datę ważności. Aktualizujemy je co kilka lat. To dobry przykład sytuacji, w której warto kupić nowe przewodniki Pantone — mówi Rietje.
— System Pantone sprawdza się naprawdę dobrze w amerykańskich korporacjach i większych biznesach. Dla freelancerów i małych studiów nie jest to optymalne rozwiązanie. Bariera wejścia jest wysoka — twierdzi Rotimi.
Jeśli chce się mieć dostęp do narzędzi Pantone, trzeba wydać co najmniej kilkaset dolarów. Zestaw tych segregatorów kosztuje 561 dol. Pozwala on na wyrywanie próbek — jest to przydatne do współpracy, ale także destrukcyjne. Strony zamienne kosztują 13 dol. za sztukę.
Rietje jest graficzką. Współpracuje z markami takimi jak Hershey i Keebler. Jej ulubionym kolorem Pantone jest żółty “taksówkowy”. Rietje używa przewodników Pantone, aby przenieść swoje projekty cyfrowe do druku.
— Upewniam się, że to, co klienci widzą na ekranach, odpowiada kolorom, które widzą w rzeczywistości. To moje dziecko — wzornik Pantone. Tu mamy kolory Pantone, a tutaj zapis wartości CMYK. Jest dość zniszczony, ponieważ często go używam — przyznaje.
Na szczęście jest to jeden z tańszych przewodników — kosztuje tylko 265 dol. Dla wielu projektantów dostęp do języka Pantone jest jednak wart swojej ceny.
Pantone kształtuje nasz świat. Każdy druk, zwłaszcza w przypadku większych marek, wykorzystuje kolory Pantone
— mówi.
Te kolory to na przykład Target Red, Tiffany Blue i oczywiście Minion Yellow.
— Ze względu na funkcjonalność naszej branży sensowne jest, aby istniał jeden duży gracz. To niczym taniec, ponieważ w produkcję takich rzeczy zaangażowanych jest wielu partnerów — dodaje.
Tym partnerem często jest drukarnia.
— Gdyby istniały trzy różne przewodniki i projektanci mieliby do nich dostęp, utrudniłoby to życie drukarniom. Każda drukarnia na świecie musiałaby stosować trzy różne standardy — mówi Kevin.
— Współczesny projektant z pewnością może pracować bez Pantone. Miliony z nich tak właśnie robią, ale wiele na tym tracą — twierdzi Eddie Opara, projektant w firmie Pentagram.
Eddie pracuje w Pentagramie, czołowej firmie projektowej z oddziałami na całym świecie. W Pentagramie pod ręką zawsze znajduje się mnóstwo przewodników Pantone. Ten zestaw kosztuje ponad 1000 dol.
— System Pantone to inwestycja. Warto za niego zapłacić. W przypadku Pantone to, co widzisz, jest tym, co otrzymujesz. Nie możesz wydrukować tego koloru w domu lub punkcie ksero. To się nigdy nie stanie — mówi.
|
Business Insider
Czy Pantone jest wart swojej ceny?
Eksperci ds. kolorów w Pantone ciężko pracują, aby zapewnić spójność wszystkich przewodników.
Jest to niezbędne dla reputacji firmy i jej wyników finansowych. Pantone twierdzi, że mniej więcej połowa jej przychodów pochodzi ze sprzedaży przewodników.
— Pierwszy przewodnik kupiłem około 2005 lub 2006 r. Założyłem wtedy własne studio. Wcześniej pożyczałem przewodniki od znajomych lub chodziłem do drukarni i tam dokonywałem wyboru. Podobnie jak w przypadku innych narzędzi, lepsze oprogramowanie dostaje się w ramach subskrypcji. Dlaczego w przypadku Pantone miałoby być inaczej? — pyta retorycznie Eddie.
Nie postrzegam Pantone jako narzędzia, a jako język i część procesu. Są monopolistą, więc to język, którym wszyscy jesteśmy zmuszeni się posługiwać. Niestety jest to język za dostęp, do którego musimy płacić
— wzdycha Stuart.
Większość projektantów, z którymi rozmawialiśmy, stwierdziła, że pomimo frustracji, koszt ten jest wart swojej ceny. Pantone dotrzymuje obietnicy spójności kolorów.
Produkujemy tysiące, a może nawet miliony sztuk produktu. Kolor ten wyglądałby inaczej za każdym razem, zwłaszcza w skali globalnej. Właśnie dlatego istnieją systemy takie jak Pantone — aby zachować spójność i kontrolę jakości. To powód, dla którego wydajemy te pieniądze
— mówi Eddie.
Projektowanie bardzo zmieniło się w ciągu ostatnich 60 lat, ale system opracowany niegdyś przez Larry’ego Herberta nadal działa. X-Rite, duża firma zajmująca się nauką o kolorach, kupiła Pantone w 2007 r. za 180 mln dol.
Pamiętacie system Munsella, jeden z najwcześniejszych standardów kolorów? X-Rite również jest jego właścicielem. Po 62 latach trudno wyobrazić sobie nowy system, który zastąpiłby Pantone. Stuart uważa jednak, że istnieje lepsze rozwiązanie.
— Model open source miałby sens w przypadku standardu kolorów. Gdyby korzystało z niego dużo osób, z dnia na dzień z łatwością przyćmiłby Pantone — twierdzi.
— Pomysł zastąpienia Pantone czymś tańszym jest potencjalnie możliwy, ale wątpię, aby miało to nastąpić w najbliższym czasie — dodaje Kevin.
Pantone ma wpływ na prawie każdy projekt, nad którym pracuje Rietje. Twierdzi ona jednak, że nie myśli o Pantone, tylko o kolorach.
— Kolory są częścią naszego świata. Są kluczowe dla tego, co robię, ale także budzą emocje, tworzą więzi i wywołują radość. Pantone pomaga nam identyfikować i tworzyć te kolory. Nie uważam, że są oni właścicielami kolorów. Widok swojej pracy daje ogromną satysfakcję. Wspaniale jest wiedzieć, że cały włożony wysiłek zaowocował zgodnie z zamierzeniami i ludzie mogą się z tym utożsamiać. To również niesamowita okazja do pochwalenia się. Mogę powiedzieć rodzinie: “Idź do sklepu. Kup to opakowanie. Ja to stworzyłam”. Dzięki temu to, co robimy, staje się namacalne — mówi.
