Przerażający proceder Kremla. To tu żyją elity Putina [ŚLEDZTWO]

Po tym precedensie pojawiły się inne inwestycje budowlane nad brzegiem morza. Mer prawdopodobnie kierował się nie tylko pieniędzmi, ale także statusem dewelopera. Domy w 2004 r. wybudował Michaił Chubutia, magnat zbrojeniowy, który na początku rządów Putina zajął się wielką polityką. Był ministrem handlu w obwodzie moskiewskim, a następnie pracował w federalnym ministerstwie rozwoju gospodarczego. Później, oprócz biznesu zbrojeniowego, zajął się nieruchomościami. Obecnie jest to starszy, korpulentny biznesmen z osobistymi problemami: wiosną 2025 r. Chubutia zaatakował siekierą swoją młodą kochankę, matkę swojej nieślubnej córki. Wywołało to spory skandal, obecnie biznesmen przebywa w areszcie domowym.

Chubutia nie tylko zbudował dom, ale sam stał się członkiem wspólnoty mieszkaniowej. Wokół niego ukształtowało się odpowiednie otoczenie. Mieszkanką domu jest Liana Syrcowa, córka i spadkobierczyni jednego z klanów mafijnych w Soczi. Jej ojciec, Wiktor Syrcow, pseudonim “Nerusski”, był kiedyś właścicielem głównej atrakcji na nabrzeżu w Soczi — pierwszego parku wodnego w mieście. Syrcow był uważany za jednego z mafijnych bossów. Jednak on sam, jego żona, zięć i większość partnerów już dawno zginęli w wojnach gangsterskich. Pozostała Liana (jej matka miała takie samo imię), spadkobierczyni rodu.

W spółce TSŻ córki znalazły się kobiety przywódców największych rosyjskich gangów oraz krewni wysokich rangą urzędników państwowych — od żony senatora Wiaczesława Timczenki po córkę byłego ministra i audytora Izby Obrachunkowej Michaiła Mienia. To, że powierzchnia mieszkalna była zarejestrowana na kobiety, było najprawdopodobniej tylko sztuczką — aby nazwiska znanych osób nie pojawiały się w publicznych dokumentach. W tym samym miejscu, przy ulicy Deputackiej, mieszkania mieli artyści Lew Leszczenko i Władimir Winokur. Pracownicy państwowych i powiązanych z państwem firm, politycy, piosenkarze i piłkarze, ich żony i dzieci — ich wszystkich połączyło elitarne osiedle mieszkaniowe w Soczi.

W Moskwie sytuacja wygląda podobnie, z tą różnicą, że skala jest większa. Wszyscy wiedzą o Rublowce — podmiejskiej autostradzie na zachód od stolicy — gdzie osiedliło się wielu wpływowych i bogatych Rosjan. Ale znacznie bliżej centrum Moskwy znajdują się dwie inne enklawy mieszkaniowe, niewidoczne dla zwykłych obywateli, ale jeszcze bardziej elitarne, jakby stworzone specjalnie po to, aby opowiedzieć historię putinowskiego kumoterstwa.

Mowa o Serebrjanym Borze, ok. 11 km od Kremla, i Wzgórzu Worobiowe, skąd całe centrum stolicy widać jak na dłoni.

Strefa dla wybranych Rosjan

Nikt tak naprawdę nie wie, dlaczego las wzdłuż rzeki Moskwy na zachodzie miasta nazywa się “Srebrnym”, ale słowo to można rozumieć jako synonim bogactwa tutejszych mieszkańców. Zarówno za czasów carskich, jak i za rządów radzieckich było to miejsce dla uprzywilejowanych właścicieli. W pierwszym przypadku ziemię statusowym mieszkańcom wynajmowała sama korona, a za czasów rad [organizacji przedstawicielskich] — organizacja o nazwie “Mosdacztrest” (czyli ponownie najwyższa władza państwowa w osobie stołecznego komitetu wykonawczego). W Serebrjanym Borze mieszkali sowieccy przywódcy, tu ściana przy ścianie budowali swoje dacze kaci i ich ofiary. Dzięki NKWD las stał się taki, jakim widzimy go na mapie — w latach 30. więźniowie zbudowali kanał, który wyprostował koryto rzeki i sprawił, że teren stał się wyspą.

Do dziś jedynym sposobem, aby dostać się do dzielnicy drogą lądową, jest przejście przez żelbetowy most, na którym znajduje się stały posterunek policji. Posterunek szybko daje do zrozumienia, jaką rolę odgrywasz w życiu państwa. Jeśli jesteś zwykłym kierowcą, po prostu cię nie wpuszczą. Piesi turyści zaraz za mostem skręcają w lewo — tam, kilkaset metrów dalej, zaczynają się nieorganizowane plaże i miejsca na pikniki, latem miejsce to przypomina plac przed dworcem, jest głośno i tłoczno, pełno śmieci i pijanych ludzi. Elita ma przepustki samochodowe, zaraz za mostem drogie samochody skręcają w prawo, gdzie na kilku polanach znajdują się domy uprzywilejowanych członków społeczeństwa, a przed niektórymi z nich stoi ochrona.

Pod koniec lat 80. w Mosgoryspolkomie — najwyższym organie zarządzającym stolicą w czasach ZSRR — pojawiło się dwóch młodych mężczyzn: Jurij Łużkow i Władimir Jewtuszenkow. Obaj byli chemikami z wykształcenia i pracowali w fabrykach produkujących tworzywa sztuczne, co prawdopodobnie zbliżyło ich do siebie.

Władimir JewtuszenkowDyor / Wikimedia Commons

Wkrótce Łużkow został szefem Mosgoryspolkomu, a później merem miasta. Jewtuszenkow był jego podwładnym, szefem departamentu nauki i techniki. Ta dwójka pozostawała ze sobą tak blisko, że dziennikarze w latach 90. z całą pewnością pisali o ich pokrewieństwie — twierdząc, że poślubili siostry. Nie było to prawdą.

W 1993 r. Jewtuszenkow odszedł z urzędu miasta i założył na bazie moskiewskich przedsiębiorstw państwowych firmę Sistema, która odniosła sukces w różnych dziedzinach — od pozyskiwania drewna po telefonię komórkową. Przedsiębiorstwo przyniosło mu miliardy — do dziś Jewtuszenkow pozostaje w pierwszej setce najbogatszych Rosjan. Ale miał też osobną pasję — Serebrjanyj Bor.

Stara rosyjska elita

Stalinowski Mosdacztrest przeszedł w ręce Jewtuszenkowa zgodnie z najlepszymi tradycjami prywatyzacji lat 90. W 1993 r. Sistema otrzymała pierwszą część akcji. Ich liczba i wartość nie są znane, media pisały wówczas, że akcje trafiły do Jewtuszenkowa w wyniku konkursu inwestycyjnego. Pięć lat później, kiedy opublikowano pierwsze sprawozdanie finansowe Mosdacztrestu, stało się jasne, że moskiewskie władze miejskie i Sistema mają w tym biznesie już równe udziały — po 40 proc. W rzeczywistości Jewtuszenkow kontrolował Mosdacztrest już wtedy, ponieważ władze miasta, na czele z dawnym przyjacielem biznesmena, były swego rodzaju “uśpionym udziałowcem”. W 2012 r. Sistema wykupiła od Moskwy ostatnie 20 proc. akcji Mosdacztrestu.

Mosdacztrest był do pewnego czasu swego rodzaju spółką zarządzającą nieruchomościami: zarządzał funduszem daczy moskiewskiego ratusza, zasiedlając ludzi zgodnie z kwotą przyznaną przez władze “za szczególne zasługi”. Wszystko zmieniło się w 2001 r., kiedy w Rosji zezwolono na preferencyjną prywatyzację ziemi. W ten sposób Jewtuszenkow mógł sprywatyzować państwowe domy w jednym z najdroższych miejsc w Rosji za bezcen. Nawiasem mówiąc, z tej luki skorzystał nie tylko Mosdacztrest, ale także poszczególni nowobogaccy i organizacje, które wynajmowały dacze w Serebrjanym Borze bezpośrednio od państwa (tak osiedlili się tu na przykład współwłaściciele i menedżerowie najwyższego szczebla Łukoilu).

Przez dwie dekady nowa elita w osobie Jewtuszenkowa bezlitośnie walczyła ze starą, która płaciła państwu symboliczną opłatę zgodnie z radzieckimi umowami o “bezterminowym użytkowaniu” i myślała, że będzie to trwało wiecznie. Mosdacztrest wyrzucał takich ludzi, często nie zważając na ich zasługi i etykę jako taką: odcinano wodę i prąd, grodzono działki. “Artyści i naukowcy muszą zrozumieć, że nadeszły inne czasy. Niektórzy zarazili się chorobą gwiazd i uważają, że wszystko powinno im się należeć za darmo” — powiedział w 2003 r. zastępca dyrektora Mosdacztrestu Michaił Larin, sugerując, że elita radziecka nie jest już w łaskach.

A kto cieszy się szacunkiem? Jeśli przyjrzeć się liście obecnych mieszkańców dzielnicy, okaże się, że mieszkają tu głównie cztery typy.

Największą grupę stanowią urzędnicy państwowi z epoki Putina. Druga to wielcy biznesmeni, odnoszący sukcesy m.in. dzięki swoim powiązaniom z państwem. Trzecią grupę stanowią znane osobistości ze świata kultury i sportu, które również mają zasługi dla Kremla, a czwartą wszelkiego rodzaju podejrzane osoby, decydenci i ich krewni, których dokładny rodzaj działalności jest czasami bardzo trudny do zrozumienia, chociaż przynosi im niemałe dochody.

Podejrzanie powiązania

Najdłuższą walkę o ziemię Jewtuszenkow stoczył z rodziną słynnego radzieckiego pilota, “stalinowskiego sokoła” Walerija Czałowa.

W 1938 r., wkrótce po tragicznej śmierci pilota, władze przyznały wdowie i dzieciom bohatera daczę w Serebrjanym Borze do bezterminowego użytkowania. Liczni potomkowie Czałowa mieszkali w tym domu przez dziesięciolecia — nie mieli już wielkich powiązań ani pieniędzy w nowej Rosji, dom stopniowo popadał w ruinę, ale ziemia pod nim z każdym dniem stawała się coraz droższa.

Aby eksmitować rodzinę Czałowów, Mosdacztrest fikcyjnie sprzedał ich działkę firmie Bon-Inwestycje. Nowi właściciele ogłosili, że na terenie daczy zostaną wybudowane komercyjne domki letniskowe: otoczyli dom ogrodzeniem budowlanym, wystawili ochronę i odcięli dostęp do mediów. Wnuki i prawnuki legendarnego pilota przez trzy lata toczyły spór sądowy, ale Sąd Najwyższy ostatecznie orzekł o eksmisji znanej rodziny.

Jezioro w Serebrjanym BorzeShuvaev / Wikimedia Commons

Historia wojny Jewtuszenkowa i Czałowa jest kluczowa, aby zrozumieć, w jaki sposób Sistema walczyła ze starymi mieszkańcami dzielnicy, wykorzystując swoje powiązania, pieniądze i rodzinne znajomości.

Po pierwsze, firma Bon-Inwestycje, która zainicjowała eksmisję, okazała się potajemnie powiązana z samym właścicielem Mosdacztrestu. Beneficjentem Bon-Inwestycje jest Tamerlan Osmajew — pracownik firmy powiązanej z rodziną Jewtuszenkowa.

Po drugie, Jewtuszenkow miał swojego człowieka w sądzie, co prawdopodobnie przesądziło o wyniku sprawy. W dzielnicy znajduje się dacza niejakiego Jurija Wolikowa. Ta niepozorna postać jest nominatem obecnego wiceministra sprawiedliwości Olega Swiridenki. Obecnie Swirdenko zajmuje się wpisywaniem osób i organizacji na listę zagranicznych agentów, a wcześniej był przewodniczącym Sądu Arbitrażowego w Moskwie i wiceprzewodniczącym Sądu Najwyższego ds. sporów gospodarczych.

Wolikow (Swiridenko) wynajmuje swoją daczę od Mosdacztrestu od 1998 r., ale płaci za nią śmiesznie mało — ok. 388 tys. rubli (według aktualnego kursu 17 tys. zł) rocznie. Za takie pieniądze w Moskwie można wynająć co najwyżej małe studio na obrzeżach miasta.

Również na terenach należących do Mosdacztrestu wicemister otworzył jedyne w Serebrjanym Borze hotele Royal Zenit-1 i Royal Zenit-2, a jego żona Jelena została zatrudniona jako radczyni prawna, wchodziła w skład rady dyrektorów, a nawet posiadała akcje.

Umowy kupna i sprzedaży

Jewtuszenkow ma tak wysoko postawionych krewnych w mundurach, że konflikt z rodziną Czałowa okazał się dla niego drobiazgiem. Jak ustalił Projekt, Jewtuszenkow spowinowacał się z jednym z szefów FSB, gen. Aleksandrem Tichonowem, najbliższym współpracownikiem wieloletniego szefa służb specjalnych kraju Nikołaja Patruszewa.

Przez 24 lata Tichonow nieprzerwanie kierował centrum specjalnym, które zajmuje się walką z terroryzmem i uwalnianiem zakładników. W rzeczywistości Tichonow do 2022 r. dowodził grupami bojowymi i kierował szturmem na szkołę w Biesłanie i centrum teatralne na Dubrowce, co spowodowało dużą liczbę ofiar. Syn Jewtuszenkowa, Feliks, poślubił córkę Tichonowa, Wierę. Młodzi również otrzymali dom w Serebrjanym Borze. Stary czekista dostał swój dom na wyspie jeszcze w latach 90. od państwa, a następnie go sprywatyzował. Dom Wiery i Feliksa znajduje się ok. 400 m dalej, a jeszcze dalej — ogromne posiadłości zapisane na rodzinę Władimira Jewtuszenkowa.

Jewtuszenkow obdarzył łaskami również Patruszewa, który przez wiele lat był szefem FSB i najbliższym współpracownikiem prezydenta w służbach specjalnych. Mosdacztrest przekazał ziemię w Serebrjanym Borze 70-letniej Elenie Patruszewej, żonie Nikołaja Patruszewa, której roczne dochody wynoszą mniej niż 500 tys. rubli (22 tys. zł). Na jej działce wybudowano ogromny dom o powierzchni 1,5 tys. m kw., który władze natychmiast objęły tajemnicą. Ale to nie wszystko: nieco dalej Mosdacztrest przekazał jeden z domów Tatianie Razumilowej, żonie Andrieja Patruszewa (młodszego syna Nikołaja).

Jednak najważniejszy prezent Jewtuszenkowa dla rodziny Patruszewów znajduje się ok. 1 km od domu matki rodziny. Tam ogromną rezydencję — ok. 2,6 tys. m kw. — zbudował Dmitrij Patruszew, wicepremier rządu. Dom został zapisany na kolejną tajną żonę, towarzyszkę młodszego Patruszewa Marinę Artemiewą. Patruszew i Artemiewa otrzymali ziemię od Jewtuszenkowa, na takich warunkach, że transakcja ta powinna stać się podstawą do wszczęcia postępowania karnego w sprawie łapówki.

Do budowy ogromnego domu potrzebne były trzy działki katastralne — dwie zakupiono bezpośrednio od Mosdacztrestu, a kolejną od finansisty Agarona Papojana, którego ojciec kupił tę działkę wcześniej. Dziennikarze serwisu Projekt otrzymali dostęp do trzech umów kupna-sprzedaży działek, z których wynika, że sprzedający przekazali ziemię Patruszewom praktycznie za bezcen. Pierwsza działka — 11,5 arów i dom o powierzchni 330 m kw. — trafiła do Mariny za 117 mln rubli (5 mln zł), druga — 18 arów i dom o powierzchni 94 m kw. — za 105 mln rubli (4 mln zł). Wartość rynkowa tych domów w momencie zakupu wynosiła ponad 2 mld rubli (89 mld zł). Transakcja z Papojanem była nie mniej korzystna: za 12 arów i dom o powierzchni 300 m kw. Artemiewa i Patruszew zapłacili 128 mln rubli (5 mln zł), podczas gdy wartość rynkowa tej działki wynosiła ok. 840 mln rubli (37 mln zł).

Jewtuszenkow osiedlił rodzinę Dmitrija Patruszewa w Serebrjanym Borze w 2015 r., kiedy to toczyło się przeciwko niemu śledztwo karne w sprawie legalizacji środków pieniężnych przy zakupie akcji Basznieft. Sprawa rozpoczęła się w drugiej połowie 2014 r. — biznesmen został umieszczony w areszcie domowym, a los jego firmy wydawał się wisieć na włosku. Chodziło o to, że uwagę na Basznieft zwróciła państwowa firma Rosnieft, kierowana przez Igora Sieczina, nieoficjalnego kuratora rosyjskiej energetyki.

W rezultacie Basznieft przeszła w ręce państwa, ale Jewtuszenkow został zwolniony. Młodzi Patruszewowie z radością zamieszkali w Serebrjanym Borze.

Nikołaj PatruszewShahab Ghayoumi / Wikimedia Commons

Jewtuszenkow najwyraźniej bardzo lubi Serebrjanyj Bor. Tak bardzo, że udało mu się osiedlić tu od razu dwie swoje rodziny (z czterech).

Centrum korupcji

Feliks jest owocem małżeństwa z Natalią Jewtuszenkową. Wszystkie publiczne biografie starszego Jewtuszenkowa mówią, że para nadal jest razem, a zatem Natalia powinna mieszkać gdzieś w pobliżu (w końcu Jewtuszenkow ma tam ok. 200 domków letniskowych).

Ale prawda jest inna — 200 m od Feliksa, dosłownie na sąsiedniej polanie — Jewtuszenkow senior osiedlił swoją drugą rodzinę. Ogromna rezydencja została zarejestrowana na imię Jeleny Brusilowej, która pracuje w strukturach firmy Sistema już od ćwierć wieku i najwyraźniej wdała się w romans ze swoim szefem. Jewtuszenkow nigdzie oficjalnie nie potwierdził związku z Brusilową, chociaż regularnie pojawia się z nią na imprezach towarzyskich, jeździ do kurortów. Para ma 21-letnią córkę i 17-letniego syna.

Dwóch innych kobiet z dziećmi Jewtuszenkow nie ulokował w Serebrjanym Borze, ale i tak zapewnił im utrzymanie. W 2015 r. 22-letnia pracownica platformy Ozon, Iloanga Jerszowa, urodziła 66-letniemu Władimirowi syna. Cztery lata później urodziła się im córka. W tym czasie Iloanga została mianowana dyrektorką ds. rozwoju Ozonu, którego udziałowcem była Sistema. Na początku 2020 r. Iloanga otrzymała dom w samym sercu Rublowki — w miejscowości Żukowka. W 2024 r. Jerszowa otrzymała nowy prezent — Jewtuszenkow podarował jej kanał telewizyjny poświęcony modzie Fashion TV.

W pobliżu osiedliła się jeszcze jedna tajna rodzina Jewtuszenkowa — 450-metrowy dom w Razdorach trafił do 61-letniej aktorki Tatiany Jakowenko. Jej romans z oligarchą rozwijał się w latach 90. i na początku XXI w. — wspólny syn urodził się w 1992 r., a córka — w 2003 r.

Jednak to Wzgórza Worobiowe stały się największym centrum rosyjskiego kumoterstwa i korupcji.

Wielu mieszkańców Moskwy i gości miasta nawet nie wie, że na ulicy Kosygina, zaledwie 800 m od najsłynniejszego punktu widokowego w stolicy, mieszkają na stałe ludzie, a nawet najwyżsi urzędnicy i najwięksi biznesmeni. Zwykły człowiek nie może nawet podjechać do tych obiektów — na zjeździe z ulicy znajduje się znak “zakaz wjazdu”.

Zakaz nie jest przypadkowy: kiedyś mieszkali tu członkowie KC KPZR, była tu prywatna rezydencja Nikity Chruszczowa, podczas wizyt kwaterowano tu szczególnie ważnych gości ZSRR, takich jak Fidel Castro. Od czasów radzieckich prawie wszystkie lokalne obiekty należą do państwa — zarządza nimi jedna z jednostek Federalnej Służby Ochrony Federacji Rosyjskiej FSO.

Jednak domy prawie nigdy nie stoją puste — kierownictwo FSO wynajmuje je po cenach państwowych, otrzymując ponadto nieformalne wynagrodzenie od zamożnych najemców. Decyzję o tym, kto zamieszka w daczach, podejmuje osobiście prezydent kraju, a mieszkańców wybiera szef administracji Kremla.

Bliskość władzy

Dzięki nieostrożności moskiewskich projektantów, którzy opublikowali zdjęcia chronionego obiektu, można zobaczyć, że domy wyglądają nieaktualnie, jak sanatorium dla radzieckiej nomenklatury.

Rosjanie osiedlają się tu “dla prestiżu” i bliskości władzy, a nie dla komfortu — wyjaśnia były urzędnik, który wielokrotnie gościł w tym miejscu.

Dawny dom Chruszczowa, jedyny od strony ulicy Kosygina, jeszcze na początku rządów Putina został oddany w długoterminową dzierżawę firmom powiązanym z Giennadijem Timczenką.

Dacze od strony zewnętrznej, wręcz przeciwnie, regularnie zmieniają mieszkańców, a na podstawie ich zmian można badać historię rosyjskiego kumoterstwa. W centrum osady stoi dom nr 57 — od wielu lat przypisany jest on Romanowi Abramowiczowi, jedynemu członkowi “rodziny” Borysa Jelcyna, który zachował status oligarchy bliskiego Kremlowi również za rządów Putina. Sąsiedzi opowiadają, że przynajmniej do czasu wojny w Ukrainie Abramowicz mieszkał tu rzadko — kiedy przyjeżdżał do Moskwy ze swoich zagranicznych posiadłości.

Dom nr 2 przypisany jest byłemu prezydentowi Kazachstanu Nursułtanowi Nazarbajewowi (on również bywał tu tylko sporadycznie). Ci mieszkańcy należą do tzw. starej gwardii. Pozostałe domy są własnością szefa administracji Putina Antona Wajno i jego przyjaciela, oligarchy Sulejmana Kerimowa.

Kerimow stał się dla tej osady swego rodzaju komendantem — korzystając z przyjaźni z Wajno, może eksmitować i zasiedlać innych. Nawet dom samego Wajno — nr 67 — to dawna dacza senatora Magomeda Magomiedowa, który został stąd wygnany, a ostatecznie trafił do więzienia przy udziale swojego rodaka Kerimowa.

Sam Kerimow zajął daczę nr 55. Przydało mu się to w 2024 r., kiedy przywódca Czeczenii Ramzan Kadyrow zapowiedział senatorowi zemstę krwi. Chodzi o to, że obiekty na Kosygina są chronione nie tylko przez osobistych ochroniarzy, ale też przez FSO. W osadzie miała już miejsce mała “wojna kaukaska”. Ok. 10 lat temu doszło do starcia między Kerimowem a ludźmi Kadyrowa w daczy czeczeńskiego biznesmena Rusłana Bajsarowa (wynajmuje on dom nr 69). Wtedy Czeczeni próbowali wyegzekwować od Kerimowa swoją nieoficjalną część akcji spółki Uralkali, ale im się to nie udało. Nawiasem mówiąc, Dmitrij Mazepin, obecny właściciel producenta nawozów Uralkali, który przejął spółkę od Kerimowa, również otrzymał tu daczę — nr 59.

Wstępnie została ona odebrana deputowanemu do Dumy Państwowej Magomedowi Gadżijewowi, który wdał się w konflikt z Kerimowem.

Związki z Kremlem

W pewnym momencie Kerimow zdobył dla siebie kolejną daczę: w domu nr 61 przez pewien czas mieszkał związany z senatorem były zastępca szefa Państwowego Komitetu Rybołówstwa Władimir Burkow.

Jednak Kerimow go wyrzucił, a do daczy wprowadziła się jedna z jego żon, Marina Petrenko. Z czasem ona również musiała się przesunąć: na krótko przed rozpoczęciem wojny w Ukrainie w dzielnicy zamieszkali najwyżsi dowódcy wojskowi kraju, ówczesny minister obrony Siergiej Szojgu i szef Sztabu Generalnego Walerij Gierasimow (prawdopodobnie po to, aby generałowie byli bliżej pracy, przygotowując atak na sąsiedni kraj). Szojgu otrzymał dom nr 63, a dacza nr 61, w której mieszkała Petrenko, została przekazana Gierasimowowi. Szojgu nie chciał przeprowadzać się bez swojego kolegi, więc nawet Kerimow musiał się z tym pogodzić.

Jednak nazwisko najbardziej interesującego mieszkańca tej spółdzielni raczej nic nie mówi zwykłym ludziom. Dom nr 71 zajmuje decydent Wadim Zołotarew, który niczym strażnik osiadł przy samym wjeździe do dzielnicy. Zołotarew przez lata pracował to z jednym, to z drugim podejrzanym biznesmenem: był partnerem i pomocnikiem byłego senatora i obecnego deputowanego do Dumy Państwowej Siergieja Lisowskiego, króla rosyjskiego show-biznesu z lat 90. Następnie pracował w branży alkoholowej, był powiązany z braćmi Rotenbergami, a także zajmował się handlem diamentami i zapewne czymś jeszcze.

Zołotarew negocjował z kierownictwem FSO za pośrednictwem generała porucznika Władimira Makarowa. Makarow pracował w Służbie Zaopatrzenia FSO, ale w ostatnich latach ją opuścił i zatrudnił się jako doradca w korporacji Galaktyka, która jest powiązana z przyjacielem Putina, Jurijem Kowalczukiem.

Ile lokalni mieszkańcy płacą za swoje dacze? Czynsz składa się z comiesięcznych oficjalnych opłat na rzecz FSO oraz regularnych dodatkowych opłat (w tym gotówkowych na rzecz tego samego Makarowa). Miesięczny koszt daczy wynosi średnio 3,1 mln rubli (139 mln zł). Trudno jest ocenić adekwatność tej ceny — w Rosji po prostu nie ma analogicznych nieruchomości.

Projekt przeanalizował ostatnie dostępne deklaracje mieszkańców elitarnej spółdzielni daczy — ani senator Kerimow, ani deputowany Gadżijew (do momentu eksmisji), ani szef prezydenckiej administracji Wajno nie wskazali w swoich deklaracjach domów, w których faktycznie mieszkali. Jest to rażące naruszenie przepisów antykorupcyjnych. Jedno z wielu innych, które znaleźliśmy podczas pracy nad specjalnym projektem “Ojcowie i dziadkowie”.